Vakıf ve derneklere yardım
........ Belediyesi bütçesinden, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14, 15, 60 ve 75 inci maddeleri ile 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinde yapılan düzenlemelere aykırı olarak, ........ Belediyesi sınırları dışarısında bulunan, vakıf ve dernekler ile ........ Belediyesi sınırları içerisinde bulunan bazı okullara nakdi yardımda bulunulması sonucu ………….-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili,
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçeden Yardım Yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla, kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.
Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise,
“……(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75 inci maddesine 6360 sayılı Kanun’un 19 uncu maddesi ile eklenen ek fıkra ile, 12/11/2012 tarihinden itibaren, kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere, belediye sınırları içerisnde faaliyet gösteriyor olsalar dahi, yardım yapılması yasaklanmıştır.
Belediyelerin görev sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü, yetki ve imtiyazları 15 inci, belediyelerin giderleri de aynı Kanunun 60 ıncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, belediye bütçesinden yapılan harcamanın, öncelikle mahalli müşterek bir ihtiyacı karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü maddesinde sayılmış olan belediyelerin görev ve sorumlulukları ile 15 nci maddesinde sayılmış olan belediyenin yetki ve imtiyazları arasında bulunması ve aynı Kanunun 60 ıncı maddesinde sayılan Belediye giderleri arasında yer alması gerekmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunuun bu maddelerinde , vakıf ve dernekler ile Belediyesi sınırları içerisinde bulunan okullara nakdi yardımda bulunulması, belediyelerin görev, sorumluluk ve yetkileri arasında gösterilmediği gibi, belediyelerin yapabileceği giderler arasında da yer almamaktadır.
Uygulamada ise, bu mevzuat hükümlerine aykırı olarak, ........ Belediyesi bütçesinden, ........ Belediyesi sınırlarında bulunan bazı okullara ve ........ ilçesi sınırları dışında faaliyet gösteren vakıf ve derneklere, nakdi yardım yapılması suretiyle toplam …………. TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.
Sorumlular, savunmalarında, her ne kadar, ........ ilçesinin farklı dini inançlara sahip yurttaşların yoğun olarak yaşadığı bir ilçe olduğunu, ancak, yaşayan bu yurttaşların mensubu bulundukları ibadethanelerin, vakıf ve derneklerin sadece ........ İlçesi sınırları içerisinde bulunmadığını, böyle olmakla birlikte, bu tür dernek, vakıf ve ibadethanelere yapılan yardımların, ........de ikamet eden yurttaşlarla ilgili olduğundan mahalli ve müşterek nitelikli karakter kazandığını ifade etmiş iseler de, belirtildiği üzere, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanlarını belediye sınırları olarak belirlemiş olduğundan, yapılan bu savunmanın kabulüne imkan bulunmamaktadır. Diğer taraftan, söz konusu vakıf ve dernekler ........ Belediyesi sınırları içerisinde olsaydı dahi, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29 uncu ve 5393 sayılı Kanununun 75 nci maddelerinin yukarıda belirtilen düzenlemeleri dikkate alındığında, söz konusu yardımların yapılması mümkün olmayacaktı.
Ayrıca, ........ Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği'nin Amaç başlıklı 1 inci maddesi, Yönetmeliğin amacını, yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dahilinde yapılacak aynî ve nakdi yardımlara dair usul ve esasları düzenlemek olarak belirlemiştir.
Yönetmeliğin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde ise, “Bu Yönetmelik belediye sınırları içinde belediyece yapılacak sosyal yardımlar ile bu yardımlardan faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.”denilmiştir.
Dolayısıyla, ........ Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine göre de, ilçe sınırları dışındaki kişilere sosyal yardım yapılması mümkün görülmemektedir
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde kamu zararının tanımı yapıldıktan sonra, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması ve transfer niteliğindeki giderlerde fazla veya yersiz ödemede bulunulmasının kamu zararının belirlenmesinde esas alınack kriterler arasında bulunduğu belirtilmiştir Dolayısıyla, belirtilen kriterler esas alındığında, Belediye bütçesinden yapılan söz konusular harcamalar ile ………………TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.
Söz konusu ödeme emri belgelerine ekli Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurul Kararlarının bazılarında, Diğer Gerçekleştirme Görevlileri olarak sorumlu tutulmuş olan ……………. (……………) ve …………. (………………..)’nin imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, ekli Kararda imzaları bulunmadığından, bu ödeme emri belgeleri ile yapılan ödemeler sonucunda neden olunan kamu zararından bu kişilerin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.
Bu itibarla, bazı dernek vakıf ve okullara ........ Belediyesi bütçesinden nakdi yardımda bulunulması sonucu neden olunan ……………….TL tutarındaki kamu zararının,
……………-TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri ……………. (……………), ……………. (………….), …………….. (……………..) ve …………….. (…………………..) ile Harcama Yetkilisi …………… (………………) ‘na müştereken ve müteselsilen,
……………-TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri ………………(……………..), …………….. (……………….), …………….. (………………………) ve ……………….. (………………………) ile Harcama Yetkilisi ………………. (……………..)’na müştereken ve müteselsilen,
......6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Üye ………….. ve Üye ……………………’in, “5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü maddesindeki düzenlemeler dikkate alındığında, ........ Belediyesi sınırları içerisinde bulunan okullara yardımda bulunulmasının mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, okullara yardım niteliğinde bulunan ………………-TL harcama mevzuatına uygun olduğundan, ………………-TL harcama hakkında ilişik bulunmadığına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.