USULSÜZLÜK VE ÖZEL USULSÜZLÜK CEZALARININ UZLAŞMA KAPSAMINA ALINARAK TERKİN EDİLMESİ
213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 1’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği ve 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği hükümlerine aykırı olarak, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının uzlaşma kapsamına alınarak terkin edilmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 1’inci maddesinde,
“Mükellef tarafından, ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilerle bunlara ilişkin vergi ziyaı cezalarının (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilen vergi ve kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369’uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir…
…
Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmelik İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanır.
…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda anılan hüküm uyarınca hazırlanan ve 01.08.2003 tarih ve 25186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Bu Yönetmelik, il özel idareleri ve belediyeler tarafından uygulanan 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan tarhiyat sonrası uzlaşmaya ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.”,
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde ise,
“Bu Yönetmeliğin kapsamına il özel idareleri ve belediyelerce ikmalen, re’sen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları (usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca vergi ziyaı cezası kesilen tarhiyata ilişkin vergi ve ceza hariç) girer.”
Denilmektedir.
Buna göre, belediyelerce ikmalen, re’sen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları uzlaşma kapsamına alınmıştır. Yine parantez içi hükme göre, usulsüzlük, özel usulsüzlük ve kaçakçılık maddesi kapsamında kesilen vergi ziyaı cezaları ise uzlaşma kapsamı dışında tutulmuştur.
Anılan Yönetmeliğin “Uzlaşma Komisyonlarının Yetkisi” başlıklı 5’inci maddesinde,
“Vergi Usul Kanununun değişik Ek 1 inci maddesi ile bu Kanunun kapsamına giren il özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlardan hangilerinde uzlaşma yoluna gidilebileceği ve uzlaşma komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harç miktarının üst sınırının tayini hususunda İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Bakanlığa tanınan bu yetkiye dayanılarak uzlaşma komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harç miktarlarının üst sınırı genel tebliğler ile belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Bakanlığa tanınan bu yetkiye istinaden uzlaşma kapsamına girecek vergi, resim ve harçlar ile uzlaşma komisyonlarının yetkileri 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği ile belirlenmiştir.
Anılan Tebliğin “Uzlaşmanın Kapsamı” başlıklı (I) bölümünde,
“Uzlaşmanın kapsamına il özel idareleri ve belediyelerce ikmalen, re’sen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harç asıllarına ilişkin olarak özel kanunlarında belirtilen kanuni hadlerin altına düşmemek kaydıyla vergi asılları ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları girmektedir.
Yine, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca kesilecek vergi ziyaı cezaları uzlaşma konusu olabilecek, aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kesilecek vergi ziyaı cezaları ile 352 nci maddeye göre kesilen usulsüzlük cezaları ise uzlaşma kapsamında değerlendirilmeyecektir.
…”,
“Uzlaşma Komisyonlarının Yetkileri” başlıklı (II) bölümünde ise,
“Vergi Usul Kanunu’nun değişik Ek 1 inci maddesi ile Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde, uzlaşma komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harç miktarının üst sınırının tayini hususunda Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.
Bakanlığımız, kendisine tanınan bu yetkinin uzlaşma komisyonlarınca kullanılmasını uygun görmüştür. Bu nedenle, il özel idareleri ve belediyelerce ikmalen, re’sen veya idarece tarh ve tebliğ edilen vergi, resim ve harç asıllarına ilişkin olarak özel kanunlarında belirtilen kanuni hadlerin altına düşmemek kaydıyla vergi asılları ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları konusunda uzlaşmaya uzlaşma komisyonları yetkilidir.”
Denilmek suretiyle özel kanunlarında belirtilen kanuni hadlerin altına düşmemek kaydıyla uzlaşma komisyonlarına uzlaşma konusunda yetki verilmiştir.
İdarenin düzenlemiş olduğu uzlaşma tutanaklarının incelenmesinde, gerek Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği gerekse 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği’ne göre uzlaşma kapsamı dışında tutulmasına rağmen “usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları”nın da uzlaşma kapsamında değerlendirildiği ve bu bağlamda usulsüzlük cezalarının iptal (terkin) edildiği görülmüştür.
Yapılan tüm bu işlemlerin sorumluğunun 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği hükümleri çerçevesinde Uzlaşma Komisyonuna ait olduğu açıktır. Adı geçen komisyon, belediye başkanı oluruyla …………. tarihinde görevlendirilmiştir. Ancak ilgili mevzuatında açıkça belirtildiği halde uzlaşma konusu edilemeyecek olan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları da uzlaşma kapsamına alınarak iptal (terkin) edilmiştir.
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71’inci maddesinde kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmıştır.
Mükelleflerden alınması gereken usulsüzlük cezalarının, Uzlaşma Komisyonunun kusur veya ihmalinden kaynaklanan mevzuata aykırı olarak almış olduğu kararlar neticesinde terkin (iptal) edilmiş olması ve belediye idaresince istenebilir olmaktan çıkması nedeniyle kamu kaynağında artışa engel olunmuştur.
Hal böyleyken, 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği hükümlerinin Uzlaşma Komisyonlarına verdiği yetkinin doğrudan komisyonca kullanılması sebebiyle kamu zararından komisyonun sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 1’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği ve 1 Sıra No.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği hükümlerine aykırı olarak usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının uzlaşma kapsamına alınarak iptal (terkin) edilmesi sonucu oluştuğu belirtilen …………. TL kamu zararının,
…………. TL’sine ilişkin usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının, …………. adet mükellefin sicil hesaplarına tekrar tahakkuk ettirilmek suretiyle ilgileri adına muhasebe kayıtlarına alındığı anlaşıldığından, ilişilecek bir husus bulunmamaktadır.
Kalan …………. TL’sinin ise, …………. numaralı tahsilat makbuzları ile tahsil edildiği savunma eki belgelerden anlaşıldığından, konu hakkında ilişik kalmadığına ve söz konusu tahsilatın ilama dercine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi