BETON İMALATI
…………. Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen bazı inşaat işlerinde, beton işleri ile ilgili beton deneylerinin TSE tarafından çıkarılan standartlarda öngörüldüğü şekliyle yeter düzeyde yapılmaması sonucu …………. TL kamu zararına neden olunması hususunda,
Bahse konu yapım işlerinde, beton işleri ile ilgili Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan birim fiyat analizlerinin ve teknik şartnamesinin kullanıldığı görülmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16.059/1A poz numaralı “Basınç Dayanım Sınıfı C30/37 (BS 30) Olan Hazır Beton Dökülmesi” birim fiyatına ait tarifte gerekli ve yeterli sayıda numune alınması ve deney yaptırılmasının birim fiyata dahil olduğu ifade edilmektedir. Bakanlığın Beton Genel Teknik Şartnamesinde bu deneylerin hangileri olduğu ve sayısı hakkında TS 802 ve TS 500’e atıfta bulunulmaktadır. Bahse konu birim fiyat tarifinde belirtilen gerekli ve yeterli sayıda beton deneyinden bu standartlarda belirtilen sayıda deney yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim söz konusu yapım işleri ile ilgili olarak yaptırılan beton deneylerinde de Laboratuvar tarafından TS standartlarının dikkate alındığı görülmektedir.
Konuyla ilgili olarak TS 500 standardı beton deneylerinin hangi aralıklarla ve ne kadar numune alınacağı hususunu düzenlemektedir. Buna göre, beton imalatının her 100 m3’ünü veya bir günde dökülen beton miktarının 100 m3’ten daha düşük olması halinde düşük miktarı temsil edecek şekilde en az 6 adet numune alınacağı hükme bağlanmıştır. Ancak yapılan incelemelerde beton imalatlarının her 100 m3’te bir deneye tabi tutulmadığı görülmektedir.
Sorumlular savunmalarında, “………….” işi ile ilgili olarak yapılan ve sorguda 85 adet yapıldığı ifade edilen deney adedi sayısının 131 olduğunu belirtmişler ve deney belgelerini savunma ekinde göndermişlerdir. Diğer taraftan, “………….” işi ile ilgili olarak …………. TL ve “………….” işi ile ilgili olarak da …………. TL’nin yasal faizi ile tahsil edildiği bildirilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, …………. Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen bazı inşaat işlerinde, beton işleri ile ilgili beton deneylerinin TSE tarafından çıkarılan standartlarda öngörüldüğü şekliyle yeter düzeyde yapılmaması sonucu …………. TL kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmekte ise de, sorumluların “………….” işi ile ilgili olarak yapılan deney adedine ilişkin belirtmiş oldukları hususlar yerinde görüldüğünden, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …………. TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına oybirliğiyle,
Savunmalar dikkate alınarak yeniden yapılan hesaplamada …………. TL olduğu görülen kamu zararının,
…………. TL’sinin, …………. banka dekontu ile,
…………. TL’sinin ise, …………. banka dekontu ile,
olmak üzere toplam …………. TL’sinin tahsil edildiği anlaşıldığından bu miktar için ilişik kalmamıştır.
Söz konusu tahsilatın ilamda gösterilmesine,
Geriye kalan …………. TL’sine ilişkin kamu zararının ise, ………….’e
ortaklaşa ve zincirleme,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
(Daire Başkanı …………. ile Üye ………….’ın, “Denetçi Beton Termik Şartnamesinin 11.2’nci maddesinde TS-500 standardından bahsedilmesinden hareketle TS-500 standardını esas alarak sorgu düzenlemiştir.
TSE’nin “TS-802” kodu ile Haziran 2009’da yayımladığı “BETON KARIŞIM TASARIMI HESAP ESASLARI” başlıklı standartta diğer beton standartlarına da atıfta bulunulmuştur. Bunlar içerisinde “Betonarme yapıların tasarım ve yapım kuralları”na ilişkin TS-500 standardı sayıldığı gibi, TSE Teknik Kurulu’nun 19 Nisan 2002 tarihli toplantısında kabul edilerek yayımına karar verilen ve 8 Mart 2004’ten itibaren zorunlu olarak uygulamaya giren TS EN 2006-1 standardı da vardır. Bu standart hazır beton için kullanıldığı gibi tüm yerinde döküm ve ön yapımlı yapılar ile için de kullanılmaktadır.
Denetçinin sorguya esas aldığı beton deney raporlarının incelenmesinde, TS-500 standardının yanısıra birçok beton standardının bu belgelerde yer aldığı ve bunlara da atıfta bulunulduğu görülmüştür. Bu belgelerden sadece TS-500 standardının uygulanıp uygulanmadığı belli olmadığı gibi, diğer standartların, özellikle TS EN 206-1 standının uygulanmadığı da belli değildir.
Konu açık ve net biçimde ortaya konulamadığından, kamu zararı iddiasının kabulü mümkün görülmemiştir. Diğer taraftan, konu ile ilgili denetçinin tespitleri doğru kabul edilse bile burada sorumlu tutulması gereken kişiler, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25’inci maddesi hükmü uyarınca yapı denetim görevlisi veya görevlileridir. Bu yönü ile sorumlular da, illiyet bağı kurularak açık ve net tespit edilememiştir.
Bu itibarla, …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),
oyçokluğuyla,
Karar verildi.