Sosyal yardım giderleri
..... 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü maddesine ve .......... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre, kendilerine Belediye tarafından sosyal yardım yapılması mümkün olmayan kimselere, Belediyenin sosyal yardım amaçlı ayrılmış ödeneklerinden yardım yapılması sonucunda .......... -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
...........Konusuyla ilgili olarak,
Belediyelerin "Görev Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmış ve belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.
Öte yandan, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği'nin Amaç başlıklı 1 inci maddesi, Yönetmeliğin amacını, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak aynî ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemek olarak belirlemiştir.
Yönetmeliğin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde ise, “ Bu Yönetmelik belediye sınırları içinde belediyece yapılacak sosyal yardımlar ile bu yardımlardan faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.” denilmiştir.
Yönetmelikte Sosyal yardımlardan yararlanma hakkı, 6 ncı madde ile, şu şartları taşıyanlara tanınmıştır,“(1) Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:
a) Belediye sınırları içerisinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,
b) (...)
(2) Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.
(...)"
Yönetmeliğin 7 ve 8 inci maddelerinde ise başvuru ve başvuruda istenecek belgeler düzenlenmiştir. Buna göre, Yönetmelik kapsamındaki sosyal yardımlardan yararlanmak isteyenlerin başvuruları sırasında kendilerinden,
a) Nüfus cüzdanı sureti veya kimlik fotokopisi,
b) Mernis veri tabanında yer alan ve T.C. Kimlik numarası ile ilişkilendirilmiş bulunan kimlik paylaşım sisteminden (KPS) temin edilecek yerleşim yeri belgesi,
c) Yardıma muhtaç olduğuna dair fakirlik ihtiyaç ilmühaberi,
d) Diğer makam ve kişilerden alınacak Müdürlükçe lüzum duyulan bilgi ve belgeler,
e) Müracaat eden kişinin kendisinin, eşinin, çocuklarının, annesinin ve babasının müzmin veya ölümcül rahatsızlık durumları bulunanlar ile ameliyat ve uzun süreli tedavi görenler veya görmesi gerekenlerden bunları belgeleyen evraklar veya bu durumda olduklarını ifade eden sağlık kurulu raporu,
f) Doğal afetlere uğrayanlar için durumunu belgeleyen yetkili resmi kurumlardan alınacak rapor,
İsteneceği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümler ile ilişkli tutulan ödeme emri belgesi ile eklerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Denetçi Raporunda da belirtildiği üzere, ilişikli tutulan ödeme emri belgeleriyle yapılan yardımlarda, başvuru sahiplerinden bazılarının fakirlik ilmühaber belgesinin başvuru evrakında bulunmadığı, bazılarının ise .......... ilçesinde oturmadığı görülmüştür. Bazı başvuru evrakında ise, ne fakirlik ilmühaberine ne de yerleşim yeri belgesine rastlanmamıştır. Dolayısıyla, Belediye sınırları içerisinde ikamet etmeyen veya fakirlik ilmühaberi olmayan başvuru sahiplerine yardım yapılması Yönetmelik hükümlerine aykırıdır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde, kamu zararının tanımı yapıldıktan sonra, transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması ve mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması hususlar kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Bu tanımlama ya göre bir değerlendirme yapıldığında, sosyal yardımlardan faydalanma hakkı olmayan kişilere sosyal yardım yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.
Sorumlular, yaptıkları savunmalarında, söz konusu sosyal yardımların, özel durumlara yönelik olduğunu, örneğin, ahiz listesinde yer alan isimlerden .......... ’un, .......... Belediyesinde zabıta memuru olduğunu ve kanser hastalığına yakalandığını ve tedavi sürecinde, .......kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlara gereksinim duyduğunu, bugün itibariyle vefat etmiş olan merhuma bu güç döneminde sahip çıkılmasının insani bir durum olarak değerlendirildiğini, keza, .......... adına yapılan yardımın da benzer bir sebeple gerçekleştirildiğini ve bu kişinin de Belediye personeli olduğunu ve kardeşinin kanser hastalığına tutulduğunu ve .......... ’da olduğu gibi, ......Kurumu tarafından karşılanmayan bir kısım tedavi masraflarının karşılandığını, yine sorgu kağıdında belirtildiği gibi, bazı ahizlerin .......... sınırları içerisinde ikamet etmemekle birlikte, ikametgah dışı sebeplerle .......... Belediyesi ile partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bunların bir bölümünün iş ilişkisi bakımından, bir bölümünün ise .......... de faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları üzerinden partnerlik ilişkisi bulunduğunu, bu itibarla, bu kişileri hemşehri hukuku dışında tutmanın yerinde olmayacağını, bu kişilerin fakirlik ilmuhaberinin bulunmamasınnı da yardıma engel teşkil etmeyeceğini, Belediye personelinin Yönetmeliğin “temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken, (…)” tanımlamasına uymadığının açık olduğunu, ancak, normal şartlarda temel ihtiyaçlarını karşılayabilen birinin, kanser hastalığına yakalanması gibi hallerde yardıma ihtiyaç duyabileceğinin kabulünü, hayatın olağan akışına ve mantığına uygun olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirmişlerdir.
Ancak, yapılan bu savunmaların kabulüne imkan bulunmamaktadır. 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, .......... Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği’nde yardım yapılabilecek kişiler ve yardım şartları da açıklanmıştır. Açıktır ki, mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen her sosyal transfer, .......... ilçesi sınırları içerisinde yaşayan, .......... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin finansmanına vergi, resim, harç, katılma payı vs. ödeyerek katkı sağlamak durumunda olan ve 5393 sayılı Kanunun yaptığı niteleme ile “hemşehri” sayılan kişiler aleyhine yapılmış olmaktadır. Dolayısıyla, ilgili Yönetmelik gereğince bir sosyal yardım yapılacak ise, bu yardımlardan birinci derecede yararlanmayı hakedenler de Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan .......... sakinleridir. .......... sınırları içerisinde yaşamayan, yardıma muhtaç durumda olup olmadığı bile belli olmayan şahıslara yardım yapılması bırakalım mevzuatı, günlük hayat içerisinde bile kabul edilebilecek bir durum değildir. Dolayısıyla, bu yardımların özel durumlara yönelik olduğu savunması hukuki dayanaktan yoksundur.
Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur, Söz konusu ödeme emri belgesini, Gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen .......... şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, .......... şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin, “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisi .......... bu ödemelerden sorumlu tutulmuştur.
Bu itibarla, sosyal yardımlardan yararlanma hakları olmayan kişilere .......... Belediyesi bütçesinden sosyal yardımda bulunulması sonucu neden olunan .......... -TL tutarındaki kamu zararının,
.......... - Harcama Yetkilisi ..........,Muhasebe Yetkilisi .......... ile Gerçekleştirme Görevlisi ..........’ye, müştereken ve müteselsilen,
..........6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle,
....................................
Karar verildi.