YENİ BİRİM FİYAT
“………… Yapım ve Onarım İşi”nde, Yol güzergahında değişiklik olması nedeniyle, km 62+000-62+700 aralığı için klas tespitleri yapılmış, ihale öncesi esas alınan kazı klası değiştiği için yeni birim fiyat yapılmıştır. Yeni fiyat yapılırken, yüklenici teklifinde mevcut olan 2200/P poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı (sulama ve sıkıştırma dahil)” iş kaleminden faydalanılmış, 2200/P-1 poz numarası ile “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı (sulama ve sıkıştırma dahil)” iş kalemi için yeni fiyat oluşturulmuştur. Yeni fiyat oluşturulurken, analize uygulanan 2013 yılı rayiç fiyatından, yüklenicinin 2200/P pozunda yaklaşık maliyete kıyasen yaptığı %19,26 oranında indirim uygulanmış, 7,75 TL/m3 fiyat bulunmuştur.
Yüklenici yeni birim fiyatı “ihtirazi kayıt ile” (17.12.2013 tarihli dilekçe) kabul etmiş ve 25.12.2013 tarihli 9 no.lu hakedişte, 18.920 m3 imalatın bedeli bu fiyattan ödenmiştir. Bilahare, 1.7.2014 tarihli 13 no.lu hakedişte aynı miktar, (-) bakiye ile hakedişten çıkarılmıştır.
Daha sonra, yüklenicinin; “sözleşme yılının 2011 olması nedeniyle bu yıla ait analizlerin kullanılması gerektiği” yönündeki itirazını değerlendiren İdare, 2011 yılı için geçerli olan analize 2014 yılı rayiçlerini ve aynı indirim oranını uygulamak suretiyle 9.15.TL/m3 olarak yeni birim fiyat belirlemiş ve 1.11.2017 tarihli 41 no.lu hakediş ile 978.451,365 m3’lük imalata bu fiyatı uygulamak suretiyle ödemede bulunmuştur.
Mevcut ihale ve sözleşme mevzuatımıza göre, sözleşmesinde bulunmayan işlerin fiyatının tespiti Yapım İşleri Genel Şartnamesinin (YİGŞ) 22 nci maddesi doğrultusunda yapılmakta, yeni fiyat tespitinde anlaşmazlık olması halinde, tarafları bağlayacak kesin fiyat Yüksek Fen Kurulu’nca tespit edilmektedir.
Birim fiyatlara ait girdiler esas itibarıyla malzeme, işçilik, makine ve yüklenici kârı ve genel giderlerden oluşmakta olup bu girdiler arasında, gerek YİGŞ’nin 22 nci maddesi hükmünde ve gerekse, 4734 ve 4735 sayılı kanunlar ile ikincil mevzuatlarında, yeni iş kalemlerine ait birim fiyatların tespiti sırasında sözleşme bedeli ve yaklaşık maliyet arasındaki farktan hareketle bulunacak bir orandaki indirim/artırım girdisinin yer aldığına veya yeni fiyatların bu oranda indirime ya da artırıma tabi tutularak tespitine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Nitekim bu konuyla ilgili olarak Yüksek Fen Kurulu’nun 15 Kasım 2013 tarihli ve 2013/38 sayılı Genelgesinde özetle;
“YİGŞ’ye göre yeni birim fiyatların tespiti sırasında, sözleşme bedeli ve yaklaşık maliyetten hareketle bulunacak bir oranda fiyatların tenzilata tabi tutulmasına ilişkin hüküm bulunan sözleşmelerde, bu doğrultuda uygulama yapılması, ancak bu Genelgeden sonra ihale edilecek işlerde, bu mahiyette düzenlemelerin yapılmaması, …. uygun olacaktır. Bu şekilde yapılacak uygulamalar ile muhtemel ihtilaflar da önlenmiş olacaktır….”
Denilmek suretiyle, bu husus açıklığa kavuşturulmuştur.
Yapılan savunmalarda da; “7,75 TL/m³ fiyat, hem 01.01.2012 tarihinden sonra ihale edilen işlerde kullanılması gereken analizlerle hazırlanmış, hem de yüklenicinin teklif cetvelindeki benzer poza ait %19,26 oranındaki tenzilata tabi tutulmuştur. Bu analizlerle yapılan yeni fiyatta tenzilat yapılmadan oluşan fiyatta 9,60 TL/m³ olup, analizin doğru olduğu varsayılırsa uygulanması gereken fiyattır.” denilmek suretiyle, yüklenicinin tenzilat yapma zorunluluğunun bulunmadığı, Denetçi tarafından da kabul edilen ve 7,75-TL olarak bulunan yeni birim fiyatın, tenzilat uygulanmaması halinde 9,60-TL’ye çıktığı, bu fiyatın da mevcut uygulanan 9,15-TL’nin üzerinde olduğu belirtilmiştir.
Yeni birim fiyatın tespiti, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda düzenlenen rekabet şartlarından bağımsız bir şekilde idare ile yüklenicinin uzlaşması ile gerçekleşebilmektedir. Bu anlamda yeni birim fiyat; ilk ihaleden bağımsız, gerçekleştiği dönemin şartlarını taşıyan ve idare ile yüklenici arasında mutabakatı gerektiren yeni bir sözleşme olarak değerlendirilmelidir. Yapım işleri Genel Şartnamesi hükümleri ve Yüksek Fen Kurulu kararları gereğince, yeni birim fiyatın uygulama ayının rayiçlerine ve şartlarına göre belirlenmesi gerekmektedir.
Söz konusu imalatın yapımına 2013 yılı Aralık ayında başlanıldığı göz önüne alınarak; malzeme ve miktar itibariyle aynı mahiyetteki 2013 yılı analizine 2013 yılı rayiçleri uygulanmak suretiyle bulunacak tutara (2013/38 sayılı Genelge’de belirtildiği üzere, işin sözleşmesinde bu doğrultuda bir hüküm bulunmadığı için herhangi bir indirim oranı uygulamamak suretiyle), %25 oranında müteahhit karı ve genel giderler eklemek suretiyle bulunacak yeni birim fiyat üzerinden toplam imalat miktarına göre ödenmesi gereken tutarın hesaplanması ve bulunacak ödeme tutarının yapılan ödeme tutarı ile kıyaslanması sonucunda;
2200/P-1 poz numarası ile “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı (sulama ve sıkıştırma dahil)” iş kalemi için belirlenen 9,15-TL/m³ fiyatın kamu zararı oluşturmadığı anlaşıldığından, …………….TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Oy birliğiyle karar verildi.