ARAÇ KİRA BEDELİ
… Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce, 2019 yılı Aralık ayında ihalesi yapılan şoförsüz ve 12 ay süreli Araç ve İş Makinesi Kiralanması Hizmeti Alım İşi kapsamında kiralanan binek, panel- van ve tek-çift kabin kamyonet van-Nl cinsi araçlar için mevzuatta belirlenen üst kira sınırı olan “kasko bedelinin %2’si”nden daha fazla aylık kira bedeli ödenmesi sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’inci maddesinde, belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların bu Kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş ve söz konusu taşıtlar Kanunun 3’üncü maddesinde ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Buna göre,
-Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,
-Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,
-Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,
-Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,
-Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları, ifade etmektedir.
237 sayılı Taşıt Kanununa dayanılarak hazırlanmış olan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yönetimiyle ediniminde, şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında, katma değer vergisi hariç ve her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderleri dahil olmak üzere aylık kiralama bedelinin, taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak motorlu kara taşıtları kasko değer listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, Taşıt Kanununda belirtilen taşıtlar için ödenecek aylık kira bedelinin, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak motorlu kara taşıtları kasko değer listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmaması gerekmektedir.
Ancak yapılan inceleme sonucunda, … Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce, 2019 yılı Aralık ayında ihalesi yapılan şoförsüz ve 12 ay süreli Araç ve İş Makinesi Kiralanması Hizmeti Alım İşi kapsamında, 27 adet binek araç, 34 adet panel-van cinsi araç ve 40 adet Tek-Çift Kabin Kamyonet Van N1 cinsi araç için kasko bedelinin %2’sinden daha fazla aylık kira bedeli ödendiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar sorumlular savunmalarında, yapılan ihalenin kapsamında karma araçların olduğunu, bu nedenle esas ve usullerde yer alan kiralama limitlerine tabi olmadığını belirtmiş iseler de, söz konusu istisna başka hizmet işleriyle birlikte yapılan taşıt kiralamalarında geçerli olup, sorgu konusu hizmet alımı bu nitelikte bir alım olmadığından belirtilen aylık kira bedeli limitlerine uyulması gerekmektedir.
Ayrıca 237 sayılı Taşıt Kanunu 12/1/1961 tarihinde yayımlanmış ve “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde, yayımlandığı tarihten günümüze kadar herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Diğer bir ifadeyle Kanunun o tarihte tarif ettiği araçlar ile günümüzdeki araçlar birebir uyuşmasa da nitelik ve kullanım şekli itibariyle birbirlerini karşılar niteliktedir.
5018 sayılı Kanun’un “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun kurul, komite veya komisyona ait olacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun'un 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundan bahsedilmiştir. Buna göre,
“Harcama talimatı ve sorumluluk başlıklı 32’nci maddede,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddede ise,
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”,
Denilmektedir.
Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde ihale yetkilisinin ve ihale komisyonu üyelerinin işlemleri değerlendirildiğinde, ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve bu ihale ile ilgili sözleşmenin imzalanması işleminin 5018 sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükümleri çerçevesinde harcama talimatı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi uyarınca harcama talimatını veren ihale yetkilisinin harcama yetkilisi gibi verdiği harcama talimatından sorumlu olması gerekmektedir. Nitekim, söz konusu harcama talimatına dayanarak ihale komisyon üyeleri tarafından alınan “ihale kararı” ile bu talimat yerine getirilmiş olmaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, söz konusu hatalı uygulamadan ihale onay belgesini düzenleyen ve sözleşmeyi imzalayan ihale komisyon üyelerinin de gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisiyle beraber sorumlu tutulması gerekmektedir.
Bu itibarla, şoförsüz ve 12 ay süreli Araç ve İş Makinesi Kiralanması Hizmeti Alım İşi kapsamında kiralanan binek, panel- van ve tek-çift kabin kamyonet van-Nl cinsi araçlar için mevzuatında belirlenen üst kira sınırı olan “kasko bedelinin %2’si”nden daha fazla aylık kira bedeli ödenmesi sonucu neden olunan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Fen İşleri Müdürü) ve Gerçekleştirme Görevlisi … (Sözleşmeli Mühendis) ile Diğer Sorumlular … (Bilgisayar İşletmeni), … (İnşaat Mühendisi), … (İnşaat Mühendisi), … (Orman Endüstri Mühendisi), … (Memur) ve …’a (Destek Hizmetleri Müdür V.),
ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.