REVİZE FİYAT UYGULAMASI
………. yüklenimindeki …………İşi ile ilgili hakedişlerin ödenmesinde AKU/1 Poz No’lu Plentmiks Alttemel Yapılması (Kırılmış Ocak Taşı ile) ve AKU/2 Poz No’lu Plentmiks Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş ocak Taşı ile) imalatlarına revize fiyat uygulanmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği tespitine ilişkin yapılan incelemede,
Söz konusu işe ilişkin sözleşme …….. tarihinde imzalanmış ve bu sözleşmenin “Diğer Hususlar” başlıklı …….. maddesinin “Ocakların Temini” alt bendi ile taşocağının idare tarafından temin edileceği hüküm altına alınmıştır.
Ancak daha sonra yüklenici idare tarafından kendisine teslim edilen ……….. ocaklarını yerine tüm sorumlulukları kendilerine ait olmak üzere kendi temin ettiği bir taş ocağından malzeme almak için idareden izin istemiştir.
Bu istek üzerine idare yüklenicinin kullanmak istediği taş ocağını ile ilgili olarak kalite kontrol deneyleri yaptırmış ve beton, plentmiks alttemel ve temel, BSK imalatlarında kullanılmasını uygun bulmuştur. Ayrıca keşifte idare tarafında gösterilen taş ocağının Ortalama Mesafesinin …. Km, yüklenici tarafından kullanılmak istenen ocağın Ortalama Mesafesinin ….. Km olması dolayısıyla ocak taşı kullanılan imalatların fiyatlarında mesafede değişimden dolayı oluşacak farkın keşifte …. azalış meydana getireceğini gerekçesi ile yüklenicinin ocak değişimi talebini uygun bulmuştur.
İdare tarafından hakedişlerin ödenmesi aşamasından ise AKU/1 Poz No’lu Plentmiks Alttemel Yapılması (Kırılmış Ocak Taşı ile) ve AKU/2 Poz No’lu Plentmiks Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş ocak Taşı ile) imalatları için ocak değişimden dolayı Yeni Birim Fiyat hesaplaması yapılmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde,
“12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.”
Malzeme Ocaklarının Kullanılması, Yıkma ve Kazılar Malzeme ocaklarının kullanma şartları ve ocak değişiklikleri 30 maddesinde,
“(1) İdarenin sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin kamuya ait ocaklardan teminini öngördüğü hallerde, yüklenici bu malzemeleri gösterilen ocaklardan sağlamak zorundadır.
(2) Sözleşme veya eklerinde, malzeme temin edilecek ocaklarla ilgili her hangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda, sözleşme ve eklerinde istenen özelliklere uygun olması kaydıyla, yüklenici gerekli malzemeyi uygun gördüğü yerlerden temin edebilir.
(3) İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır.”
….”
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin (Teklif Birim Fiyatlı İşler İçin) “İş Kalemi Miktarlarının Değişmesi” başlıklı 29 uncu maddesinde ise,
“Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 – (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ….) ” hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerinden miktarında %20’den fazla artış olan ve aynı zamanda toplam sözleşme bedelinin %1’ini aşan imalatların birim fiyatlarının yukarıda yazılı formüle göre bulunacak revize fiyatlar üzerinden ödenmesi gerekmektedir.
Denilmektedir.
Bir imalatın yeni birim fiyat olarak değerlendirilebilmesi için işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin bulunması gerekmektedir. Ancak söz konusu işte yeni birim fiyat olarak değerlendirilen AKU/1 ve AKU/2 Poz No’lu imalatlar için ihale aşamasında teklif verilmiştir.
İşe ilişkin …. inci hakkediş itibariyle AKU/1 Poz No’lu Plentmiks Alttemel Yapılması (Kırılmış Ocak Taşı ile) ve AKU/2 Poz No’lu Plentmiks Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş ocak Taşı ile) imalatlarının sırasıyla keşifteki ve hakkedişteki imalat tutarları fiyatları şu şekildedir,
……….
Buna göre AKU/1 Poz No’lu Plentmiks Alttemel Yapılması (Kırılmış Ocak Taşı ile) ve AKU/2 Poz No’lu Plentmiks Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş ocak Taşı ile) iş kalemlerinin miktarlarda % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu bedel de sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi dolayısıyla söz konusu imalatların fiyatlarının revize edilmesi gerekmektedir.
Sorumluların konuya ilişkin savunmalarında özetle,
“Söz konusu işin sözleşmesinde …….. ocakları İdare tarafından taahhüt konusu işte kullanılmak üzere verilmiştir. Daha sonra yüklenici tüm sorumluluğu, külfeti kendi üzerine ait olmak üzere kendi temin ettiği bir taş ocağının agregalarını kullanmak üzere İdareden talepte bulunmuştur. İdarenin, bünyesinde taş bulunan imalatların yapımında kullanılmak için, nakliye mesafesinin azalması, İdareye ait ocakların rezervlerinin tüketilmemesi, yüklenicinin kendi temin edeceği agregaların üretildiği taş ocağı için taş bedeli ödenmeyecek olması vb. avantajlar nedeniyle yüklenicinin talebi uygun görülmüştür. Yaklaşık maliyetteki ortalama taşıma mesafesi olan …. km yerine yeni taş ocağına göre ortalama taşıma mesafesi olan …. km dir. Yüklenicin İdareye vermiş olduğu analizlere göre yeni taşıma mesafesi dikkate alınarak nakliye birim fiyatları yeniden tespit edilmiştir. AKU/1 Poz plentmiks alttemel yapılması (Kırılmış ocak taşı ile) ve AKU/2 Poz nolu plentmiks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) imalatlarının birim fiyatları sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde sırasıyla AKU/1= … TL/Ton, AKU/2=…. TL/ton dur. Nakliye mesafesinin değişiminden dolayı yeniden yapılan birim fiyatlar ise sırasıyla AKU/1-YF=… TL/Ton, AKU/2-YF=…. TL/ton dur. Sorgu kağıdı madde ….. de AKU/1 Poz nolu plentmiks alttemel yapılması (Kırılmış ocak taşı ile) ve AKU/2 Poz nolu plentmiks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) imalatlarının iş miktarlarının %20 aşması gerekçe gösterilerek revize fiyat yapılması gerektiği iddia edilmiştir. Sözleşmenin iş kalemi miktarlarının değişmesine ait …… maddesinde açıkça revize birim fiyatın nasıl yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan herhangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
Burada bahsedilen iş kaleminin sözleşme birim fiyatı ihale aşamasında teklif edilen birim fiyatı ifade etmektedir ki bu birim fiyat İhale aşamasında ki şartlara göre yüklenici tarafından teklif edilmiş birim fiyattır ve sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer almak zorundadır. AKU/1-YF ve AKU/2-YF Poz nolu iş kalemlerinin birim fiyatları işin yapımı sırasında ki şartlara göre tespit edilmiş birim fiyatlardır. Bu birim fiyatlar sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer almamaktadır. Bu nedenlerle AKU/1-YF ve AKU/2-YF Poz nolu iş kalemlerine Revize birim fiyat hesabı yapılması söz konusu değildir.”
Denilmektedir.
Sorumlular tarafından yeni bir imalat olduğu iddia edilen imalatlar ile keşifte yer alan AKU/1 ve AKU/2 Poz No’lu imalatlar birebir aynı imalatlardır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesi bir imalatın yeni birim fiyat olarak değerlendirilebilmesi için işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin bulunmasını şart koşmuştur. Ancak söz konusu durumda imalatların tariflerinde de görüleceği üzere ihale dokümanında var olmayan bir imalat söz konusu değildir.
YİGŞ’ nin 30 uncu maddesinde işin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır denilmektedir. Söz konu işte AKU/1 ve AKU/2 Poz No’lu imalatların fiyatlarındaki değişim yeni birim fiyat olmalarından değil, yüklenicinin talebi doğrultusunda, keşifte idare tarafından gösterilen ocaklardan daha az taşıma uzaklığında bulunan kendi bulduğu ocaktan malzeme getirmesi dolayısıyla idare lehine gerçekleşen farktan kaynaklanmaktadır.
Bir fiyatın, yeni birim fiyat olarak kabul edilebilmesi için Yapım İşleri Genel Şartnamesini 22 maddesinde yer alan şartları taşıması gerekmektedir. Söz konusu AKU/1 ve AKU/2 Poz No’lu imalatlar keşifte yer almaktadır ve bu nedenle revize birim fiyat uygulamasına tabi tutulması gerekmektedir.
Bu itibarla AKU/1 Poz No’lu Plentmiks Alttemel Yapılması (Kırılmış Ocak Taşı ile) ve AKU/2 Poz No’lu Plentmiks Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş ocak Taşı ile) imalatlarına revize fiyat uygulanmaması sonucu oluşan …………-TL kamu zararının sorumlularından müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.