Eğitim yardımı
........ Belediyesi bütçesinden, ........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, eğitim yardımı yapılması sonucunda …………..-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
........ Belediye Meclisi’nin ……….. tarih ve ………….. sayılı Kararı ile yürürlüğe giren ........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’nin 1 inci maddesine göre, mezkûr Yönetmelik, ........ Belediyesi tarafından karşılıksız olarak yapılacak eğitim yardımının usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.
........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’nin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, ........ Belediyesi sınırları içerisinde ikamet eden ve yine ........ Belediyesi sınırları içerisindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında eğitim veya İstanbul ilinde bulunan üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğretimi alan, yardıma muhtaç aile ve öğrenciler ile şehit çocuğu, yetim, öksüz ve özürlü(engelli) öğrencilere yapılacak eğitim yardımının miktarını, müracaat, değerlendirme ve ödeme ile ilgili usul ve esaslarını kapsar.” denilmek suretiyle kimlere eğitim yardımı yapılacağı belirlenmiştir.
Yönetmeliğin 2 nci bölümü ise, eğitim yardımı kontenjanını, yardımın miktarını, ödeme zamanını ve bu hususların duyurulmasına ilişkin ilanı düzenlemektedir. Yönetmeliğin ilgili maddelerini kapsayan 2 nci bölüm aşağıya aynen alınmıştır:
“Eğitim Yardımı Kontenjanı
Madde 5- Her Kademedeki öğrencilere tahsis edilecek eğitim yardımları, bütçe imkânları ve ........ ilçesi sınırları içindeki öğrenci sayısına göre Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenir ve Belediye Başkanı’nın uygun görüşü ile kesinleşir.
Kontenjanların Duyurulması:
Madde 6- Eğitim Yardımı kontenjanları ve müracaat tarihleri, ilan, afiş, pankart, basın yayın araçları ve internet yoluyla okul, öğrenci ve ailelerine duyurulur.
Verilecek Eğitim Yardımı Miktarı:
Madde 7- Her kademedeki öğrenci bursları, ödenek imkânları doğrultusunda, Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenir ve Belediye Başkanının onayı ile kesinleşir.
Ödeme Zamanı:
Madde 8- Eğitim Yardımının başlangıcı, yardımdan yararlanacak öğrencinin okuduğu okulun öğretime başladığı tarihte başlar ve öğretim yılı sonunda kesilir.”
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Hemşehri Hukuku başlıklı 13 üncü maddesinde de,“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır.” denildikten sonra, aynı Kanunun 14 üncü maddesinde, belediyenin mahalli, müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım yapabileceği hüküm altına alınmış ve belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Kamu Zararı başlıklı 71 inci maddesinde ise,
“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) Mülga (22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” hükmü yer almaktadır. Buna göre kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmalleri neticesinde, transfer niteliğindeki giderlerde yersiz ödemede bulunulmak suretiyle kamu kaynağında eksilmeye neden olunması kamu zararı olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıda belirtilen ........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine göre, her mali yılda yapılacak eğitim yardımı için, ilgili eğitim yılında eğitim yardımı yapılacak öğrenci kontenjanının, her kademedeki öğrenciye ödenecek tutarın ve müracaat tarihlerinin önceden belirlenerek Belediye Başkanının onayına sunulması ve onayı müteakip her çeşit ilan aracı kullanılarak duyurulmasının gerekli olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, ilişikli ödeme emirleri ve eki belgeler incelendiğinde, Yönetmeliğin öngördüğü bu şartlar yerine getirilmeksizin eğitim yardımlarının yapıldığı tespit edilmiştir. Yapılan bu yardımlarla ilgili olarak gerekli değerlendirmenin yapılabilmesi için, 2014 yılında ödemesi yapılan eğitim yardımları için Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenen ve Belediye Başkanı tarafından onaylanan,
1. Eğitim Yardımı yapılacak öğrenci sayısı ile her kademedeki öğrencilere ödenecek eğitim yardımı tutarını belirleyen Başkanlık Olurunun alınması,
2. Kontenjanların duyurulması amacıyla gerekli ilanların yapılması,
3. Eğitim yardımı yapılan öğrencilerin her biri için bir dosya açılması,
Gerektiği halde bu işlemlerin yapıldığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı gibi, yazılan sorgu ile söz konusu belgelerin onaylı örneklerinin gönderilmesi istenmiş olmasına rağmen bu belgeler gönderilmemiştir.
Yine anılan Yönetmeliğin 2 nci maddesindeki düzenlemeye göre, bir öğrenciye eğitim yardımı yapılabilmesi için, ilk olarak o öğrencinin,
a-) ........ sınırları içerisinde ikamet etmesi ve ........ sınırları içerisindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında eğitim görmesi yahut,
b-) ........ sınırları içerisinde ikamet etmesi ve İstanbul ilinde bulunan üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğretimi alması,
c-) Yukarıdaki şartları taşıyan öğrencinin aynı zamanda ihtiyaç sahibi olması,
Gerekmektedir.
Dolayısıyla, “........ sınırları içinde ikamet etme” kavramı eğitim yardımının yapılabilmesinde ve belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde belediyenin mahalli, müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım yapabileceği hüküm altına alınmıştır. Yine 14 üncü maddede belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı da ifade edilmiştir. İlişikli ödeme emirleri ve eki belgeler incelendiğinde ise, ........ Belediyesi sınırları içerisinde ikamet etmediği halde bazı öğrencilerin eğitim yardımlarından yararlandırıldığı, veyahut ikamet adresi ........ Belediyesi sınırları içerisinde olmakla birlikte, …………. ilinde bulunan üniversitelerde değil, yurtdışındaki yükseköğrenim kurumlarında eğitimine devam eden öğrencilere eğitim yardımı yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla, bu türden bir eğitim yardımı uygulamasına ne diğer mevzuatın ne de ........ Belediyesi tarafından yayımlanan Yönetmeliğin cevaz vermediği açık bir husustur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Kamu Zararı başlıklı 71 inci maddesine göre bir değerlendirme yapılacak olduğunda ise, ........ Belediyesi bütçesinden yapılan bu harcamaların, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmalleri neticesinde, yersiz ödemede bulunulmak suretiyle kamu kaynağında eksilmeye neden olunması anlamına geldiği ve dolayısıyla, mevzuat hükümlerine aykırı olarak öğrencilere eğitim yardımı adı altında kamu kaynağı transfer edilmesi suretiyle …………..-TL tutarında kamu zararına yol açıldığı anlaşılmaktadır.
........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine göre her mali yılda yapılacak eğitim yardımı için, ilgili eğitim yılında eğitim yardımı yapılacak öğrenci kontenjanının, her kademedeki öğrenciye ödenecek tutarın, müracaat tarihlerinin önceden belirlenerek Belediye Başkanının onayına sunulması ve onayı müteakip her çeşit ilan aracı kullanılarak duyurulması gerekmektedir.
Belediye Başkanı ………………'nün göndermiş olduğu savunma neticesinde sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, diğer sorumlular, yapılan eğitim yardımına ilişkin kanıtlayıcı belgeler hakkında yaptıkları açıklamalarında, ilgili yılda verilecek eğitim yardımları için Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından herhangi bir kontenjan belirlenmediğini, bu konuda ilana çıkılmadığını ve eğitim yardımı yapılan öğrenciler için ayrı ayrı dosyalama işlemi yapılmadığını ifade etmişler ve söz konusu eğitim yardımlarının yapılmış olduğuna dair istenilen kanıtlayıcı belgeleri göndermemişlerdir. Dolayısıyla, ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan yöntemlerle eğitim yardımı yapıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer bir konu ise, sorumlular tarafından söz konusu edilmiş olmakla birlikte, yazıla sorguda, herhangi bir şekilde özel okul veya vakıf üniversitesine kayıt yaptırmaya hak kazanmış olan öğrencilerin varlıklı oldukları gibi bir kabule yer verilmediğinin de belirtilmesi gerekmektedir. Her ne kadar savunmalarda, “Kaldı ki, büyük bir bölümü üniversite öğrencisi olan “ahiz”lerin reşit oldukları, ailelerinin de yasal olarak bakım yükümlülüğünün bulunmadığı dikkate alındığında, ailelerinin ekonomik durumlarının araştırılmasının bir anlamı kalmamaktadır.” demişlerse de, Eğitim Yardımı Yönetmeliği’nin 2 nci maddesinde “…yardıma muhtaç aile ve öğrenciler…”denilmek suretiyle yardımdan faydalanacakların yardıma muhtaç durumda olmalarının gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yine savunmalarda, sosyal yardımlarla ilgili işlerin yürütülmesinin …………… tarih ve ……………..sayılı Başkanlık Onayı ile Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğüne devredilmiş olduğu belirtilmiş ise de, yapılan bu işlemin kamu zararını ortadan kaldırıcı bir etkisi bulunmamaktadır.
Ayrıca, Kamu zararına ilişkin listede ismi bulunan …………..in hem ........de ikamet ettiği hem de ……………… ilinde üniversite okuduğu anlaşılmış olmakla beraber, bu kişiye yapılan eğitim yardımı, Anayasa Mahkemesinin “üniversite öğrencilerine burs verilemeyeceği” yönündeki kararı doğrultusunda kamu zararı olarak değerlendirilmiştir.
Söz konusu ödeme emri belgelerine ekli Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurul Kararlarının bazılarında, Diğer Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulmuş olan …………….. (………………….) ın imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, ekli Kararda imzası bulunmadığından, bu ödeme emri belgeleri ile ilgili kamu zararından bu kişinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.
Bu itibarla,
A-) ……………………….,
B-) ........ Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı şekilde eğitim yardımında bulunulması sonucu neden olunan ……………-TL tutarındaki kamu zararının,
.. Gerçekleştirme Görevlileri ………….., ………….. ……………… ve Harcama Yetkilisi …………….. ile Üst Yönetici ……………. ’e müştereken ve müteselsilen,
....6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.