Temsil, tanıtma ve ağırlama ödenekleri
.......... Belediyesi bütçesinin temsil, tanıtma ve ağırlama ödenekleri kullanılarak gerçekleştirilen ............... alınması işinde,
.....Satın alınan söz konusu ..........nın Belediyenin tüzel kişiliğini tanıtıcı hiçbir ifade, sembol, vs. içermediği, sadece Belediye Başkanının imzasının numuneler üzerinde yer aldığı, dolayısıyla, Belediye bütçesinin, kurum tüzel kişiliğini temsil etmeyen Belediye Başkanının şahsi harcamaları niteliğinde olan giyim eşyalarının satın alınması için kullanılması sonucunda .......... -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
................Konularıyla ilgili olarak,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyenin Giderleri başlıklı 60 ıncı maddesinde,
“Belediyenin giderleri şunlardır:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.
e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler.
f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.
g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.
h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri.
i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar. (1)
j) Dava takip ve icra giderleri.
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.
m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri.
n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar.
s) İmar düzenleme giderleri.
t) Her türlü proje giderleri.” denilmektedir.
Aynı Kanunun Belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı 38 inci maddesinde de, “a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak. (1)
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.” hükmü yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Kamu zararı başlıklı 71 inci maddesinde, “(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veyaihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesinin d bendine göre, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin, 2013 yılı için .......... -TL’ye kadar ki ihtiyaçları, ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabilir. Bu tutarın üzerindeki ihtiyaçlar için ise Kanunda sayılan diğer usullere başvurulması gerekmektedir.
Yine 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Temel ilkeler başlıklı 5 inci maddesinde, “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.
Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.
(Değişik altıncı fıkra: 30/7/2003-4964/4 md.) İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur. Ancak, doğal afetlere bağlı olarak acilen ihale edilecek yapım işlerinde ÇED raporu aranmaz.” denilmiştir.
4734 sayılı Kanunu’nun Görevlilerin ceza sorumluluğu başlıklı 60’ıncı maddesinde ise,
“İhale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır. Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/36 md.) Bu Kanuna aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlileri, bu Kanun kapsamına giren işlerde görevlendirilemezler. Bu Kanun kapsamına giren işlerden dolayı yargı organlarınca herhangi bir ceza verilmiş olanlar, bu Kanun kapsamına giren bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanması ile görevli ve yetkili kadrolara atanamaz ve görev alamazlar.
5 inci maddede belirtilen ilkelere ve 62 nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin Belge ve Cetveller başlıklı 10 uncu maddesinde Taşınır İşlem Fişinin (TİF) tanımı yapıldıktan sonra hangi hallerde TİF düzenlenmeyeceği sıralanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Giderin gerçekleştirilmesi başlıklı 33 üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(…)
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” denilmektedir.
Diğer taraftan, 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3 üncü mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 nci maddesinde ödeme emri belgelerinin, harcama yetkililerinin yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda görevlendireceği gerçekleştirme görevlileri tarafından düzenleneceği, ödeme emri belgelerini düzenlemekle görevli gerçekleştirme görevlilerinin ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacakları belirtilmiştir.
Anayasanın 128 nci maddesinde ise, Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümler ile ilişikli tutulan ödeme emri belgesi ile eklerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Denetçi tarafından da belirtildiği üzere,
....Bahsi geçen 10 adet ödeme emri belgesi ile, ekli faturalardan da görüleceği üzere, muhtelif tarihlerde toplam ............satın alınmış ve bu ürünler için .......... Belediye Bütçesinin temsil, tanıtma ve ağırlama ödenekleri kullanılarak.......... -TL harcama yapılmıştır. Satın alınan ürünlerin numuneleri incelendiğinde, .........ın Belediyenin tüzel kişiliğini tanıtıcı hiçbir ifade, sembol, vs. içermediği, sadece Belediye Başkanının imzasının numuneler üzerinde yer aldığı görülmektedir. Belediyelerin kanunlarla kendilerine verilen görevleri yerine getirirken 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60 ıncı maddesinde sayılan giderleri yapabileceklerdir. Burada sayılan giderlerden biride temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleridir. Aynı Kanunun 38 inci maddesinin o) bendine göre ise, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak görev ve yetkisinin belediye başkanına tanındığı anlaşılmaktadır. Belediyelerde temsil ağırlama giderlerinin nasıl kullanılacağı ve ne tür harcamalar yapılabileceği ise, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 11 inci maddesiyle İçişleri Bakanlığına verilen yetkiye istinaden çıkarılan 25.04.1984 tarih ve 1984-27302 sayılı Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile belirlenmiştir. Belirtilen Yönerge hükümlerine göre, bu harcamalar yapılırken dikkat edilmesi gereken hususun, yapılan bu giderlerin belediye tüzel kişiliğini temsilen yapılması olduğudur. Dolayısıyla, belediye tüzel kişiliğini temsil amacıyla yapılmayan giderlerin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün değildir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde kamu zararının tanımı yapıldıktan sonra, kamu zararının belirlenmesinde, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden biri olarak belirlenmiştir.
Yukarıda .....yapılan açıklamalar neticesinde, bahsi geçen ödeme emri belgeleri ile yapılan....... alımları ile, Belediye Başkanının şahsi harcamaları niteliğinde olan, kurum tüzel kişiliğini temsil etmeyen ürünler satın alınmış olması ............ mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması anlamında olmak üzere kamu zararı niteliğindedir. Dolayısıyla, ........Belediyesi bütçesinin temsil, tanıtma ve ağırlama ödenekleri kullanılarak gerçekleştirilen ...... satın alınması sonucunda yapılan harcama ile ..........TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular savunmalarında her nekadar,
5393 sayılı Kanunun 37 inci maddesinde, “Belediye Başkanı Belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir.” düzenlemesine yer verilmiş olması sebebiyle Belediye Başkanının imzasını taşıyan .......... Belediye tüzel kişiliğini temsil edeceği değerlendirmesini yaptıklarını,
Söz konusu alımların farklı tarihlerde ve farklı vesilelerle yapıldığını, örneğin bazı alımların “yılbaşı”, bazı alımların “Öğretmenler Günü”, bazı alımların da “Cumhuriyet Bayramı” gibi özel günlere ilişkin olduğunu, bu itibarla aynı nitelikteki alımın parçalara bölünerek alınması yönünde bir tasarrufta bulunulmasının söz konusu olmadığını,
..............ifade etmiş iseler de belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar karşısında, bu savunmaların kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur, Söz konusu ödeme emri belgesini, gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen ...... şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, .....şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, ödeme emri belgelerinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin, “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisi ..........'ta bu ödemeden sorumlu tutulmuştur.
Ayrıca, yazılan sorguda, Belediye Başkanı ........, her nekadar Üst Yönetici olarak sorumlu gösterilmiş ise de, ödeme evraklarında imzası olmadığından, oluşan kamu zararından sorumlu tutulması isabetli görülmemiştir.
........Bu itibarla,
........Belediyesi bütçesinden mevzuata aykırı olarak ..........satın alınması sonucu neden olunan .......... -TL tutarında kamu zararının Harcama Yetkilisi .......... ile Muhasebe Yetkilisi .......... ’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Üye .......... ’in “Yapılan savunmalar yerinde olduğundan kamu zararı olmadığı yönünde karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oyçokluğuyla,
.................oybirliğiyle,
Karar verildi.