Yurt dışı harcırahı
....... tarih ve...... sayılı İlamın .... nci maddesiyle, .......sayılı İçişleri Bakanlığı Genelgesine aykırı olarak yurt dışı geçici görevlendirmeler yapılarak görevlendirilen kişilere yurt dışı harcırahı ödenmesi sonucu oluşan ...... TL kamu zararının,
........TL’ sinin, Harcama Yetkilisi ..............,Gerçekleştirme Görevlisi .............., Belediye Meclis Üyeleri, ........,........,..........,......,..........,..............'ya
....... TL’ sinin, Harcama Yetkilisi ..............,Gerçekleştirme Görevlisi ............., Belediye Meclis Üyeleri, ..........,..........,..........,.........,.........'e
.......Müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine oyçokluğu ile karar verilmiş idi.
Bu karara karşı temyiz talebinde bulunan Harcama Yetkilisi ...........'ın başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen .......tarih ve ....... sayılı bozma kararında özetle, tazmin hükmüne konu programlara katılan kişilere ödenmesi gereken yurtdışı harcırah miktarlarının hesaplanarak, harcırah miktarının üzerinde yapılan ödemeler için tazmin hükmünün hesaplanması ve buna göre yeniden hüküm tesisini teminen ..... sayılı ilamın..... inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün bozulmasına ve dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bu itibarla, ......tarih ve .....sayılı İlamın ..... nci maddesiyle tazminine hükmedilen konuyla ilgili olarak Sayıştay Temyiz Kurulunun .......tarih ve ...... sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun yeniden görüşülmesine karar verildi.
Dosya eki belgelerin incelenmesinde, ..... Belediye Meclisinin ..........tarih .......sayılı, ........tarih .......sayılı ve ......tarih .......sayılı Kararları ile Belediye Başkanı ile bazı meclis üyelerinin çeşitli tarihlerde gerçekleştirilen yurtdışı programlara katılmak üzere görevlendirildiği, görevlendirilen bu kişilere ödenecek yolluk ve yevmiyenin Belediye tarafından karşılanmasına karar verildiği, harcama talimatlarında ödemenin hukuki dayanağının 6245 sayılı Harcırah Kanunu olarak gösterildiği ve bu kapsamda görevlendirilen kişilerin tüm masraflarının Belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
6245 sayılı “Harcırah Kanunu”nun 14 üncü maddesinde geçici görev harcırahı ile ilgili düzenlemelere yer verilmiş, 25.03.2012 tarih ve ve 28244 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2012/2760 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar” da da yurt dışında gidilen yerlere göre verilecek gündelik miktarları ile yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esaslar tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, İçişleri Bakanlığının 2005/62 sayılı Genelgesinde, belediye personelinin yurtdışı görevlendirilmelerinde uyulacak esaslar belirlenmiş olup, kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri, kamuya yararlı dernek statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, dernek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyeceği ve harcırah ödenmeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ..... tarih ve ...... sayılı yazısıyla da adı geçen Genelgede yer alan kamuya yararlı dernek statüsündeki mahalli idare dernekleri kapsamdan çıkarılmıştır.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 127 nci maddesinde, “Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.” hükmü yer almaktadır.
3152 sayılı “İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” un 1 ve 2 nci maddelerine göre, mahalli idarelerin yönlendirilmesi, bunlarla ilgili düzenlemelerin yapılması ve bu idarelerin merkezi idare ile olan ilişkilerinin yürütülmesi İçişleri Bakanlığının görevleri arasında bulunmaktadır. Aynı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca da, mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerle Bakanlığa verilmiş olan görev ve hizmetleri yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek, mahalli idare yatırım ve hizmetlerinin kalkınma planları ile yıllık programlara uygun şekilde yapılmasını gözetmek, mahalli idarelerin geliştirilmesi amacıyla araştırmalar yapmak, mahalli idareler personelinin hizmet içi eğitimini ve uygulanmasını takip etmek ve planlamasını yapmak konusunda Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü yetkilidir.
İdari vesayet, merkezi yönetimin, yerel yönetimlerin icrai kararlarını onama, geri çevirme ve bazı durumlarda da değiştirerek onama yetkisidir. Başka bir anlatımla, merkezi yönetime, yerinden yönetim organları ve onların çalışmaları üzerinde, kamu yararını korumak amacıyla üst otoritelere yasa ile verilen yetkilerin bütünüdür. Bu yetki, yerel yönetimlerin yetkisini ortadan kaldıracak ve etkisiz kılacak biçimde kullanılamayacağı gibi, kanunda öngörülen vesayet denetimine ilişkin sınırların yorum yoluyla genişletilmesine de hukuken imkân bulunmamaktadır.
Anayasanın belirtilen hükmü gereğince, İçişleri Bakanlığının, 3152 sayılı Kanunda öngörülmüş olan mahalli idareler üzerindeki vesayet yetkisini yine bu Kanunda gösterilen yetki ve kapsam çerçevesinde kullanması mümkün olup, genelgeler ile bu yetki ve kapsam dışında sınırlamalar getirilmesi mümkün değildir.
Dolayısıyla, İçişleri Bakanlığının genelgeleri ile kanun ve yönetmeliğin belediye personelini yurtdışında görevlendirme konusunda verilen izni kısıtlayamayacağı açıktır. Kaldı ki bir genelge ile bu yönde mali kısıtlamalara gidilemez. Eğer genelge hükümlerine kurumların uymaması yönünde bir uygulama var ise, idareler ancak idari ve cezai uygulamalarda bulunabilirler.
Ayrıca, 5393 sayılı “Belediye Kanunu”nun 60 ıncı maddesinin (b) fıkrasında, "belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderleri", (n) fıkrasına göre ise, "Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler" Belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Bu itibarla, Belediye Başkanı ile bazı meclis üyelerinin çeşitli tarihlerde gerçekleştirilen yurtdışı programlara katılmaları nedeniyle, bu kişilere yurtdışı harcırahlarının ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, yapılan incelemede, tazmin hükmüne konu yurtdışı programlar için, programlara katılanların müstahak oldukları yurtdışı harcırah miktarlarının üzerinde ödemeler yapıldığı görülmüştür. Diğer bir ifade ile ilgililere ödenen uçak bileti ve yurtdışı gündelikler dışında, 6245 sayılı Kanundaki sınırlamalara uyulmaksızın otel ve iaşe giderlerine ilişkin fatura bedellerinin tamamının ödendiği görülmüştür.
Bu nedenle, ....... tarih ve .......sayılı İlamın ....... inci yer alan ........ TL kamu zararından, ilgililerin müstehak oldukları ..yurtdışı harcırah miktarlarına göre yeniden yapılan hesaplama sonucunda,
..... ve .... sayılı ödeme emirlerine ilişkin .... TL nın mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından ilişilecek bir husus bulunmadığına,
......, ........ ve ..... sayılı ödeme emirlerine ilişkin......TL kamu zararından, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ......TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına, kalan ....TL'nin Harcama Yetkilisi-...........,Gerçekleştirme Görevlisi- ile Belediye Meclis Üyeleri, .........,........,.........'e
.......,....... ve ...... sayılı ödeme emirlerine ilişkin .......TL kamu zararından, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ......TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına, kalan .....TL'nin Harcama Yetkilisi-.........,Gerçekleştirme Görevlisi......... ile Belediye Meclis Üyeleri, .........,..........,.........'e
........sayılı ödeme emrine ilişkin ......TL kamu zararından, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ......TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına, kalan ......TL’nin Harcama Yetkilisi-............,Gerçekleştirme Görevlisi-.........ile Belediye Meclis Üyeleri, ..........,...........,.........'e
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere,
Oyçokluğuyla karar verildi.