ARSA SATIŞLARINA İLİŞKİN VADESİNDE ÖDENMEYEN TAKSİTLERE ŞARTNAMELERİNDE ÖNGÖRÜLEN GECİKME ZAMMININ UYGULANMAMASI
Asıl İlamın 6 ncı maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunca alınan bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen Ek Raporun 6085 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesi gereğince görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın 6 ncı maddesinde;
Belediye tarafından 2018 yılı içerisinde …………. mahallesinde bulunan taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45 inci maddesine göre açık ihale usulü ile satışına ilişkin olarak düzenlenen …………. ve …………. tarihli Taşınmaz Mal Satış Şartnamelerinin 8 inci maddesinde; taksitlerin zamanında ödenmediği hallerde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun’da belirtilen gecikme zammı oranının uygulanacağı hükmünün yer aldığı,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde yer alan kamu zararının tanımı uyarınca, taşınmaz mal satış şartnamelerinde yer alan hükme aykırı olarak vadesinde ödenmeyen taksitlere ilişkin gecikme zammı uygulanmaması sonucu kamu kaynağında artışa engel olunarak kamu zararına neden olunduğu,
5018 sayılı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38 inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğunun belirtildiği, “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile mali hizmetler birimlerine ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütme görevinin verildiği,
Belirtilmiş olup, anılan hükümler gereğince taksitler vadelerinde ödenmediği halde şartnamelerdeki hüküm gereği uygulanması gereken gecikme zammının uygulanmaması sonucu neden olunan kamu zararından belediye başkanının, mali hizmetler müdürünün ve tahakkuk tahsilat şefinin sorumluluğunun bulunduğu ve kamu zararı tutarı toplamı …………. TL’nin sorumlularına işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine karar verilmişti.
Üst yönetici …………. (Belediye Başkanı) ile gerçekleştirme görevlileri …………. (Mali Hizmetler Müdürü) ve ………….’… (Tahakkuk Tahsilat Şefi) …………. tarihli ortak temyiz dilekçelerinde;
Satışa konu arsaların 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereğince köy tüzel kişiliğinden mahalle haline gelen …………. Köyü’ne ait olduğu, köy sakinleri tarafından her türlü masrafın karşılanarak imar işlerinin yaptırıldığı, mezkur Kanun ile Belediye mülkiyetine geçen arsaların bedelsiz olarak talep edildiği, ancak kanunen mümkün olmadığı için ihale yolu ile hak sahiplerine satıldığı, şartnamelerde gecikme zammı hükmüne yer verildiği, ancak oluşan mağduriyet düşünülerek zamanında ödenmeyen taksitler için gecikme zammı uygulanmadığı,
Belirtilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin;
Birinci fıkrasında; kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış olup,
İkinci fıkrasının (e) bendinde; kamu zararının belirlenmesinde, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının esas alınacağı,
Hükümleri yer almaktadır.
27.09.2006 tarih ve 2006/11058 no.lu Bakanlar Kurulu Kararı eki olan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin;
“Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; Kamu zararının belirlenmesinde idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının esas alınacağı,
“Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; kamu zararının idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edileceği,
Hükümlerine yer verilmiştir.
…………. ve …………. tarihli Taşınmaz Mal Satış Şartnamelerinin 8 inci maddesinde; taksitlerin zamanında ödenmediği hallerde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun’da belirtilen gecikme zammı oranının uygulanacağı belirtilmektedir.
Buna göre, vadesi 2018 yılı içinde olan ve vadesinde ödenmeyen taksitler ile ilgili olarak temerrüt faizlerinin tahakkuk kayıtlarının ve tahsilatlarının yapılmaması nedeniyle oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiş ise de;
5018 sayılı Kanun ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması kamu zararının tespitinde esas alınacak haller arasında olmakla birlikte; kamu zararı, idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluşmaktadır.
Vadesinde ödenmeyen taksitlerin vadelerinin 2018 yılı içerisinde olduğu görüldüğünden, 6098 sayılı Kanun’un “Beş yıllık zamanaşımı” başlıklı 147 nci maddesinin birinci fıkrasının birinci bendine göre temerrüt faizlerinin tabi olduğu 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı, dolayısıyla bu alacakların zamanaşımına uğramadıkları ve halen tahsillerinin mümkün bulunduğu sonucuna varılmaktadır. Tahakkuk kayıtları yapılmış olmak kaydıyla, şartnamede gecikme zammı olarak nitelense de hukuki niteliği temerrüt faizi olan bu alacakların henüz zamanaşımına uğramamış olması nedeniyle kamu zararı oluşmamaktadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun;
“Borçlunun temerrüdü” kenar başlığının; “Koşulları” başlıklı 117 nci maddesinde;
“Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.” ,
“Temerrüt faizi” kenar başlığının; “Genel olarak” başlıklı 120 nci maddesinde;
“Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir.
Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz.
Akdî faiz oranı kararlaştırılmakla birlikte sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve yıllık akdî faiz oranı da birinci fıkrada belirtilen faiz oranından fazla ise, temerrüt faizi oranı hakkında akdî faiz oranı geçerli olur.”
Hükümleri yer almaktadır.
Genel şartnamede belirtilen 6183 sayılı Kanun’un “Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı” başlıklı 51 inci maddesinde yer alan gecikme zammı oranı aylık %4 olduğundan, yıllık %48’e tekabül etmektedir.
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un “Temerrüt faizi” başlıklı 2 nci maddesine göre 2018 yılı içinde uygulanacak temerrüt faizi oranı yıllık %9 olup, Türk Borçlar Kanunu’nun 120 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere bu oranın yüzde yüz fazlası %18’dir. Bu durumda, Türk Borçlar Kanunu’nun 120 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre adi işlerde sözleşmeyle kararlaştırılacak temerrüt faizi oranının yıllık üst sınırı 2018 yılı için yıllık %18’dir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca, arsa satışlarının taksit bedellerine ilişkin temerrüt faiz oranı, 2018 yılı için yıllık üst sınır olan %18 oranı üzerinden değerlendirilerek tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yeniden yapılan hesaplama sonucunda …………. TL olduğu anlaşılan vadesinde ödenmeyen arsa satış taksitlerine ilişkin temerrüt faizleri ile ilgili olarak sorumlu mali hizmetler müdürü tarafından tahakkuk kaydı yapılarak …………. tarih ve …………. yevmiye numaralı muhasebe işlem fişinin düzenlenmiş olduğu ve söz konusu kurum gelirinin henüz zamanaşımına uğramamış olduğu anlaşıldığından, 5018 sayılı Kanun’un 71 inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi kapsamında kamu zararı oluşmamıştır.
Bu itibarla, vadesinde ödenmeyen arsa satış taksitlerine ilişkin temerrüt faizlerinin tahakkuk kaydı yapıldığından ve henüz zamanaşımına uğramamış bulunduğundan, sorguda belirtilen kamu görevlilerine sorumluluk atfetmek de mümkün olmadığından, …………. TL’nin kamu zararı oluşturmadığına, bu nedenle Sayıştay yargılaması açısından henüz kamu zararı niteliğini kazanmamış olan bu tutar ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Oy birliğiyle,
Karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy