Fiyat farkı, süre uzatım kararı
A) .......... Şti. yüklenimindeki “...........İhalesi” nde, hakediş ödemelerinde fiyat farklarının hatalı hesaplanması sonucunda .......... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhale Ve Ön Yeterlik Dokümanının İçeriği Ve İdari Şartnamede Yer Alması Zorunlu Hususlar” başlıklı 27 nci maddesinin (s) fıkrasında “Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı ile sözleşme konusu işler için eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği” hususunun idari şartnamede yer almasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Söz konusu işe ilişkin Sözleşme ve İdari şartnamede, yapılan işler ile ilgili işçilik ve akaryakıt fiyat farklarının, yürürlükteki 2002/5037 sayılı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’a göre hesaplanacağı hükme bağlanmıştır. Bahsi geçen esasların “Asgari Ücret Ve Diğer İşçilik Maliyetlerindeki Değişiklikten Kaynaklanan Fark” başlıklı 8 inci maddesinde,
“İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla,
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda, asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark,
toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir” hükümlerine yer verilmiştir.
Yine mezkur Esasların 7.maddesinde “….a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamının, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Bu sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçeyle değiştirilemez.” denilmekle birlikte, “İdarelerin Uyacakları Hususlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “İdarelerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edecekleri hizmet alımlarında fiyat farkı hesaplayabilmeleri için, söz konusu ihalelerin idari şartname ve sözleşmelerine bu Esaslarda yer alan hükümleri koymaları zorunludur” hükümleri yer almaktadır.
25.07.2005 tarih ve 25886 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel Ücretleri ile İlgili Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 83 üncü maddesinde,
“83.1. Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin fiyat farkı esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.
83.2. Fiyat Farkı Esaslarının bütün olarak uygulandığı ve işçiliğin a2 olarak belirlendiği hizmet alımı ihalelerinde ise Esasların 7 nci maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretteki artış oranı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır. Esaslar bütün olarak uygulanmakla birlikte asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen işçilik a1 olarak belirlenmişse 8 inci madde gereği asgari ücretteki artış miktarı kadar hesaplama yapılacaktır.
83.3. Asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen personelin çalıştırıldığı işlerde Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesi uygulandığında asgari ücretteki değişiklik sonrasında yüklenici bu personelin ücretini asgari ücretteki artış miktarı kadar, Esasların tümü uygulanarak işçiliğin a2 olarak belirlendiği hallerde ise asgari ücretteki artış oranı kadar artırabileceğinden ücret bordrosu da buna göre düzenlenecektir.
…” hükümlerine yer verilmiştir.
Sözü edilen mevzuat hükümleri gereğince hizmet alımlarına ilişkin fiyat farkı hesabının, idarelerce 2002/5037 sayılı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın 8 inci maddesi uyarınca yapılacağının, idari şartname ve sözleşmede yer alması durumunda, yükleniciye ödenecek fiyat farkının, asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı tutarında olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, işe ilişkin teknik şartnamede, teklif fiyata, şoförler ve kepçe operatörleri için asgari ücretin %30’unun, mühendisler için %100’ünün vs. dahil edileceğinin belirtildiği, ancak asgari ücret fiyat farkının mevzuata aykırı olarak söz konusu artırımlı tutarlar uygulanarak ödendiği anlaşılmıştır.
Üst Yönetici ......... ile Diğer Sorumlu .......... ’un harcama süreçlerinde yer almamaları sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununu uyarınca sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, .......... yüklenimindeki “.............İhalesi” nde, hakediş ödemelerinde fiyat farklarının hatalı hesaplanması sonucunda meydana gelen .......... TL kamu zararının,
Harcama Yetkilisi .......... ve Gerçekleştirme Görevlileri .......... ,........'e
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Oybirliğiyle,
B) İş ile ilgili ihale dokümanında Toplam Bedel Üzerinden Götürü Bedel Sözleşme imzalanacağı öngörülmüş olmasına rağmen süre uzatımı kararı verilerek %20 iş artışına gidilmesi sonucunda .......... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 55 inci maddesinin son fıkrasında yer alan, “İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmüne yer verilmiştir. İdarenin söz konusu “........ İhalesi” ile ilgili, ihale sürecinin sona ermesine 5 ay kadar bir süre kala, aynı iş için yeniden ihaleye çıktığı, ancak isteklilerden birinin idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, bunu müteakip Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusuna bulunduğu, dolayısıyla ihale üzerinde kalan istekli ile yeni sözleşme imzalanamadığı anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71. maddesinde, “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır” hükümlerine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, idarenin, ihale süreci çeşitli sebeplerle sonlandırılamayan ve niteliği gereği devam ettirilmesi gereken iş için, yükleniciye önceki sözleşme şartlarında yaptırdığı işler karşılığında ödeme yaptığı ve yapılan bu ödemelerin yukarıda belirtilen madde hükmü çerçevesinde kamu zararını oluşturmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, .......... Ltd. Şti. yüklenimindeki “.......... İhalesi” nde, iş ile ilgili ihale dokümanında Toplam Bedel Üzerinden Götürü Bedel Sözleşme imzalanacağı öngörülmüş olmasına rağmen süre uzatımı kararı verilerek %20 iş artışına gidilmesi sonucunda kamu zararı oluşmayan .......... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına .............Oybirliğiyle ,
karar verildi.