İDARİ PARA CEZASI
….. Belediyesince Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılması gereken bildirimlerin zamanında yapılmaması sebebiyle ortaya çıkan idari para cezalarının belediye bütçesinden ödenmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Asgari işçilik uygulaması ve uzlaşma” başlıklı 85 inci maddesinde;
“Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar, bu maddenin uygulanmasıyla ilgili Kurumca istenilecek bilgileri ve belgeleri yazılı olarak en geç bir ay içinde vermeye mecburdur.”
“Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması” başlıklı 90 ıncı maddesinde;
“ (Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/54 md.) Kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
…”,
“Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı 102 nci maddesinde de;
“…
c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;
1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır.
…
f) 85 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri belirtilen sürede yerine getirmeyenlere, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.
g) 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler için aynı maddenin üçüncü fıkrasında, 47 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 90 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlar ile tüzel kişilere, aylık asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kamu idareleri ile bankalara sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır
…”
hükümleri yer almaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
….. Belediyesi ….. Daire Başkanlığı’nca gerçekleştirilip, ……. Ltd. Şti. ve ……. şahıs şirketi üzerinde kalan ihalelere ilişkin bilgilerin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü’ne bildirilmediği,
Yine, belediyede sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken sözleşmeleri askıya alınan ….. ve ….. adlı personelin kamu görevinden ihraç edildikleri,
Bu kişilerin, sözleşmelerinin askıya alındığı 09.02.2017 tarihinden, kamu görevinden ihraç edildikleri 14.07.2017 tarihine kadar olan döneme ilişkin sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü’ne bildirilmediği,
Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılması gereken tüm bu bildirimlerin yapılmaması sebebiyle, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun, yukarıda yer verilen ilgili maddeleri gereğince, Belediye aleyhine idari para cezasının kesildiği,
Diğer bir deyişle, Belediye aleyhine kesilen idari para cezasının, kanunda öngörülen bildirimde bulunma yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemesinden kaynaklandığı,
Toplam ……. TL olan idari para cezasının belediye bütçesinden ödendiği,
Tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde belediyenin görev ve sorumlulukları belirlenmiş olup, 60 ıncı maddesinde ise belediye giderleri tahdidi olarak sayılmıştır.
Söz konusu madde hükmüne göre belediyenin giderleri şunlardır:
“a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri
d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.
e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler.
f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.
g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler
h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri
i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar
j) Dava takip ve icra giderleri
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri
l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler
m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri.
n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler
o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler
r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar
s) İmar düzenleme giderleri
t) Her türlü proje giderleri”
Görüldüğü üzere, tahdidi olarak sayılan belediye giderleri arasında, “idari para cezaları” yer almadığından, “idari para cezası ödemesi”nin kurum gideri olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
Bununla birlikte; Sosyal Güvenlik Kurumu’nca, kanunda öngörülen bildirimlerde bulunma yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle kesilen idari para cezaları, ….. Belediyesi adına düzenlenmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun muhatabının, bildirimde bulunmakla sorumlu olan personel değil, Kurum’un kendisi (belediye) olması nedeniyle, kesilen idari para cezalarının da belediye bütçesinden ödendiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğünce Belediye aleyhine kesilen bu cezaların zamanında ödenmemesi durumunda Kurum aleyhine faiz yükü de doğacaktır.
Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesinde,
“(Değişik: 12.5.1982- 2670/5 md.) Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.”,
“Kişilerin Uğradıkları Zararlar” başlıklı 13 üncü maddesinde ise;“(Değişik: 12.5.1982- 2670/6 md.; 6.6.1990- 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıtların ilgili personel tarafından zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar, cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafından hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır.
(Ek Fıkra: 26.3.2002- 4748/3 md.) İşkence ya da zalimane, gayri insani veya haysiyet kırıcı muamele suçları nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince verilen kararlar sonucunda Devletçe ödenen tazminatlardan dolayı sorumlu personele rücu edilmesi hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
12 nci maddeyle bu maddede belirtilen zararların nevi, miktarlarının tespiti, takibi, amirlerin sorumlulukları ve yapılacak işlemlerle ilgili diğer hususlar Başbakanlıkça düzenlenecek yönetmelikle belirlenir.”
Denilmektedir.
Yukarıda yer verilen hükümler gereğince, memurların mevzuat ve görev tanımı gereğince yapmaları gereken iş ve işlemler ile bildirimleri zamanında yapmamaları halinde bir zarar meydana gelmesi durumunda, bu zararın görevini yapmayan ilgili personelden tahsil edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Diğer bir deyişle, Kanunda öngörülen bildirim yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesinden kaynaklanan idari para cezalarının Belediye bütçesinden ödenmesi, nitelik yönünden kamu gideri olarak değerlendirilmeyeceğinden, 5510 sayılı Kanun’un 102 nci maddesi kapsamında uygulanan idari para cezaları, ancak bütçeye mâl edilmemek üzere, yani sorumlulara rücu edilmek üzere ödenebilecektir.
Sonuç olarak, İdarenin, yukarıda yer verilen 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyerek Kurum adına idari para cezası kesilmesine neden olan sorumluları tespit etmesi, akabinde sorumluluğu saptanan bu kişilere kanuni yollar çerçevesinde rücu etmesi yasal bir zorunluluktur.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; Kurum adına düzenlenen …. TL idari para cezasının ödenmesinde ilişik bulunmadığına,
………….,
6085 sayılı Sayıştay Kanunun 55 inci maddesi uyarınca İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy çokluğuyla, karar verildi.
AZINLIK GÖRÜŞÜ:
………. karşı oy gerekçesi;
“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde belediyenin görev ve sorumlulukları belirlenmiş, 60 ıncı maddesinde ise belediyelerin giderleri tahdidi olarak sayılmış olup bunlar arasında, “idari para cezası ödemesi” bulunmamaktadır.
Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12 ve 13 üncü madde hükümlerine göre; devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine zorundadırlar. Eğer devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından ödenmesi gerekmektedir.
Anlaşılacağı üzere, Kanunda öngörülen bildirim yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesinden kaynaklanan idari para cezalarının Belediye bütçesinden ödenmesi, nitelik yönünden kamu gideri olarak değerlendirilmeyeceğinden, 5510 sayılı Kanun’un 102 nci maddesi kapsamında uygulanan idari para cezalarının mevzuat ve görev tanımı gereğince yapmaları gereken bildirimleri zamanında yapmayan ilgili personelden tahsil edilmesi gerektiği, böyle bir giderin belediye bütçesinden ödenmesinin mümkün olmadığı düşünülmektedir.
Bu nedenlerle, aylık prim ve hizmet belgeleri ile ihale bilgilerinin, ilgili Belediye personeli tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumu’na zamanında bildirilmemesi sebebiyle kesilen idari para cezalarının, Kurum bütçesinden ödenmesi suretiyle oluşan toplam …….. TL kamu zararının sorumlularından tazminine karar verilmesi gerekmektedir.”