İLAVE TEDİYE VE İKRAMİYE ÖDEMESİ
….. Belediyesi şirketi …… Ltd. Şti.’nde işçi statüsüne geçirilen taşeron işçilere Yüksek Hakem Kurulu kararında yer alan tutarların üzerinde “ilave tediye ve ikramiye” ödemesi yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
30/06/1989 tarihli 20211 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye, 24/12/2017 tarihli 30280 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen geçici 24 üncü maddede;
“İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare veya şirket ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin süreç bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fıkranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve aynı fıkrada öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde topluca işe başlatılır.
Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir.”
Denilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre ….. Belediyesi’nde, 04/12/2017 tarihi itibarıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olanların, tabi tutulacağı sınavlarda başarılı olmaları durumunda belediyenin şirketinde topluca işe başlatılması kararlaştırılmıştır.
Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 24. Maddesi Uyarınca İşçi Statüsüne Geçirilen İşçilerin Ücret ile Diğer Mali Ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesinde;
“375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 24. maddesinin dördüncü fıkrasında; geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin, anılan madde kapsamında yer alan şirketlerce işçi statüsüne geçirilen işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde esas alınacağı düzenlemiştir. Geçiş işlemleri tamamlanan işçilere şirketlerce uygulanmak üzere, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan toplu iş sözleşmesinin ücret, mali ve sosyal haklara ilişkin hükümleri aşağıda yer almaktadır.
…
İkramiye:
İşçilere Ekim ve Nisan aylarında 5’er günlük olmak üzere yılda toplam 10 günlük (5x2=10) ücretleri tutarında ikramiye ödenir. Bu ödeme, işçinin çalıştığı sürenin bir yıldan az olması durumunda çalışma süresi ile orantılı olarak ödenir.”
Hükmü yer almaktadır.
Anlaşılacağı üzere, şirketlerde işçi statüsüne geçirilen işçilerin; ücretleri ile diğer mali ve sosyal hakları iş sözleşmeleri kapsamında 04/12/2017 tarihinde sabitlenmiş olup 2018 yılı başından itibaren ise 30/06/2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere, ücretleri ile diğer mali ve sosyal hakları bakımından “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 24. Maddesi Uyarınca İşçi Statüsüne Geçirilen İşçilerin Ücret ile Diğer Mali Ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi”ne tabi kılınmışlardır.
Dolayısıyla, Belediye şirketine geçirilen işçilere uygulanacak ücret artışı ile diğer mali ve sosyal hakların Yüksek Hakem Kurulu Kararına göre ödenmesi gerekmekte olup, 30/06/2020 tarihine kadar yürürlükte olan Yüksek Hakem Kurulunun kararlaştırdığı toplu iş sözleşmesine aykırı ve/veya ek hükümler içeren yeni bir toplu iş sözleşmesinin imzalanması mümkün bulunmamaktadır.
Bu bağlamda, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesinde şirketlerce işçi statüsüne geçirilen işçilerin alacakları ücret ile diğer mali ve sosyal hakları tek tek belirlenmiş olup, yılda toplam 10 günlük (5x2=10) ücret tutarında ikramiyeden fazla ödeme yapılması mümkün değildir.
Buna karşılık; 30.11.2018 tarihinde …. Belediye Başkanlığı/….. Ltd. Şti. ile ….. Sendikası arasında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 02/04/2018 tarihinde yayımlanan Toplu İş Sözleşmesine aykırı olarak yeni bir toplu iş sözleşmesi imzalandığı ve sendikayla imzalanan bu sözleşmeye dayanılarak ilave tediye ve ikramiye ödemesi yapıldığı görülmüştür.
Sendika ile yapılan sözleşmenin 10.01.2019 tarihinde imzalanan ek protokolle değişiklik yapılmış “İlave Tediye ve İkramiye” başlıklı 48’inci maddesinde:
“Taraf sendika üyesi işçilere;
A) Taraf sendika üyesi işçilere, yılda toplam ……… günlük ücreti tutarında ikramiye ödenir. Bu İkramiye 28 Mart, 28 Haziran, 28 Eylül ve 28 Aralık tarihlerinde olmak üzere dört eşit taksitte ödenir.
B) Bu ikramiyelerden işçiler çalıştıkları süre ile orantılı olarak yararlanırlar.
C) İşyeri ile ilişkileri devam eden SGK’dan iş görmezlik ödeneği alan hasta raporlu sendika üyesi işçiler bu ilave tediye ile ikramiyelerden işyerinde çalışmış gibi aynen yararlanırlar.
Şeklinde düzenlenerek uygulanmasına karar verilmiştir.”
Denilmektedir.
Söz konusu sözleşmeye dayanılarak belediye şirketinde kadroya geçen taşeron işçilere şubat, mayıs, ağustos ve kasım aylarında ……… günlük ücret tutarında ikramiye ödemesi yapılmıştır. Oysaki Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesine göre Ekim ve Nisan aylarında 5’er günlük olmak üzere yılda toplam 10 günlük ücretleri tutarında ikramiyeden fazla ödeme yapılmayacaktır. Ayrıca, ikramiye ödemelerinde esas alınan brüt gündelikler de Yüksek Hakem Kurulu Kararında belirlenen zam oranlarının üzerinde arttırıldığı için olması gerekenden yüksektir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar neticesinde, Belediye tarafından şirkete geçirilen işçilere mevzuata aykırı bir şekilde, Yüksek Hakem Kurulu kararında yer alan yer alan tutarın üzerinde “İlave tediye ve ikramiye” ödemesi yapılması sonucunda toplam …. TL kamu zararına neden olunmuşsa da, söz konusu kamu zararı tutarı, …… numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğinden sorgu konusu husus hakkında ilişilecek husus kalmadığına ve tahsilatın ilama dercine,
Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle, karar verildi.