Banka hesapları
............. Büyükşehir Belediyesi tarafından değişik bankalar nezdinde açılan banka hesaplarından bazılarına ait hesap hareketlerinin muhasebeleştirilmediği, banka hesap özet cetvellerinin ve bu hesaplara ait Banka Mevcudu Tespit Tutanaklarının yönetim dönemi hesabı içinde yer almadığı ve bazı hesapların 10 yıllık zamanaşımı süresini doldurmak üzere olduğu ve bu sebeplere binaen de .............. TL tutarında kamu zararına yol açıldığı konusuyla ilgili olarak,
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’,nin “,Yönetim dönemi hesabı ile ilgili hükümler”, başlıklı 416 ncı maddesinin 1 inci bendinde,
“,Düzenlenen yönetim dönemi hesabı defter ve raporları ile bu Yönetmelik uyarınca düzenlenmesi gereken yıl sonu sayım tutanakları, mahsup dönemi sonu itibarıyla görev başında bulunan muhasebe yetkilisi tarafından yönetim dönemi hesabı adı altında oluşturulacak bir dosya ile en geç mahsup dönemini izleyen bir ay içerisinde, kesin hesap ise Haziran ayı sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilir. Ancak, hesapları yerinde incelemeye alındığı duyurulan muhasebe birimleri, Sayıştaya gönderecekleri kesin hesap ile yönetim dönemi hesabı dosyasını, görevli Sayıştay denetçisine teslim etmek üzere aylık hesap belgeleri ve raporlarla birlikte muhasebe biriminde bekletir.”, denilmektedir.
Yönetmelikte, Aylık hesap belgeleri arasında sayılan bankadan alınan banka hesap özet cetvellerinin ayrı zarflara konulacağı, zarfların üzerlerine muhasebe biriminin adı, belgelerin çeşidi, ilgili olduğu ay ve yıl ile adedi yazılacağı belirtilmiştir. (MİBMY-Madde 417)
“,Sayımlarda kullanılacak tutanaklar”, arasında sayılan Banka Mevcudu Tespit Tutanağı ile ilgili olarak, Muhasebe birimlerinde ve muhasebe yetkilisi mutemetliklerinde yıl sonunda yapılan sayımlarda Banka Mevcudu Tespit Tutanağı (Örnek: 72) kullanılacağı ve örneğine uygun olarak ikişer nüsha düzenlenen bu tutanağın yönetim dönemi hesabı dosyasına bağlanacağı ifade edilmiştir. (MİBMY-Madde 450)
Bankalarda bulunan mevduatın 10 yıllık zamanaşımı bulunmaktadır. Şöyleki, 5411 sayılı Bankacılık Kanununda “,Bankalar nezdlerindeki mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talebi, işlemi, herhangi bir yazılı talimatı tarihinden başlayarak on yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımına uğrayan her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar banka tarafından hak sahibine ulaşılamaması hâlinde, yapılacak ilânı müteakiben Fona gelir kaydedilir. Bu maddenin uygulanması ile ilgili usûl ve esaslar Kurulca belirlenir.”, denilmektedir. (5411- Madde 62)
............. ilindeki tüm bankalarla yazışılarak Belediyeye ait hesaplar ve bu hesaplara ait hesap özet cetvellerinin istenilmesi neticesinde, yönetim dönemi hesabı içerisinde yer almayan aşağıda belirtilen hesapların varlığına ulaşılmıştır. Bu banka hesaplarına ait banka hesap özet cetvellerinin ve Banka Mevcudu Tespit Tutanağının yer almadığı, ayrıca bazı hesapların 10 yıllık zamanaşımı süresini doldurmak üzere olduğu da anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’,nun “,Kamu idarelerinin sorumluluğu”, başlıklı 76 ncı maddesinde,
“,Malî karar ve işlemlere ilişkin her türlü kayıt, bilgi ve belgeler, kamu idareleri tarafından düzenli olarak muhafaza edilir.
Kamu idareleri ve görevlileri, malî yönetim ve kontrol sistemleri ile bütçenin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebeleştirilmesi, raporlanması işlemlerine ait bilgi ve belgeleri denetimle görevlendirilmiş olanlara ibraz etmek, görevin sağlıklı yapılmasını sağlayacak önlemleri almak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermek zorundadır.”, denilmektedir.
5018 sayılı kanunun ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin Hesap verme sorumluluğu başlıklı 8 ve 43 üncü maddelerinde,
“,Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,
Üst yöneticilerin hesap verme sorumluluğunu düzenleyen 11 inci maddesinde aynen,
“,…, belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir…,
Üst yöneticiler, …,.sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana, mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.”, denilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre, söz konusu hesaplara ait hesap hareketlerinin muhasebeleştirilmemesinin, Banka Hesap Özet Cetvellerinin ve Banka Mevcudu Tespit Tutanaklarının 2011 yılı Yönetim Dönemi Hesabı içerisinde yer almamasının ve hesapların takibinin yapılmaması nedeniyle 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmak üzere olması hususlarının mevzuat hükümlerine aykırı olduğu ve bu işlerle görevli personelin görevlerini gerektiği şekilde yapmadığı anlamına geldiği açık olmakla beraber, 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmak üzere olan ve Belediye hesaplarında kayıtlı olmadığı tespit edilen ve değişik bankalar nezdindeki hesaplarda bulunan ..............TL’,yi kamu zararı ve bu meblağdan tahsil edilmiş olan miktarları da kamu zararının tahsilatı olarak değerlendirmemek gerekmektedir. Çünkü, belirtildiği üzere, zamanaşımı henüz dolmamış ve bir kısmı da ilgili bankalardan tahsil edilmek suretiyle Belediyenin muhasebe hesaplarına intikal ettirilmiştir. Kalan kısmının ise, tahsil edilmesine yönelik idari işlemlerin devam ettiği anlaşılmaktadır. Buna göre, öncelikle, söz konusu tutarlardan bir kısmının tahsil edilmiş olması suretiyle kamu kaynaklarındaki eksilişin önüne geçilmiş olduğundan, tahsil edilmemiş olan kısmı için ise tahsilat çalışmalarının devam ettiği ve en önemlisi olarak da, zamanaşımı süresi henüz dolmamış olduğundan, ortada 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’,nun 71. maddesinde tanımlanan anlamda bir kamu zararı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ..............TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye ............ ile Üye ............ ’,un, “,Söz konusu olayda, muhasebe kayıtlarında görünmeyen .............TL denetçilerin yaptığı denetim sonunda tepsi edilmiştir. Dolayısıyla, bu tespit ve bu tespit üzerine yapılan tahsilat ta dahil olmak üzere gerçekleştirilen işlemleri Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından kendi iç kontrol mekanizmalarının işletilmesi sonucunda yapılmış idari işlem niteliğindeki normal bir faaliyet olarak görmek mümkün değildir. Denetçi tespiti olmasa idi, muhtemelen .............TL tutarındaki banka mevcudu zamanaşımına uğrayacaktı. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’,nun 71. maddesinde, Kontrol, denetim ve inceleme neticesinde tespit edilen kamu kaynağındaki menfi kayıplar kamu zararı olarak nitelendirilmektedir. Bu durumda, ..............TL tutarındaki tespit kamu zararı hükmünde olup, bu miktardan tahsil edilmiş olan kısmı için ilişilecek bir husus kalmadığı, geriye kalan ve tahsil edilmemiş olan ..............TL kamu zararı için ise sorumlular hakkında müştereken ve müteselsilen tazmin hükmü verilmesi gerekmektedir.”,
Şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğu ile karar verildi.