YEMEK HİZMET ALIMI
Asıl İlamın 9’uncu maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Üniversitede çeşitli tarihlerde gerçekleştirilen “Öğrenci ve personel malzeme dahil yerinde üretim öğle yemeği ve sonrası” hizmet alımı işlerinde, öğrenciler tarafından yemek öncesinde talep edilerek ücreti ödenen, ancak yenilmeyen yemeklerin imha edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
Yapılan incelemede, Üniversite bünyesinde iki adet yemekhane bulunduğu, bunlardan ilkinde öğrencilerin, diğerinde ise akademik ve idari personelin yemeklerini yediği, personel yemekhanesinde üretilecek yemeğin miktarının, geçmiş yıllar ile personel sayısı dikkate alınarak tahminen belirlendiği ve personelin kart okutarak yemeğini yediği, yükleniciye de okutulan kart sayısı üzerinden ihalede belirlenen fiyata göre ödemede bulunulduğu, üniversiteye dışarıdan gelen misafirler ile yemek yardımından yararlanamayan sözleşmeli personelin de bu yemekhaneden ücreti karşılığında yararlanabildiği, üniversitedeki diğer yemekhaneyi ise öğrencilerin kullandığı, her haftanın başında öğrencilerin geliştirilen sistem üzerinden o hafta yiyecekleri öğün adedi üzerinden yemek ücretini ödediği, işin sözleşmesi uyarınca, yükleniciye öğrencilerce talep edilen yemek adedinin bildirildiği ve talep edilen yemek adedinin yenilip yenilmediğine bakılmaksızın talep edilen adet üzerinden yükleniciye ödemede bulunulduğu,
Öte yandan, şartnameleri uyarınca yenilmeyen yemeklerin imhası ile ilgili olarak tutulması gereken imha tutanaklarının 2019 Eylül ayına kadar düzenlenmediği; ancak denetim ekibinin istemesi üzerine, daha önceki aylar ile 2018 yılı da dahil olmak üzere geçmişe dönük olarak imha tutanaklarının düzenlendiği, bu durumun sorumlularca da kabul edildiği,
Üniversitenin Türkçe Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde eğitim gören öğrencilere bedelsiz olarak yemek verildiği, söz konusu öğrencilere verilen yemeklere ilişkin imza tutanaklarından bir kısmının denetim ekibine teslim edildiği; ancak bunların mahiyetinde de belirsizlikler bulunduğu, 2019 yılının son aylarına ilişkin olarak düzenlenmiş bu tutanaklarda bulunan miktarın yenilmeyen yemek miktarının çok altında olduğu,
İhtiyaç sahibi kimseler ve misafirlere verildiği iddia edilen yemeklere ilişkin olarak ise herhangi bir tutanağın denetim ekibine sunulmadığı,
Ayrıca yemek yardımına tabi olmayan personel ile üniversiteye dışardan gelen kişilerin ücreti karşılığı yedikleri yemeklerin bedellerinin de yüklenici firma tarafından tahsil edildiği, bunun için firma yetkilisinde bulunan ve “master kart” adı verilen yemekhane giriş kartlarının kullanıldığı, master kart ile yenilen yemek adedinin 2019 yılı içerisinde 21.171 olduğu,
Bahse konu imha tutanaklarının master kart ile yenilen öğün adetleri ile yabancı öğrenciler tarafından bedelsiz olarak yenilen öğün adetleri düşülmeden düzenlendiği, ayrıca düzenlenen tutanaklarda yüklenicilerin imzalarının bulunmadığı,
Anlaşılmaktadır.
Sorumlulardan …………. (Memur), …………. (Gıda Mühendisi), …………. (Memur) ve …………. (Memur) tarafından yapılan savunmalarda, söz konusu tutanakların başta ………….Daire Başkan Vekili ………….olmak üzere, yemekhanede görev yapan diğer personelin zorlamaları ile imzalandığı,
Master kart ile yenilen yemekler için yüklenici tarafından ayrıca yemek yapılmadığı, bu talebin yenilmeyen yemeklerden karşılandığı, çoğu zaman yemeklerin yetmediği, bu zamanlarda hızlı hazırlanabilen yemeklerin sunulduğu,
Harcama Yetkilileri …………. (Daire Başkanı) ve …………. (Şube Müdürü) tarafından gönderilen savunmalarda, seçildiği halde yenilmeyen yemeklerin imha edilmeyip, yabancı öğrencilere ve ihtiyaç sahibi öğrencilere verildiği, üniversiteye gelen misafirlerin bu yemeklerden yediği, yemekhanenin kapanma saatlerinin yaklaştığı zamanlarda, yemeklerin kalmaması için porsiyonların büyültüldüğü ve en sonunda da kalan yemek olursa hayvan barınağına verildiği,
İfade edilmiş olup, ayrıca sorumlular, genellikle yemek gramajlarının olması gerekenden az olarak öğrencilere verildiğini, bunun ile ilgili olarak tutanak düzenlediklerini, Cimer kanalıyla ve üniversitenin diğer kanalları ile eksik gramaj hususunun öğrenciler tarafından şikayet konusu edildiğini belirtmektedirler.
Ek Sorgu gönderilen …………. (Rektör) ve ………….’un (Genel Sekreter) duruşma esnasında yapmış oldukları sözlü savunmalarında ise;
İlgili yılda 152 adet sosyal sorumluluk projesi gerçekleştirildiğini, bu nedenle fazladan yemek ihtiyacının doğduğunu, firmanın bu amaçla üniversiteye master kart ile satmak üzere fazladan yemek getirdiğini ve bu yemeklerin satışa konu edildiğini, ancak fazladan yemek getirildiğine dair bir tutanağın da mevcut olmadığını, öğrenci yemekhanesinde artan yemeklerin döküldüğünü ve söz konusu yemeklerin satılmasının mümkün olmadığını beyan etmişlerdir.
Söz konusu hizmet alımlarına ilişkin olarak düzenlenen teknik şartname hükümleri uyarınca, bedeli kurumca ödenmiş olan ancak yenilmeyen yemeklerin tamamının imha edilip tutanak altına alınması, başka hiçbir amaçla kullanılmaması, gerek yükleniciler gerekse de başka kişilerce satışa konu edilmemesi gerekmekte olup; yapılan tüm savunmalar birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar söz konusu yemek hizmeti alım işlerinde öğrenciler tarafından yemek öncesinde talep edilerek sayısı belirlenip ücreti ödenen, ancak yenilmeyen yemeklerin master kart kullanımı ile satışa konu edilmesi ihtimal dahilinde bulunmakta ise de; bu hususu kanıtlayıcı bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.
Ayrıca imha tutanaklarının zamanında düzenlenmemesi veya imha işleminin yapılmaması iddiası, teknik şartname hükümlerinin yerine getirilmesindeki eksikliklere, sonradan düzenlenmesi ise gerçeğe aykırı belge düzenlemeye ilişkin olup, tek başına maddi menfaat elde etmek kastıyla kamu zararına neden olunduğuna ilişkin delil teşkil etmemektedir.
Şöyle ki; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış olup, öğrenciler tarafından yemek öncesinde talep edilerek ücreti ödenen, ancak yenilmeyen yemeklerin imha edilmemesi ile kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu somut delillerle tespit edilemediğinden, anılan madde çerçevesinde herhangi bir kamu zararı oluşmamıştır.
Diğer taraftan, yenilmeyen yemeklerin imha edilmemesi veya imha sürecinde eksiklikler bulunması her ne kadar ilgili personel açısından bir görev kusuru teşkil etmekte ise de, bu husus ilgililerin gelir elde ettiğine veya bu yönde faaliyette bulunduğuna karine teşkil etmeyeceğinden ve böyle bir ihtimal kamu zararının varlığına delil oluşturmayacağından, somut olay bu yönüyle de ele alındığında kamu zararının meydana geldiği söylenemeyecektir.
Bu itibarla, hüküm dışı kaydının kaldırılarak, ………….TL’nin Sayıştay Yargısı açısından kamu zararı olarak nitelendirilmesi mümkün görülmediğinden, konu ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
………….,
Oy çokluğuyla,
Karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye …………. ’nin karşı oy gerekçesi;
“Raporun incelenmesinden;
Her haftanın başında öğrencilerin geliştirilen sistem üzerinden o hafta yiyeceği öğün adedini belirttiği ve ücretini de ödediği, işin sözleşmesi uyarınca, yükleniciye talep edilen yemek adedinin bildirildiği ve talep edilen yemek adedinin yenip yenilmemesine bakılmaksızın talep edilen adet üzerinden yükleniciye ödemede bulunulduğu,
Bedelin düşük olması nedeniyle öğrencilerce talep edilerek ancak yenilmeyen yemeklerin adedinin çok sayıda olduğu görülmesi üzerine denetim ekibinin tavsiyesi dikkate alınarak, işin teknik şartnamesine ve sözleşmesine hüküm konulmak suretiyle; talep edilen yemek sayısı yerine yenilen yemek sayısı üzerinden ödemede bulunulmasına başlanıldığı ve bu uygulama ile birlikte yaklaşık olarak %10 luk bir tasarruf sağlandığı,
Anlaşılmaktadır.
Bu husus bile başlı başına; yemek hizmet alımı süreçlerinin sağlıklı ve verimli işlemediğini ve sistemin suistimale açık bir şekilde kurulduğunu göstermektedir.
Alınmayan bir mal karşılığı ücret ödenmesi suretiyle kamu kaynağında azalmaya sebebiyet verildiğinden 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi hükmü uyarınca kamu zararına yol açılmış bulunmaktadır.
Öte yandan bedeli ödenen ancak yenilmeyen yemeklerin tamamının imha edilerek tutanak altına alınması öncelikle bunların başka bir amaçla kullanılmasını ve gerek yükleniciler gerekse başka kişilerce satışa konu edilmesini önlemeye yöneliktir. Sorumlularca da talepte bulunan öğrenciler ile memurlar haricinde misafirlerin, sözleşmeli personelin ve önceden talepte bulunmayan öğrencilerin master kart kullanmak suretiyle ücretli olarak yemek yedikleri kabul edilmekte ancak bu yemeklerin ne sayıda ve ne şekilde hazırlandığı veya karşılandığına dair bir açıklama da bulunmamaktadır. Kaldı ki sorumlu beyanlarında; öğrencilere yemek porsiyonlarının olması gerekenden daha az miktarda verildiği hatta bazen yemeklerin hiç yetişmediği; be nedenle o günkü menü haricinde kolay hazırlanan yemeklerle öğünlerin geçiştirildiği belirtilmektedir. Ayrıca; imha tutanakları düzenlenmediği gibi, imha işleminin gerçekleştiğine dair başka bir kanıtlayıcı bilgi ve belge de sorumlularca gösterilmemiştir.
Bu itibarla, talep edilen ve bedeli üniversite tarafından ödenen ancak yenilmeyen yemeklerin yüklenici firma tarafından master kart kullanımı suretiyle misafirlere, talepte bulunmadığı halde sonradan yemek yemek isteyen öğrencilere ve sözleşmeli personele satılmış olduğunun kabulü için başkaca bir bilgi ve belgeye ihtiyaç bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; söz konusu yemek hizmeti alım işlerinde öğrenciler tarafından yemek öncesinde talep edilerek ücreti ödenen, ancak yenilmeyen yemeklerin bedelinin kamu zararı olduğu kabul edilerek ………….TL’nin sorumlularından tazminine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”