KAHVALTI VE YEMEK YARDIMI ÖDEMESİ
…………. Bölge Müdürlüğü’ne ait kahvaltı ve yemek yardımı ödemelerinde Genel Müdürlükçe çıkarılan talimata aykırı olarak,
A) …………. Yurt Müdürlüğü’ne bağlı yurtlarda barınan öğrencilerin yemek ihtiyacını karşılamakta olan …………. Ltd. Şti.’ye pastanede yenilen pasta ve meşrubat karşılığında yemek yardımı ödemesi yapılmıştır.
…………. Genel Müdürlüğü’nce çıkarılan ve 12.04.1982 tarihinde Genel Müdürlük ve Maliye Bakanlığı arasında akdedilen Protokol ile yürürlüğe konulan “Yurt-kur Yurtları ile Yurtkur Tarafından Barındırılmaları Üniversitelerce Sağlanan Öğrencilerin Beslenmelerine Yapılacak Katkıya İlişkin Esaslar”, yurtlarda barınan öğrencilere yemek yardımının nasıl yapılacağı hususunu düzenlemektedir. Esasların 7’nci maddesinde yardımın akşam yemeği yardımı şeklinde yapılacağı ve her akşam yemeğinde ancak bir adet kupon kullanılacağı, alınan yemek bedelinin fazla olması halinde fazlasının öğrenci tarafından ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Müdürlüğün 30.09.2005 tarih ve 130-17-2105-43965 sayılı Talimatı ile öğrencilere yapılan beslenme yardımı, hem sabah kahvaltısını hem de akşam yemeğini kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bahse konu talimatın 2’nci maddesinde sabah kahvaltısına ilişkin yardımın kantinlerde, akşam yemeğine ilişkin yardımın ise sadece lokantada kullanılacağı hükme bağlanmıştır. Genel Müdürlükçe Bölge Müdürlüklerine her yıl düzenli olarak gönderilen talimatlarda kahvaltı kuponlarının sadece kantinlerde kullanılacağı belirtilmektedir.
Genel Müdürlükçe yapılan yukarıda bahsedilen idari düzenlemelere göre öğrencilere sabah kahvaltısı ve akşam yemeği için beslenme katkısının yapılması gerekmektedir. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde sabah kahvaltısına ilişkin beslenme yardımının yapılabilmesi için öğrencilerin kantinlerde kahvaltı yapması gerekmektedir. Aynı şekilde akşam yemeği yardımının yapılabilmesi için öğrencilerin akşam yemeklerini lokantalarda yemeleri gerekmektedir.
Bu cihetten olarak yine Genel Müdürlükçe çıkarılan Küçük İşletmeler Statüsü’nde küçük işletmelerin müracaat etme şartları, seçilme yönetimi, uygulayacakları fiyatların tespiti gibi hususlar düzenlenmiş ve “Mali Hükümler” başlıklı III. Bölümünde 11’inci maddede lokanta ve kantin işletmelerinin fiyatlarının nasıl tespit edileceği belirtilmiştir. Buna göre lokantada verilecek yemeklerin fiyatı, yurda yakın yerlerde bulunan 3.sınıf içkisiz en az üç lokantadan alınacak yemek fiyatları ile belediyeler veya meslek odaları tarafından yayımlanan yemek fiyatları ortalamasının alınması neticesinde tespit edilecek yemek fiyatlarından %35 indirim yapmak suretiyle tespit edilecektir. Lokanta, kantin ve kafeterya işletmeleri dışındaki işletmeler için meslek kuruluşlarından alınacak fiyat tarifelerinden %25 indirim yapılarak uygulanacak fiyatlar tespit edilecektir. Kantinde satışa arz edilen maddeler için toptancıdan alınan fatura bedeline %10, sebze ve meyve fiyatlarına ise %20 kar ilave edilerek fiyat tespiti yapılacaktır.
…………. Yurt Müdürlüğü’ne bağlı A, B, C, D, E Blok öğrenci yurtlarının merkez lokanta ve pastane hizmetlerini alan …………. Ltd. Şti.’ye ait öğrencilerin yemek yardımına ilişkin ödeme belgelerine ekli parmak izi sisteminden alınan çıktılarda, A, B, C, D, E Blok öğrenci yurtlarına ait yemek yardımı ödemelerinin yaklaşık 1/3’ünün öğrencilerin pastaneden aldıkları maddelere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Küçük İşletmeler Statüsünde lokantalar, kantinler ve diğer işletmelerin başvuru şartları, seçilme şekilleri, taşıyacakları şartlar, bunların uygulayacakları fiyatlar her biri için farklı belirlenmiştir. Dolayısıyla bir yurtta lokanta varken kantinden veya pastaneden akşam yemeğinin yenmesi ve kantine veya pastaneye akşam yemeği beslenme yardımının ödenmesi hem daha önce bahsedilen talimatlara hem de Küçük İşletmeler Statüsüne hem de rekabet şartlarına aykırılık teşkil edecektir. Özellikle işletmecilerin uygulayacakları fiyatların belirlenmesinde çok ciddi farklılıklar vardır. Lokantaların uygulayacakları fiyatlarda piyasa fiyatlarına göre %35 oranında indirim yapılması söz konusu iken pastanelerde uygulanacak fiyatlarda piyasa fiyatlarına göre %25 oranında bir indirim söz konusu olmakta, kantinlerde satılacak maddelerde ise toptancıdan alınan fatura bedeline %10 ile %20 oranında kar eklenerek fiyat tespit edilecektir. Böylesi durumda akşam yemeği beslenme yardımının kantinlerde veya pastanelerde kullanılması halinde lokanta işletmecisi aleyhine haksız rekabete neden olacağı gibi, kahvaltı beslenme yardımının lokantada kullanılması halinde ise kantinlerin aleyhine bir haksız rekabet olacaktır. Diğer taraftan lokanta ve kantinin veya lokanta ve pastanenin aynı işletici tarafından işletilmesi durumunda, uygulamış oldukları fiyatlardaki kar marjının farklılığından (lokantada %35 indirim uygulanırken pastanede %25 indirim ve kantinde %10 veya %20 kar ilave edilerek uygulanmaktadır.) dolayı kahvaltı yardımının lokantada veya pastanede, akşam yemeği yardımının kantin veya pastanede kullanılması muhakkak işletmeci lehine sonuçlar doğuracaktır. Bu durumda da akşam yemeği yardımının lokantada değil kantinde veya pastanede kullandırılması özendirilebilecektir.
Bütün bu sakıncaları dolayısıyla, “Yurt-kur Yurtları ile Yurt-kur Tarafından Barındırılmaları Üniversitelerce Sağlanan Öğrencilerin Beslenmelerine Yapılacak Katkıya İlişkin Esaslar” ile Genel Müdürlükçe çıkarılan bütün talimatlarda da belirtildiği gibi sabah kahvaltısı beslenme yardımının sadece kantinlerde, akşam yemeği beslenme yardımının ise sadece lokantalarda kullandırılması şarttır.
Ayrıca lokanta ve kantin işletmeleri dışında bulunan pastane, berber, bilardo, çamaşırhane, internet gibi diğer küçük işletmelere yurtta veya yurt kampüsü içerisinde bulunan öğrencilerin günlük kişisel ve/veya sosyal ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ihtiyaç duyulmakta ve bu nedenle sözleşme imzalanarak faaliyette bulunmalarına izin verilmektedir. Yurtlarda barınan öğrencilerin bu işletmelerden aldıkları mal veya hizmet bedelleri yine kendileri tarafından karşılanmaktadır.
Akşam yemeği beslenme yardımı karşılığında öğrencilerin pastaneden alım yapmalarına izin verilmesi aynı şekilde akşam yemeği beslenme yardımı karşılığında diğer öğrenci yurt bloklarında bulunan ve işletmecileri farklı olan kantin işletmelerinden de alım yapılmasını gerektirir ki, bu şekilde yapılacak bir uygulama şüphesiz lokanta işletmecisi aleyhine haksız rekabete neden olacaktır. Diğer taraftan nasıl ki akşam yemeği yardımı karşılığı pastaneden alım yapılması, idare ile pastane işletmecisi arasında akdedilen sözleşme hükümlerine aykırı ise akşam yemeği yardımının kantinlerde kullanılması da idare ile kantin işletmecileri arasında akdedilen sözleşme hükümlerine aykırı olacaktır.
Sorumlularca yapılan savunmalarda özetle, lokanta ve pastane hizmeti veren işletmenin aynı katta birbirine yakın olması ve mekân darlığından dolayı her ikisine de pizzy sistemi konduğu, yemek saatlerinde sıkışıklığın önlenmesi için pastane bölümünden de pizzy sistemi ile lokanta bölümüne geçiş yaptırıldığı, yemek yerine pasta ürünleri verilmediği, hatta rastgele seçilen 14 öğrenci ile yapılan görüşmelerde de bunların pasta değil yemek aldıkları, denetimden sonra pastane bölümündeki pizzy sisteminin demontajının yapılıp lokanta bölümüne montajının yapıldığı belirtilmiştir.
…………. Yurt Müdürlüğü’nün A, B, C, D ve E bloklarının bulunduğu yurtların tamamındaki öğrenciler akşam yemeklerini sözleşme gereği her gün saat 14:00 ila 24:00 arasında merkez lokantada yemektedirler. Ancak …………. Ltd. Şti. ile hem merkez lokantası hem de pastane sözleşmesi yapılmıştır. Sorguya konu olan husus da bu noktada ortaya çıkmaktadır. Çünkü hem lokantanın hem de pastanenin sahibi aynı şirket olunca kurumca karşılanan akşam yemeği kuponları yalnız lokantada kullanılması gerekirken pastanede de kullanılabilmektedir. Bu kuponların pastanede bulunan pizzy sisteminden okutulduğu ancak lokantadan yendiğine yönelik savunma isabetli değildir. Zira hem pastanede hem de lokantada 2 adet parmak pizzy sistemi bulunmakta ve uzun kuyruklar oluşmasını önlemek amacıyla dördü de aynı anda kullanılsa ve tüm öğrenciler lokantada akşam yemeği yemiş olsaydı pastanedeki 2 pizzy sistemi ile lokantadaki 2 pizzy isteminden yaklaşık yarı yarıya öğrenci parmak izi okutmuş olurdu. Ancak ödeme evrakına ekli pizzy sistemi çıktıları incelendiğinde bunun yarı yarıya değil üçte birinin pastaneden üçte ikisinin de lokantadan olduğu görülmektedir. Dolayısıyla pastanedeki pizzy sistemlerinin kuyruk oluşmasını önlemek amacıyla değil pasta ürünlerinin satılmasını desteklemek amacıyla kullanıldığı ortaya çıkmaktadır.
Lokantadan yemek vermek yerine pastane ürünlerinin satışının yapılması işletmeci açısından çok daha karlı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Çünkü pasta ürünlerinde kar marjı daha fazla iken yemek ürünlerinde ise çok daha azdır. Ayrıca işletmecinin sözleşmesi gereği her gün akşam yemeğini 14 ila 24 saatleri arasında sıcak olarak sunması gerekmektedir. Bu da işletmeci için ayrı bir maliyettir. Maliyetleri azaltmak ve karı artırmak amacıyla akşamları erken saatlerde lokanta bölümünün kapatılarak öğrencilerin pastane bölümünden yemek kuponlarını kullanmak zorunda bırakılmaları da mümkündür.
B) …………. Yurt Müdürlüğü’ne bağlı yurtlarda barınan öğrencilerin yemek ihtiyacını karşılamakta olan …………. Ltd. Şti.’ye pastanede yenilen pasta ve meşrubat karşılığında yemek yardımı ödemesi yapılmıştır.
…………. Genel Müdürlüğü’nce çıkarılan ve 12.04.1982 tarihinde Genel Müdürlük ve Maliye Bakanlığı arasında akdedilen Protokol ile yürürlüğe konulan “Yurtkur Yurtları ile Yurtkur Tarafından Barındırılmaları Üniversitelerce Sağlanan Öğrencilerin Beslenmelerine Yapılacak Katkıya İlişkin Esaslar”, yurtlarda barınan öğrencilere yemek yardımının nasıl yapılacağı hususunu düzenlemektedir. Esasların 7’nci maddesinde yardımın akşam yemeği yardımı şeklinde yapılacağı ve her akşam yemeğinde ancak bir adet kupon kullanılacağı, alınan yemek bedelinin fazla olması halinde fazlasının öğrenci tarafından ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Müdürlüğün 30.09.2005 tarih ve 130-17-2105-43965 sayılı Talimatı ile öğrencilere yapılan beslenme yardımı, hem sabah kahvaltısını hem de akşam yemeğini kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bahse konu talimatın 2’nci maddesinde sabah kahvaltısına ilişkin yardımın kantinlerde, akşam yemeğine ilişkin yardımın ise sadece lokantada kullanılacağı hükme bağlanmıştır. Genel Müdürlükçe Bölge Müdürlüklerine her yıl düzenli olarak gönderilen talimatlarda kahvaltı kuponlarının sadece kantinlerde kullanılacağı belirtilmektedir.
Genel Müdürlükçe yapılan yukarıda bahsedilen idari düzenlemelere göre öğrencilere sabah kahvaltısı ve akşam yemeği için beslenme katkısının yapılması gerekmektedir. Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde sabah kahvaltısına ilişkin beslenme yardımının yapılabilmesi için öğrencilerin kantinlerde kahvaltı yapması gerekmektedir. Aynı şekilde akşam yemeği yardımının yapılabilmesi için öğrencilerin akşam yemeklerini lokantalarda yemeleri gerekmektedir.
Bu cihetten olarak yine Genel Müdürlükçe çıkarılan Küçük İşletmeler Statüsü’nde küçük işletmelerin müracaat etme şartları, seçilme yönetimi, uygulayacakları fiyatların tespiti gibi hususlar düzenlenmiş ve “Mali Hükümler” başlıklı III. Bölümünde 11’inci maddede lokanta ve kantin işletmelerinin fiyatlarının nasıl tespit edileceği belirtilmiştir. Buna göre lokantada verilecek yemeklerin fiyatı, yurda yakın yerlerde bulunan 3.sınıf içkisiz en az üç lokantadan alınacak yemek fiyatları ile belediyeler veya meslek odaları tarafından yayımlanan yemek fiyatları ortalamasının alınması neticesinde tespit edilecek yemek fiyatlarından %35 indirim yapmak suretiyle tespit edilecektir. Lokanta, kantin ve kafeterya işletmeleri dışındaki işletmeler için meslek kuruluşlarından alınacak fiyat tarifelerinden %25 indirim yapılarak uygulanacak fiyatlar tespit edilecektir. Kantinde satışa arz edilen maddeler için toptancıdan alınan fatura bedeline %10, sebze ve meyve fiyatlarına ise %20 kar ilave edilerek fiyat tespiti yapılacaktır.
…………. Yurt Müdürlüğü’ne bağlı öğrenci yurtlarının merkez lokanta ve pastane hizmetlerini alan …………. Ltd. Şti.’ye ait öğrencilerin yemek yardımına ilişkin ödeme belgelerine ekli parmak izi sisteminden alınan çıktılarda, öğrenci yurtlarına ait yemek yardımı ödemelerinin bazılarının öğrencilerin pastaneden aldıkları maddelere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Küçük İşletmeler Statüsünde lokantalar, kantinler ve diğer işletmelerin başvuru şartları, seçilme şekilleri, taşıyacakları şartlar, bunların uygulayacakları fiyatlar her biri için farklı belirlenmiştir. Dolayısıyla bir yurtta lokanta varken kantinden veya pastaneden akşam yemeğinin yenmesi ve kantine veya pastaneye akşam yemeği beslenme yardımının ödenmesi hem daha önce bahsedilen talimatlara hem de Küçük İşletmeler Statüsüne hem de rekabet şartlarına aykırılık teşkil edecektir. Özellikle işletmecilerin uygulayacakları fiyatların belirlenmesinde çok ciddi farklılıklar vardır. Lokantaların uygulayacakları fiyatlarda piyasa fiyatlarına göre %35 oranında indirim yapılması söz konusu iken pastanelerde uygulanacak fiyatlarda piyasa fiyatlarına göre %25 oranında bir indirim söz konusu olmakta, kantinlerde satılacak maddelerde ise toptancıdan alınan fatura bedeline %10 ile %20 oranında kar eklenerek fiyat tespit edilecektir. Böylesi durumda akşam yemeği beslenme yardımının kantinlerde veya pastanelerde kullanılması halinde lokanta işletmecisi aleyhine haksız rekabete neden olacağı gibi, kahvaltı beslenme yardımının lokantada kullanılması halinde ise kantinlerin aleyhine bir haksız rekabet olacaktır. Diğer taraftan lokanta ve kantinin veya lokanta ve pastanenin aynı işletici tarafından işletilmesi durumunda, uygulamış oldukları fiyatlardaki kar marjının farklılığından (lokantada %35 indirim uygulanırken pastanede %25 indirim ve kantinde %10 veya %20 kar ilave edilerek uygulanmaktadır.) dolayı kahvaltı yardımının lokantada veya pastanede, akşam yemeği yardımının kantin veya pastanede kullanılması muhakkak işletmeci lehine sonuçlar doğuracaktır. Bu durumda da akşam yemeği yardımının lokantada değil kantinde veya pastanede kullandırılması özendirilebilecektir.
Bütün bu sakıncaları dolayısıyla, “Yurt-kur Yurtları ile Yurt-kur Tarafından Barındırılmaları Üniversitelerce Sağlanan Öğrencilerin Beslenmelerine Yapılacak Katkıya İlişkin Esaslar” ile Genel Müdürlükçe çıkarılan bütün talimatlarda da belirtildiği gibi sabah kahvaltısı beslenme yardımının sadece kantinlerde, akşam yemeği beslenme yardımının ise sadece lokantalarda kullandırılması şarttır.
Ayrıca lokanta ve kantin işletmeleri dışında bulunan pastane, berber, bilardo, çamaşırhane, internet gibi diğer küçük işletmelere yurtta veya yurt kampüsü içerisinde bulunan öğrencilerin günlük kişisel ve/veya sosyal ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ihtiyaç duyulmakta ve bu nedenle sözleşme imzalanarak faaliyette bulunmalarına izin verilmektedir. Yurtlarda barınan öğrencilerin bu işletmelerden aldıkları mal veya hizmet bedelleri yine kendileri tarafından karşılanmaktadır.
Akşam yemeği beslenme yardımı karşılığında öğrencilerin pastaneden alım yapmalarına izin verilmesi aynı şekilde akşam yemeği beslenme yardımı karşılığında diğer öğrenci yurt bloklarında bulunan ve işletmecileri farklı olan kantin işletmelerinden de alım yapılmasını gerektirir ki, bu şekilde yapılacak bir uygulama şüphesiz lokanta işletmecisi aleyhine haksız rekabete neden olacaktır. Diğer taraftan nasıl ki akşam yemeği yardımı karşılığı pastaneden alım yapılması, idare ile pastane işletmecisi arasında akdedilen sözleşme hükümlerine aykırı ise akşam yemeği yardımının kantinlerde kullanılması da idare ile kantin işletmecileri arasında akdedilen sözleşme hükümlerine aykırı olacaktır.
Sorumlular savunmalarında özetle, pastane ve lokanta işletmecisinin aynı şirket olduğu, lokantanın üst katta, pastanenin alt katta olduğu, azami özen gösterildiği, öğrencilerin yarı yıl tatili gibi günlerde az olmaları nedeniyle yemeklerini pastane bölümünde yedikleri, bazı öğrencilerin okula yetişememesi gibi nedenlerle pastane bölümünden kupon karşılığında ızgara, döner gibi yemekler yediklerini belirtmişlerdir.
Ödeme ekine ekli pizzy kayıtları incelendiğinde pastanede bulunan pizzy sisteminden alınmış kayıtlarla lokanta bölümünden alınmış kayıtların oranı 1/10 gibi bir orandır. Bu da pastanedeki pizzy istemin istisnai durumlarda kullanıldığını doğrulamaktadır. Ancak pasta ürünlerinde kar marjı daha fazla iken yemek ürünlerinde ise çok daha azdır. Ayrıca işletmecinin sözleşmesi gereği her gün akşam yemeğini 14 ila 24 saatleri arasında sıcak olarak sunması gerekmektedir. Bu da işletmeci için ayrı bir maliyettir. Maliyetleri azaltmak ve karı artırmak amacıyla akşamları erken saatlerde lokanta bölümünün kapatılarak öğrencilerin pastane bölümünden yemek kuponlarını kullanmak zorunda bırakılabilecekleri de düşünülmesi gereken bir durumdur.
………….,
A ve B maddelerindeki hususlarla ilgili olarak kamu zararı oluştuğu iddiasına ilişkin olarak ise, ilgili yüklenicilerden yapılan mal ve hizmet alımlarının karşılığı olarak sözleşme hükümleri gereği ödeme yapılması ve bu aşamada eldeki verilere göre kamu zararına hükmetmek mümkün olmadığından …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Oybirliğiyle karar verildi.