YENİ BİRİM FİYAT
Asıl ilamın ………….’… maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
…………. A. Ş. yükleniminde bulunan …………. Yapım İşi”nde, iş bünyesinde kullanılacak bitümün yüklenici tarafından İdare adına Aliağa Rafinesinden alınacağına dair alınan karara istinaden yeni birim fiyat düzenlenmesinde “Taşıma Güçlüğü Katsayısı”nın (K) hatalı alınması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
Söz konusu iş bünyesinde kullanılacak bitümün İdare tarafından temin edileceği sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte, bitümün plente taşınması ve bitümün emiş derecesine kadar ısıtılmasının yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiş ve bu iş kalemi teklif cetvelinde “07.006/K/2d “İdare Malı Bitümün Plente Nakli ve Emiş Derecesine Kadar Isıtılması (M: 50.000 Mt)” şeklinde yer almıştır. Yüklenicinin bu iş kalemi için verdiği teklif 74,64 TL’dir.
Daha sonra iş bünyesinde kullanılacak bitümün yüklenici tarafından İdare adına Aliağa Rafinesinden alınacağına dair alınan bir kararla, bu taşımaya ilişkin 07.006/K/2e poz numaralı “İdare Malı Bitümün İzmir Aliağa Rafinerisinden Plente Nakli ve Emiş Derecesine Kadar Isıtılması (M: 550 Km)” yeni birim fiyat tutanağı düzenlenmiştir. Yeni fiyat düzenlenmesinde “Taşıma Zorluğu Katsayısı” (K) 772,12 alınmış ve bir ton bitümün Aliağa Rafinerisinden plente nakli ve ısıtılması imalatı fiyatı 409,06 TL (Taşıma Maliyeti: 381,23 TL, Isıtma Maliyeti: 27,83 TL) bulunmuştur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde,
“.................
“(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır.”
a)Yüklenicinin birim fıyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b)İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler,
..............
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
...............”
Hükmü yer almaktadır.
04.03.2009 tarih ve 27159 Mükerrer Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin, 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik 30’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, hem götürü bedel hem de birim fiyatlı işlerde isteklinin teklifi ile birlikte analiz verme zorunluluğu bulunmakta ve analizin “sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak” üzere istendiği belirtilmekteydi. Ancak bu madde hükmünün Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26.04.2010 tarih ve E: 2010/93 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, bu kararın gereği olan değişiklikler “Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile yapılarak 26.06.2010 tarih ve 27623 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış ve isteklilerden teklif ekinde analiz istenmesi uygulaması son bulmuştur.
Yine, Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan (RG 30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı) Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 45.1.3(b) bendinde, “......sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenilmeyecektir.” denilmektedir.
Diğer bir analiz isteme şekli olan, aşırı düşük fiyat sorgulaması ise tekliflerin verilmesinden sonra yapıldığından, bu şekilde idareye verilen analizlerin de yeni birim fiyatlarda kullanılması mümkün değildir.
Diğer taraftan, yeni birim fiyatın tespitinde rayiçlerin kullanılmasında, analizlerden farklı olarak öncelik sırası belirlenmemiş, “kaynakların verimli kullanılması”nın gözetilerek şartnamede belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamının uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, sorumluların, “07.006/K/2d “İdare malı Bitümün Plente Nakli ve Emiş Derecesine Kadar Isıtılması” pozunun sözleşmede olduğu ve sözleşme eki olan birim fiyat tarifinin de mevcut bulunduğu, bu nedenle birim fiyat tarifinde nasıl ödeme yapılacağı, taşıma zorluk katsayısı olan K’nın ne şekilde alınacağının açıkça belirtildiği” şeklindeki savunması hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Şöyle ki, savunmada, yükleniciden alınmış olduğu belirtilen birim fiyat, 07.006/K/2d poz numaralı “İdare malı bitümün plente nakli ve emiş derecesine kadar ısıtılması (M>10.000 mt. (M= 50.000 mt.) iş kalemi içindir. Her ne kadar bu iş kaleminin tarifinde, “Not” kısmında, “K/2, Birim fiyat teklif cetvelinde yüklenici firma tarafından, üstyapı işleri nakliye formülllerinde kullanılmak üzere teklif edilen her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısıdır,” denilmiş ise de, birim fiyat teklif cetvelinde (K) taşıma zorluğu katsayısı için yükleniciden bir teklif istenilmemiş olup, yüklenicinin de verdiği bir teklif bulunmamaktadır.
Savunmalarda bu teklif birim fiyat için mevcut olduğu iddia edilen analizin değerlendirilmesinden hareketle, (F) taşıma formulünün çözümlenmesiyle varsayımsal bir (K) değerine ulaşılmaya çalışılmış ise de, yüklenicilerden teklif cetveli ekinde analiz istenilmeyeceği açıkça ortaya konulduğundan, belirtilen bu analizdeki değerin kabulü mümkün değildir.
Diğer taraftan, söz konusu (K) katsayısı rayiç cetvelinde yazılı olan (poz no: 02.017) “Her cins ve tonajda motorlu araca ait taşıma katsayısı”dır. Taşıma işlerinde kullanılan ve her yıl Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından yayımlanan Taşıma Güçlüğü Katsayısı (K) işin ihale edildiği 2014 yılı için 196 olarak tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesinde de açıkça, rayiçlerin tespitinde kaynakların verimli kullanılmasının gözetileceği ve buna göre rayiç tespitinin yapılacağı belirtilmektedir.
Bu itibarla, yüklenicinin teklifinde bulunmayan 07.006/K/2e poz numaralı “İdare Malı Bitümün İzmir Aliağa Rafinerisinden Plente Nakli ve Emiş Derecesine Kadar Isıtılması (M: 550 Km)” iş kalemine ait yeni birim fiyatın tespitinde, kaynakların verimli kullanılması ilkesi gereği, KGM’nin 2014 yılı için belirlediği Taşıma Zorluğu Katsayısının (196) alınması gerekmekte olup, Taşıma Zorluğu Katsayısı 772,12 alınmak suretiyle yeni birim fiyat düzenlenmesi ve buna göre taşıma bedeli olarak bulunan 381,23 TL (bitümün ısıtılması bedeli hariç) üzerinden ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.
Diğer taraftan, yapılan işler listesinde ve ödemeye esas hakedişlerde imzaları bulunduğu gerekçesiyle sorumlu tutulan kamu görevlilerinin yüklenici ile birlikte tespit edilerek idarenin onayıyla geçerli olan yeni fiyat tutanağında imzaları bulunmamaktadır. Bu nedenle, bahsi geçen kişilerin işlemleriyle meydana gelen kamu zararı arasında illiyet bağı kurulamaması nedeniyle sorumlulukları bulunmamaktadır. Söz konusu kamu zararından, yeni fiyat tutanağını düzenleyen, kontrol eden ve onaylayan sıfatıyla imzalayan kamu görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır. Öte yandan, her ne kadar …………. sayılı ilamın ………….’nci maddesiyle, “yeni birim fiyat tutanağını onaylayan kamu görevlisinin savunmasının alınması için” konu hakkında hüküm dışı kararı verilmiş ise de, yeni birim fiyat tutanağını onaylayan kamu görevlisinin yanında ………….’… da savunmasının alındığı görülmüştür. Yeni fiyat tutanağını, maddi hata yönünden inceleyerek “Kontrol edilmiştir.” şeklinde paraf ettiği anlaşıldığından adı geçen kamu görevlisine sorumluluk atfetmek mümkün bulunmamaktadır.
Bu itibarla, savunması alınmayan sorumluya da sorgu tebliğ edildiği anlaşıldığından, …………. tarih ve …………. numaralı, …………. tarih ve …………. numaralı, …………. tarih ve …………. numaralı, …………. tarih ve …………. numaralı ödeme emri belgeleri toplam tutarı olan ve Asıl İlamda …………. TL’ye ilişkin olarak verilen hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar uyarınca, …………. A. Ş. yükleniminde bulunan …………. Yapım İşinde, iş bünyesinde kullanılacak bitümün yüklenici tarafından İdare adına Aliağa Rafinesinden alınacağına dair alınan karara istinaden yeni birim fiyat düzenlenmesinde “Taşıma Güçlüğü Katsayısı”nın (K) hatalı alınması sonucu neden olunan …………. TL’nin, Gerçekleştirme Görevlileri, yeni fiyat tutanağını düzenleyen …………., yeni fiyat tutanağını kontrol eden …………. ve yeni fiyat tutanağını onaylayan ………….’… ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.