AVUKATLIK HİZMET ALIMINA İLİŞKİN SÖZLEŞME TUTARLARI ÜZERİNDEN SÖZLEŞME DAMGA VERGİSİ KESİLMEMESİ
…………., …………. ve …………. ile yapılan “avukatlık hizmeti alımına” ilişkin sözleşme tutarları üzerinden, sözleşme damga vergisi kesintisinin yapılmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1’inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, “Mükellef”in düzenlendiği 3’üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu ve resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, 4’üncü maddesinde, bir kâğıdın tabi olacağı verginin tayini için o kâğıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kâğıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammum ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kâğıt üzerinde başka bir kâğıda atıf yapılmış ise atıf yapılan kâğıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı belirtilmiş olup, 8’inci maddesinde de, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
Damga Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı Tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” bölümünün (A-9) sırasında, “Resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin yaptıkları ihalelerde, ihaleyi yapan idare ile düzenlenen sözleşmeler”in binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Belediye leh ve aleyhine açılmış olan dava dosyalarının takibi ile sonuçlandırılması hususunda doğrudan temin yolu ile avukatlık hizmet alımı yapılmış ve yapılan işlemler sözleşmeye bağlanmış olmasına rağmen, avukatlık hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerden sözleşme damga vergisi kesilmemiştir.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda özetle, Belediye ile avukatlar arasında yapılan “Avukatlık Hizmet Sözleşmeleri”nin çerçeve anlaşma niteliğinde olduğu, bu nedenle, hizmet alımının sözleşmeye bağlanması olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiş ise de,
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, doğrudan temin usulü ile yapılan alımlarda, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususların idarelerin takdirinde olduğu, ayrıca işin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Tebliğ hükmünde de ifade edildiği üzere, süreli işlerde mutlaka sözleşme düzenlenmelidir.
44 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “5-İdarelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesi gereğince yaptıkları alımlar nedeniyle düzenlenen kağıtlara ilişkin damga vergisi uygulaması” başlıklı bölümünde, “... idarelerin 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesi kapsamında yapacakları alımlar nedeniyle belli parayı ihtiva eden bir sözleşmenin düzenlenmesi halinde bu sözleşmenin, idarelerce kurulacak ihale komisyonlarınca bir ihale kararının alınması halinde bu kararın, damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Ancak, söz konusu alımlar nedeniyle belli parayı ihtiva eden bir sözleşmenin düzenlenmemesi ve ihale komisyonları kurularak bir ihale kararının alınmaması halinde ise damga vergisinin aranılmayacağı tabiidir.” denilmektedir.
Tebliğ hükmünden de anlaşılacağı üzere, 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesi kapsamında yapılan alımlar nedeniyle belli parayı ihtiva eden bir sözleşme düzenlenmesi halinde bu sözleşmenin damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Çerçeve anlaşmaların tanımı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde yapılmıştır. Bu maddeye göre çerçeve anlaşmalar, bir veya birden fazla idare ile bir veya birden fazla istekli arasında, belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilecek alımların özellikle fiyat ve mümkün olan hallerde öngörülen miktarlarının tespitine ilişkin şartları belirleyen anlaşmayı ifade etmektedir.
Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde, çerçeve anlaşmalarının uygulanmasına ilişkin temel özellikler ifade edilmiştir. Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde, bu anlaşma ile yapılabilecek hizmet alımları tek tek sayılmıştır. Anılan madde uyarınca çerçeve anlaşma ihalesine konu olabilecek hizmet alımları, “Taşıma araçlarının ve makinelerin mutat bakım ve onarım hizmetleri, oy pusulası basım hizmetleri, sürekli nitelikte olmayan kargo/yük taşıma hizmetleri, tercüme hizmetleri, sigorta hizmetleri, kalibrasyon hizmetleri, piyasa denetim ve gözetim hizmetleri, teşhis ve tedaviye yönelik hizmetler, elektronik haberleşme hizmetleri, arama amaçlı sondaj hizmetleri” olarak belirtilmiştir. Bu alımlar içeresinde avukatlık hizmet alımı sayılmamıştır. Ayrıca, İdare tarafından düzenlenen Avukatlık Hizmet Alım Sözleşmeleri incelendiğinde de bunların çerçeve anlaşma kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, doğrudan temin yolu ile avukatlık hizmet alımı sözleşme imzalanması durumunda Damga Vergisi Kanunu uyarınca sözleşme bedeli üzerinden binde 9,48 oranında damga vergisi alınması gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin birinci fıkrasında “kamu zararı”, “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış, aynı maddenin ikinci fıkrasının (g) bendinde ise, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararı olarak belirlenmiş, aynı Kanunun 32’nci ve 33’üncü maddelerinde de harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Bununla beraber, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun “Resmi dairelerin mecburiyeti” başlıklı 26’ncı maddesinde de, “Resmi dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kağıtların Damga Vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tesbit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecburdurlar.” hükmü yer almaktadır.
Bu nedenle, kesilmeyen sözleşme damga vergisi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmesinde, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, söz konusu avukatlarla yapılan avukatlık hizmeti alımına ilişkin sözleşme tutarları üzerinden, sözleşme damga vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu neden olunan …………. TL kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.