Yemek parası istisna tutarındaki artış
................... Belediyesi tarafından ...... tarihinde Yüklenici ...................... A.Ş.’ye ihale edilen “................................İşi” nde, söz konusu hizmet alım işi kapsamında çalışan işçiler için, yaklaşık maliyetin bir unsuru olarak Belediye tarafından Yükleniciye yapılacak hakediş ödemeleri kapsamında ödenmesi gereken işçi ücretlerinin unsurlarından olan yemek parasının, Belediye tarafından ödenecek olan sigorta primine esas alınan matrahtan istisna tutulan kısmında, ihale tarihinden sonra asgari ücretin artırılmasına bağlı olarak meydana gelen artıştan kaynaklanan farkın Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden kesilmemesi sonucunda ...................TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
07.05.2004 tarih ve 25455 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar (Değişikliklerin İşlenmiş Hali)’ın Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark (Değişik: 07.05.2004- 25455/ 3 md.) başlıklı 8 inci maddesinde, “İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla,
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda, asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark,
toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” denilmek suretiyle prim oranları değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek farkların yükleniciye ödeneceği yada yükleniciye ödenecek olan hakedişlerden kesileceği ifade edilmiştir.
29.01.2004 tarih ve 25361 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Sigorta Primlerinin Hesabına Esas Tutulacak Kazançların Aylık Tutarının Tespitinde Nazara Alınmayacak Olan Yemek Parası ile Çocuk ve Aile Zamlarının Günlük ve Aylık Tutarlarının Tespitine İlişkin Tebliğ” in 4 üncü maddesinin (a) bendinin Yemek Paraları başlıklı kısmında,
“506 sayılı Kanunun yukarıda açıklanan madde hükmünün uygulanmasında, sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin işyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla fiilen çalışılan gün sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için her yıl belirlenen günlük asgari ücretin %6'sının yemek verilecek olan gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarının aylık sigorta primine esas kazançların hesaplanmasında dikkate alınmaması, dolayısıyla bu tutardan sigorta primi kesilmemesi,” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, günlük asgari ücretin %6'sının yemek verilecek olan gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak olan rakamın aylık sigorta primine esas matraha dahil edilmeden prim hesaplanması gerekmektedir. Diğer bir ifade ile, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmayacak olan yemek parası söz konusu matrahtan düşülecektir. Ayrıca her asgari ücret artışında da, söz konusu yemek parası istisna tutarının yeniden hesaplanarak prim matrahından indirilmesi mevzuatın öngördüğü prim hesaplama yöntemidir. Bu şekilde yapılmadığı takdirde, ihale tarihinden sonraki her asgari ücret artışında, Belediye tarafından ödenecek olan sigorta primine esas alınan matrahtan düşülmesi gereken aylık yemek parası istisna tutarında bir artış meydana gelecek ve matrahtan düşülmeyen bu istisna artışı Yüklenici için haksız bir kazanç oluşturacaktır.
Uygulamada ise, ...................Belediyesi tarafından ihale edilen “................................ İşi” nde, ihale tarihinden sonraki yıllarda, (asgari ücretin artması sebebi ile) yemek prim istisna tutarındaki artıştan kaynaklanan prim eksilişinin Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden kesilmemesi sonucunda .......................TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır. Ancak, sorumlular tarafından gönderilen ortak nitelikteki savunmada, ........................TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği bildirilmiştir.
Bu itibarla, ................................... İşi kapsamında çalışan işçiler için hesaplanan sigorta prim hesabından istisna tutulan yemek parası istisna tutarındaki artıştan kaynaklanan farkların, Yükleniciye ödenen hakedişlerden kesilmemesi sonucunda neden olunan ............................tutarındaki kamu zararı ...... tarih ve ......nolu muhasebe işlem fişi ile Ahiz ............. A.Ş.’den tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle karar verildi.