İlave tediye
............. Belediyesinde çalışan işçilere yapılan ilave tediye ödemelerinden, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince, yapılması gereken Sosyal Güvenlik Kurumu çalışan/işçi (sigortalı ) karşılığı ve kurum (İşveren) karşılığı prim kesintilerinin ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince yapılması gereken çalışan ve işveren karşılığı işsizlik sigortası kesintilerinin yapılmaması sonucunda .............. TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun,
“Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise,
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde,
1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar.”,
“Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinde,
“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında,
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin,
brüt toplamı esas alınır.”,
“Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81 inci maddesinde,
“ Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:
a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20'sidir. Bunun % 9'u sigortalı hissesi, % 11'i işveren hissesidir.
b) (Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) Bu Kanunda belirtilen fiilî hizmet süresi zammı uygulanan işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının,
1) (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanacak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranına, 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1 puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 1,5 puan, 180 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 3 puan,
2) (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için ise uygulanacak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranına, 40 ıncı maddeye göre 60 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 3,33 puan, 90 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 5 puan, 180 fiilî hizmet gün sayısı eklenecek işlerde 10 puan,
eklenmesi suretiyle belirlenir ve bu şekilde bulunan oran ile bu maddenin (a) bendinde belirtilen % 20 oranı arasındaki farka ait primin tamamı işveren tarafından ödenir.
c) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre % 1 ilâ % 6,5 oranları arasında olmak üzere, 83 üncü maddeye göre Kurumca belirlenir. Bu primin tamamını işveren öder. (1)
d) (Değişik: 13/2/2011-6111/38 md.) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler için prim oranı, prime esas kazançlarının % 6’sıdır. Bu prim oranının % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 5’i genel sağlık sigortası primidir. Aynı maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen kursiyerler için prim oranı, prime esas kazançlarının % 13,5’idir. Bu prim oranının % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 12,5’i genel sağlık sigortası primidir.
e) (Mülga: 17/4/2008-5754/48 md.)
f) (Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5 idir. Bu primin % 5 i sigortalı, % 7,5 i ise işveren hissesidir. Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanlar ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ve bu Kanunun geçici 13 üncü maddesinde belirtilenlerin genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın % 12 sidir.
g) (Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar (a), (c) ve (f) bentlerindeki prim oranlarının toplamı üzerinden primlerini öderler.
h) (Ek: 17/4/2008-5754/48 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanan veya bağlanacak vazife malûllüğü aylıkları ile bunların hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıklarının karşılığı olmak üzere, bu kapsamdaki sigortalılar için kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödeneklerinin % 20’si oranında ek karşılık primi alınır. Ayrılan ek karşılık priminin tamamı kurum bütçelerinin yetkili makamlarca onaylanarak yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başlarından itibaren altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödenir. Genel bütçe kapsamındaki idarelerin ek karşılık primleri Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.”
Hükümleri bulunmaktadır.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun “İşsizlik sigortası primleri ile sosyal güvenlik primlerine ilişkin hükümler” başlıklı 49 uncu maddesinde ise,
“İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetim giderlerini karşılamak üzere, bu Kanunun 46 ncı maddesi kapsamına giren tüm sigortalılar, işverenler ve Devlet, işsizlik sigortası primi öder. İşsizlik sigortası primi, sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 ve 82 nci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından % 1 sigortalı, % 2 işveren ve % 1 Devlet payı olarak alınır. (Ek cümle: 13/2/2011-6111/70 md.) İsteğe bağlı sigortalılardan işsizlik sigortası primini ödeyenlerden ise % 1 sigortalı ve % 2 işveren payı alınır.
İşverenler, işsizlik sigortasına ilişkin prim yükümlülükleri nedeniyle sigortalıların ücretlerinden herhangi bir indirim veya kesinti yapamazlar.
Herhangi bir nedenle işçinin sigortalılık durumunun sona ermesi halinde, o ana kadar işçiden ve işverenden kesilen işsizlik sigortası primleri ile Devlet payı iade edilmez.
İşsizlik sigortasına işverenlerce ödenen primler kazancın tespitinde gider olarak kabul edilir, sigortalılarca ödenen primler de gerçek ücretin hesaplanmasında gelir vergisi matrahından indirilir.
İşsizlik sigortası primleri ile ilgili olarak, 5510 sayılı Kanunun 80, 82, 86, 88, 89, 90, 91, 93 ve 100 üncü madde hükümleri uygulanır.
İşsizlik sigortası primlerinin toplanmasından, sigortalı ve işyeri bazında kayıtların tutulmasından, toplanan primler ile uygulanacak gecikme cezası ile gecikme zammının Fona aktarılmasından, teminat ve hak edişlerin prim borcuna karşılık tutulmasından, yersiz olarak alınan primlerin iadesinden Sosyal Güvenlik Kurumu görevli, yetkili ve sorumludur.
Sosyal Güvenlik Kurumu bir ay içinde tahsil ettiği primler ile gecikme cezası, gecikme zammı ayrı ayrı göstermek suretiyle tahsil edildiği ayı izleyen ayın onbeşine kadar Fona aktarır. Uygulamaya ilişkin hususlar Sosyal Güvenlik Kurumu ve Kurum arasında düzenlenen bir protokol ile belirlenir.
Kurum, Sosyal Güvenlik Kurumunun ay itibarıyla Fona intikal ettirdiği işçi ve işveren paylarını dikkate alarak Devlet payını Hazine Müsteşarlığından talep eder. Hazine Müsteşarlığı talep edilen miktarı talep tarihini izleyen onbeş gün içinde Fona aktarır.” denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, 5510 sayılı kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olan .............. Belediyesi işçilerine yapılan ilave tediye ödemelerinden, aynı kanunun 80 ve 81inci maddelerindeki düzenlemelere uygun bir şekilde, işçi (sigortalı) karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu prim kesintilerinin her bir işçi için yapılması ve yine aynı ilave tediye ödemelerinin matrah kabul edilmesi suretiyle hesaplanacak ve kurum (............ Belediyesi-İşveren) tarafından karşılanacak olan işveren (kurum) karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu primlerinin de ayrılması gerekmektedir. Devamında ise, toplanan bu primlerin ........Belediyesi tarafından mevzuatına uygun bir şekilde ve mevzuatında belirtilen süre içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılması gerekmektedir. Diğer taraftan da, 4447 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi gereğince, aynı ilave tediye ödemeleri matrahı üzerinden kesilecek ve işçi tarafından karşılanacak olan işçi karşılığı işsizlik sigortası primi ile yine aynı matrah üzerinden hesaplanacak ve kurum tarafından karşılanacak olan kurum karşılığı işsizlik sigortası primleri tutarlarının da mevzuatına uygun bir şekilde İşsizlik Sigortası Fonunu aktarılması gerekmektedir. Uygulamada ise, .............. Belediyesinde çalışan işçilere yapılan ilave tediye ödemelerinden belirtilen .............. TL tutarındaki işçi-sigortalı karşılığı prim kesintilerin (Sosyal Güvenlik Kurumu işçi-sigortalı karşılığı primleri ve işçi-sigortalı karşılığı işsizlik sigortası primleri toplamı) yapılmadığı ve Belediye tarafından karşılanması gereken İşveren-Kurum karşılığı .............. TL tutarındaki primlerin (Sosyal Güvenlik Kurumu İşveren-Kurum karşılığı primleri ve İşveren-Kurum karşılığı işsizlik sigortası primleri toplamı) ayrılmadığı anlaşılmıştır. Ancak, ............TL’nin (..............), sadece ............TL’si, kamu kaynağında azalmaya neden olunmuş olması sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde tanımlanan anlamda kamu zararı niteliğindedir. .........TL tutarındaki Sosyal Güvenlik Kurumu İşveren-Kurum karşılığı primleri ve İşveren-Kurum karşılığı işsizlik sigortası primlerinin,............. Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilerek ilgili yerlere transfer edilmemiş olmasını, kamu zararına neden olunduğu şeklinde değerlendirmek mümkün görünmemektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde tanımlanan anlamda bir kamu zararı bulunmamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71. maddesinde, kamu zararı, “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanmıştır. Söz konusu tanımlama esas alındığında, kamu kaynağında eksilme veya artışa engel bir durum ve tazmine konu bir hususun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifade ile, ..............TL ile ilgili olarak herhangi bir kamu zararı bulunmamaktadır. Ayrıca, her nekadar .............TL tutarında kamu zararına neden olunmuşsa da, sorumlular tarafından, yargılama tarihinde ibraz edilen tahsilat belgelerinden de anlaşılacağı üzere, belirtilen .............TL tutarındaki kamu zararının söz konusu işçilerden (ahizlerden) tahsil edildiği ve kurum payı olan .............TL ile birlikte SGK adına tahakkukunun yapılarak ödendiği belirtilmiştir.
Bu itibarla, ............. TL’nin,
Kamu zararı tutarı olan .............TL’si ahizlerinden (.............) ............. no’lu muhasebe işlem fişleri ile, .............no’lu banka dekontları ile tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
Kamu zararı oluşmayan ve ayrıca SGK adına ............. tarih ve .............no’lu tahakkuk fişleri ile tahakkuku yapılmış (ve kamu zararı olarak ahizlerinden tahsil edilmiş olan ............. no’lu banka dekontları ile SGK hesaplarına yatırılmış olan ............TL tutarındaki Sosyal Güvenlik Kurumu İşveren-Kurum karşılığı primleri ve İşveren-Kurum karşılığı işsizlik sigortası primleri ile ilgili olarak ise, ilişilecek husus bulunmadığına,
Başkan ............. ’ın, “Sosyal Güvenlik Kurumu çalışan/işçi (sigortalı ) karşılığı ve kurum (İşveren) karşılığı prim kesintilerinin ve bu kesintiler üzerinden 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince yapılması gereken çalışan ve işveren karşılığı işsizlik sigortası prim kesintilerinin yapılmamış olmasının, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde tanımlanan anlamda bir kamu zararı olarak değerlendirilmemesi mümkün değildir. Söz konusu primlerin, Belediye tarafından gerçekleştirilen idari işlem ile, tahsil edilmesi gereken kısmının tahsili sağlanmış ve Belediye tarafından karşılanması gereken tutarlarla birlikte SGK adına tahakkuk ve ödemesi yapılmış olduğundan, .............TL’nin tamamı hakkında, “kamu zararı oluşmadığından ilişilecek husus bulunmadığı” yönünde karar verilmesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oy çokluğuyla karar verildi.