Sosyal denge tazminatı
Memurlara ödenen sosyal denge tazminatının mevzuat ile öngörülen tavan ücretin üzerinde belirlenmesi sonucu ..... TL kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15 inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği” hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu ödeme için yapılacak olan sözleşmenin kapsam ve şeklini belirleyen 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32 inci maddesine göre, yapılacak olan sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemelerin kazanılmış hak sayılmayacağı da aynı madde de hükme bağlanmıştır. Ayrıca, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, ilgili mahalli idarenin, vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin % 10’nu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde % 30’nu, il özel idaresinde % 25’ni aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Sözleşmenin yapılmasından sonra yukarıda belirtilen borç ve personel ödemelerinin oranı ile ilgili koşulların oluşması durumunda ise mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalacağı da aynı maddede belirtilmiştir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin dördüncü bölümünde yer alan “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme”nin “Sosyal denge tazminatı” başlıklı birinci maddesinde ise, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilerek sosyal denge tazminatı için tavan ücret en yüksek devlet memuru maaşının ek gösterge dahil % 100’ü olarak belirlenmiştir.
4688 sayılı kanunun geçici 14 üncü maddesinde ise, 15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebileceği, 31.12.2015 tarihinden önce sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi ve bir ay içerisinde tekrar sözleşme yapılması durumunda 31.12.2015 tarihine kadar 32 inci maddenin 3 üncü maddesinde belirtilen borçlarla ilgili kısıtlarla sınırlı kalmaksızın sosyal denge tazminatının ödenebileceği öngörülmüştür.
Öte yandan, 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutarın tavan olarak esas alınabileceği, ancak, bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmayacağı da aynı madde de düzenlenmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, 31.12.2015 tarihine kadar vergi, SGK ve Hazine Müsteşarlığına olan borç tutarı kanunda belirtilen oranlardan fazla olsa dahi 15.03.2012 tarihinden önce Belediyeler ile sendikalar arasında herhangi bir ad altında sözleşme yapılarak memurlara ek ödeme yapılmışsa, bu sözleşme süresince ve bu sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda ise yine 31.12.2015 tarihine kadar yeni bir sözleşme ile yukarıda belirtilen borçlarla ilgili kısıtlar aranmaksızın sosyal denge tazminatı ödemesi yapılabilecektir. Ancak, mahalli idareler tarafından memurlara verilebilecek olan sosyal denge tazminatı miktarı en yüksek devlet memuru maaşını (ek gösterge dahil) geçemeyecektir. Bunun tek istisnası ise 2012 yılından önce yapılmış olan sözleşmede bu tutardan daha yüksek bir tutar belirlenmişse 31.12.2015 tarihine kadar bu tutarın tavan olarak ödenebilmesidir.
Yapılan incelemede....... Belediyesi ile sendikalar arasında sosyal denge tazminatı ödenmesi hususunda 2012 yılında 2 yıllık bir sözleşme yapıldığı ve bu sözleşmenin 2014 yılı Nisan ayı itibari ile sona erdiği görülmüştür. Nisan 2014 tarihinde yeniden anlaşma yapıldığı ve yapılan yeni anlaşmaya göre memurlara her ay ...... TL, müdür ve üst düzey görevlilere ise ..... TL ödeme yapılmasının sözleşmeye bağlandığı tespit edilmiştir. Aylık olarak yapılan bu ödemelerin yanı sıra çocuğu olan personel için aylık .....TL, dünya kadınlar gününde kadın çalışanlara ..... TL, Şubat ve Ağustos aylarında ..... TL öğrenim yardımı, her yıl ekim ayında ..... TL yakacak yardımı, ......TL yıllık izin yardımı, .... TL giyecek yardımı, kurban ve 1 Mayıs bayramlarında .... TL bayram ikramiyesi ve ayrıca yemek ihtiyacını karşılamak üzere de yemek yardımı yapılması da sözü edilen sözleşme ile hükme bağlanmıştır.
Söz konusu ödemelerin ortalaması en yüksek devlet memuru aylığını (belirlenen tavan tutarı) geçtiği gibi aynı zamanda 2012 yılında yapılan Sözleşmede ünvanlar itibari ile belirlenen aylık ortalama ödemenin de üzerine çıkmıştır. Nisan ayında yapılan yeni Sözleşme ile hem Kanunda yer alan hem de daha önceki Sözleşmede belirtilen miktarın üzerinde bir ödemenin Sosyal Denge ödemesi olarak ödendiği tespit edilmiştir. Diğer bir deyişle, yeni Sözleşme ile her iki tavanın da üzerinde sosyal denge tazminatı ödendiği görülmüştür.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, tavan tutarın en yüksek devlet memuru maaşı ve/veya önceki Sözleşme de yer alan ortalama ücret miktarını geçmemesi gerekirken bu tutarın aşılması sonucu oluşan ...... TL kamu zararı sorgu aşamasında ve yargılama öncesinde gönderilen ödeme emri belgeleriyle personelden tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve aynı Kanunun 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.