HİZMET ALIMI İŞİ FİYAT RAKI + HAKEDİŞ MÜKERRER ÖDEME + HAKEDİŞ AYLIK YERİNE GÜNLÜK ÜCRET + GÜN SAYISI + İŞ ARTIŞI
A) ............. Döner Sermaye İşletmesi tarafından ............. Ltd. Şti.’ye ihale edilen ............. işinde, İdare ile yüklenici arasında imzalanan “Hizmet Alımına Ait Sözleşme” nin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 14’üncü maddesine göre, yükleniciye her bir çalıştırılan kişi için 2012 yılının ilk altı ayı için 60,15 TL, ikinci altı ayı için ise 65,61 TL fiyat farkı hesaplanması gerekirken farklı şekilde bir hesaplamanın yapılması nedeniyle fiyat farklarının hatalı ödenmesi sonucu oluşan ............. TL kamu zararı,
B) ............. Ltd. Şti.`nin eylül ayına ilişkin hakedişi ile ilgili olarak, 16.11.2012 tarih ve 2591 ödeme emri belgesi ile 20.09.2012 – 30.09.2012 tarihleri için ödemede bulunulmuş olmasına rağmen, söz konusu tarihler için 28.09.2012 tarih ve 2219 ödeme emri belgesi ile çalışanların ücretleri, 26.11.2012 tarih ve 2668 ödeme emri belgesi ile de söz konusu döneme ait fiyat farkının mükerrer ödenmesi sonucu neden olunan ............. TL kamu zararı,
C) ............. Ltd. Şti.`nin hakediş ödemelerine ilişkin olarak günlük ücretler hesaplanırken aylık ücretin sürekli 30’a bölünerek 31 çeken ayların göz ardı edilmesi sonucu oluşan ............. TL kamu zararı,
olmak üzere meydana gelen toplam ............. TL kamu zararının,
............. TL’sinin, ............. yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi,
............. TL’sinin ise, ............. yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tamamının tahsil edildiği anlaşıldığından ilişik kalmamıştır.
Tahsilatın ilamda gösterilmesine oybirliğiyle,
D) ............. Döner Sermaye İşletmesi tarafından ............. işinde kapalı ve açık sistemde çalışılacak gün sayısının iyi planlanamaması sonucu kurumun zarara uğratıldığı görülmüştür.
22.11.2011 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 19’uncu maddesinde yer alan “Açık İhale Usulüne” göre yapılan ............. işi KDV hariç kapalı birim için 2.262,52 TL, açık birim için 1.794,08 TL teklifte bulunan ............. Ltd. Şti. yükleniminde bırakılmıştır.
Bir diğer teklif sahibi olan ............. Ltd. Şti. ise aynı iş için KDV hariç kapalı birim için 2.394,42 TL, açık birim için ise 1.661,19 TL teklifte bulunmuştur.
Yapılan incelemede, her ne kadar ihale en düşük teklifte bulunmuş gibi olan yükleniciye verilmiş olsa da, 2012 yılı içerisinde kapalı ve açık birimde çalışılan günler dikkate alındığında yaklaşık 4 ay kapalı birimde, 8 ay da açık birimde çalışılmış, bu nedenle de ............. Ltd. Şirketini teklifi daha avantajlı hale gelmiştir.
Konu hakkında Sayıştay yargılaması açısından ilişilecek bir husus bulunmamakla birlikte, kapalı ve açık birimde planlanan ile fiili olarak çalışılan günlerde bu kadar büyük bir farklılık olması, kurumda planlama ve ihtiyaç belirleme aşamalarının çok sağlıklı yürütülmediğini göstermektedir.
.............,
oybirliğiyle,
E) ............. Döner Sermaye İşletmesi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile yapılan ............. işinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa aykırı olarak yine aynı Kanunun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (c) bendine göre ek ihale yapılarak iş artışına gidildiği, dolayısıyla ikinci hizmet alımının yeniden ihale edilmesi gerekmekte iken mevzuata aykırı olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/c maddesi kapsamında aynı yükleniciden temin edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinde,
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
…..
c) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.” denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Doğrudan Temine İlişkin Açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise,
“…
22.1.1.5. Ayrıca, 4/3/2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İhale Uygulama Yönetmeliklerinde 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (a), (b), (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere, “4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form” yer almaktadır (KİK022.0/M ve KİK021.0/H). Anılan form hazırlanırken formdaki dipnot belirlemelerine özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir. Buna göre alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebepleri ayrıntılı, net ve objektif bir biçimde ortaya konacak, Kanunun 22 nci maddesinin anılan bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebepler detaylı olarak yazılacak, bunlara ilişkin belgeler de anılan forma eklenecektir. Diğer yandan mal alımlarıyla ilgili olarak, ihtiyacın niteliği, ihtiyaç konusu malın ayrıntılı teknik özellikleri ve ne amaçla kullanılacağı, anılan amacı en az aynı verimlilik, etkinlik ve fonksiyonellikle karşılayabilecek diğer ürünlerin-modellerin-markaların vb. bulunup bulunmadığının tespitinin yapılıp yapılmadığı ve bulunmuyorsa nedenleri, ihtiyaç konusu malı satan başka firmaların olup olmadığı gibi hususlara yer verilecektir.
….
22.4. 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi uyarınca mal ve hizmetlerin ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden temini
22.4.1. 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi uyarınca, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması mümkün bulunmaktadır.
22.4.1.1 Bu kapsamda yapılacak alımlarda, Kanunun 5 inci maddesindeki rekabet, saydamlık, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile Kanunun temel alım usullerinin gereği olarak, daha önce sözleşmeye bağlanmış asıl işin kapsam ve miktarının, idarenin ihtiyacını karşılayacak şekilde tespit edilmesi, toplam süreleri üç yılı geçmemek üzere asıl sözleşmeye dayalı olarak yapılacak alımların ise, ihtiyaca ilişkin asıl sözleşmeye bağlanan mal ve hizmet alımıyla ilgili olarak önceden öngörülmemekle birlikte ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkmasına ve tamamlayıcı nitelikte bir alım olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Temine konu olacak mal ve hizmet alımları arasında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunmalıdır.
22.4.1.2 Bu saptamaların idarelerin teknik birimlerince yapılması esas olmakla birlikte konu ile ilgili kuruluşlardan teknik yardım alınması da mümkün bulunmaktadır. İdareler ihtiyaçlarının temin edilmesinde saydamlığı, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Bu zorunlulukların idarece saptanması durumunda, yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilebilecektir. İdare ile yüklenici (ilk alım yapılan gerçek ve tüzel kişi) arasında asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek sözleşmelerin süreleri 3 yılı geçmeyecektir.
22.4.1.3. İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması, kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılması için 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ihale usulünün belirlenmesine ve ihale dokümanında yapılacak düzenlemelere ilişkin yetki ve sorumluluk idarelerin takdirinde bulunduğundan, ihtiyaçların 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi kapsamında temini için, alımı gerçekleştirilecek mal ve hizmetin, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanmasının zorunlu olduğunun idarelerin teknik birimlerince ya da ilgili kuruluşlardan teknik yardım alınarak saptanması gerekmektedir.
22.4.1.4. Yukarıdaki esaslar çerçevesinde, alınacak mal veya hizmetin mevcut ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyum ve standardizasyonunun sağlanmasının zorunlu olduğu idarelerin teknik birimlerince ya da ilgili kuruluşlardan teknik yardım alınarak saptanması halinde, bu mal ve hizmetler ilk alım yapılan gerçek ya da tüzel kişiden 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi kapsamında alınabilir.” ifadeleri yer almaktadır.
Yukarıda anılan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 22/c maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 22.4.1.1. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınabileceği belirtilerek bu alımlarda Kanunun 5’inci maddesindeki rekabet, saydamlık, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile Kanunun temel alım usullerine uyulması hususunda vurgu yapılmaktadır.
Vurgulanan bu hususların gereği olarak, doğrudan temin usulünün (c) bendi uygulamasında, ilk alımın yapıldığı dönemde, sözleşmeye bağlanmış asıl işin kapsam ve miktarının, idarenin ihtiyacını karşılayacak şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Sonraki dönemde toplam süreleri üç yılı geçmemek üzere asıl sözleşmeye dayalı olarak yapılacak alımların ise, ihtiyaca ilişkin asıl sözleşmeye bağlanan mal ve hizmet alımıyla ilgili olarak,
- Önceden öngörülmemesi,
- Öngörülemeyen bu alımın ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkmasına
- Tamamlayıcı nitelikte bir alım olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Temine konu olacak mal ve hizmet alımları arasında kabul edilebilir doğal bir bağlantı bulunmalıdır.
Tebliğin 22.4.1.2. maddesi gereğince bu saptamaların idarelerin teknik birimlerince yapılması esas olmakla birlikte konu ile ilgili kuruluşlardan teknik yardım alınması da mümkün bulunmaktadır. Dolayısıyla yapılacak alım için hazırlanacak teknik raporun yukarıda belirtilen özellik ve gereklilikleri içerecek şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
Diğer bir ifadeyle, mevzuat aralarında doğal bir bağlantı bulunduğu tespit edilen, uyumun ve standardizasyonun sağlanması açısından farklı bir mal veya hizmetin alınmasının mümkün olmadığı durumlarda bu usulün kullanılmasına imkân vermektedir. (Donanım (bilgisayar, lazer yazıcı ve tarayıcı) alımında daha sonra bakım ve onarımlarının yaptırılması örneğinde olduğu gibi)
Sorumlular göndermiş oldukları aynı mahiyetteki savunmalarında, ............. işinde kapalı devre çalışmalarına ait sözleşme bedelinin dolması, çalışacak kişilerin aynı olması nedeniyle ve işin birbirinden ayrılmaz bir parça olduğu düşüncesiyle 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin “c” bendine göre ihale yapılarak ek sözleşme imzalandığını bildirmekte iseler de, sorguda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile yapılan nitelikli personel hizmeti alımı işinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa aykırı olarak yine aynı Kanunun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (c) bendine göre ek ihale yapılarak iş artışına gidilmesi konu edilmişti.
Genel olarak personel çalıştırılmasına yönelik hizmet alımlarının, her yıl ihalesi ve sözleşmesi yenilenen, yüklenici değiştiği halde çoğunlukla çalışanları değişmeyen bir alım şekli olduğu düşünüldüğünde söz konusu nitelikli personel çalıştırılmasına yönelik hizmet alım işinde böyle bir özel durum ve doğal bağlantı bulunmadığı açık olarak görülmektedir. İdarenin bu yaklaşımı 3 sene süresince asıl ihale kapsamında aynı yükleniciye işin yaptırılması sonucunu da doğurabilir.
Yapılan incelemede, anılan iş için 22.11.2011 tarihinde ............. işine ilave olarak, açık kısımda çalışılan sürenin 5 ayının doldurulmuş olması ve iş artışının 2012 yılının geri kalanını karşılamaması nedeniyle 18.09.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanunun “Doğrudan Temin” başlıklı 22/c maddesine göre 3 ay 10 gün açık birimde çalıştırılmak üzere 24 işçi alımı konulu hizmet alımı gerçekleştirilmiştir. Asıl işe ek olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/c maddesine göre yapılan bu alımda yüklenici firma dışında başka firmadan fiyat teklifi alınmadığı için Kanunun 5’inci maddesinde sayılan temel ilkelere uyulmayarak saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması hususları göz ardı edilmiş olmaktadır. Nitekim, ilk ihaleye ............. Ltd. Şti. açık kısımda çalıştırılacak işçiler için 1.794,08 TL teklif vermişken, ............. Ltd. Şti. 1.780,00 TL, ............. Ltd. Şti. ise 1.661,19 TL aylık teklifte bulunmuştur.
Kanunun 22/c maddesinin bu şekilde kullanılması 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Sözleşme Kapsamında Yaptırabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesini yok sayarak idareye ilave iş tutarında bir keyfiyet sağlamakta ve idarenin kısıtlamaları kaldırmasına neden olmaktadır.
Hâlbuki bu işin, kapsam ve niteliği bakımından 22/c maddesi dâhilinde değerlendirilmeyerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun öngördüğü ve uygun olan diğer ihale usulleri ile yapılması gerekirdi.
Konu hakkında Sayıştay yargılaması açısından ilişilecek bir husus bulunmamakla birlikte,
.............,
oybirliğiyle,
Karar verildi.