Avukat vekalet ücreti
........ Hukuk Müşavirliğinde çalışan Hukuk Müşaviri ......... (Avukat) ile ........(Avukat)’a vekâlet ücreti ödenirken, vekâlet ücreti hesabının 10000 gösterge rakamı yerine 11026 gösterge rakamı ile hesaplanması sonucunda.......TL kamu zararında bulunulması konusunda ......sayılı İlamın ........ maddesiyle hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğu anlaşıldığından ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmiş idi.
Bu kez, Sayıştay Başsavcılığı adına Savcı .......tarafından söz konusu kararın temyiz edilmesi sonucu Sayıştay Temyiz Kurulunun ...... tarih ........sayılı bozma kararında özetle,
“659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesinde, "İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
a)….
b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge, (....) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.
…….”
15 inci maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan parasal sınırlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Bakanlar Kurulunca daha yüksek tutarlar belirlenmedikçe, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uygulanacak tutarlar her yıl Ocak ayı içerisinde Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanır."
Hükümleri yer almaktadır.
K.H.K.’nin 15 inci maddesinde, KHK'de yer alan parasal sınırların her takvim yılının başında yeniden değerleme oranı uygulanarak belirleneceği ifade edilmektedir. KHK’de belirtilen 10.000 rakamı, sabit bir rakam olup, gösterge rakamını ifade eder. Parasal bir anlamı yoktur ve “parasal bir sınırı” ifade etmemektedir. Bu limit zaten yılda iki kez memur aylıklarına uygulanan katsayının arttırılması sebebiyle değişmekte, diğer bir ifade ile güncellenmektedir. Bu gösterge rakamına yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunacak rakam esas alınarak vekalet ücretinin hesaplanması halinde mükerrerlik olacaktır. Zira, memur aylıklarına uygulanan katsayı her yılın başında yeniden değerlendirme oranı da dikkate alınarak belirlenmektedir.
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde ve özel bütçeli idarelerde hukuk hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin esasların belirlenmesine ilişkin olup, ”Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde,
“Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin hukuk hizmetlerinin etkili, verimli ve usul ekonomisine uygun şekilde yerine getirilmesine ve bu hizmetlerin yürütülmesinde uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik usul ve esasların belirlenmesidir” denilmektedir.
Bu meyanda, KHK’nin 9,10 ve 11 inci maddelerinde, adli uyuşmazlıkların sulh yoluyla halli, sulhun usul ve esasları, uzlaşma ve vazgeçme yetkilerine dair hükümler getirilmiştir.
Söz konusu KHK’nin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında,
“Birinci fıkrada belirtilenler dışında, idarelerin, herhangi bir sözleşmeye dayanıp dayanmadığına, yargıya intikal edip etmediğine bakılmaksızın gerçek veya tüzel kişilerle aralarında çıkan her türlü hukuki uyuşmazlığın sulh yoluyla halline, her türlü dava açılmasından veya icra takibine başlanılmasından, bunlardan yargı veya icra mercilerine intikal etmiş olanların takiplerinden veya verilen kararlara karşı karar düzeltme yoluna gidilmesi dışındaki kanun yollarına gidilmesinden vazgeçmeye, davaları kabule, ceza uyuşmazlıklarında şikayetten vazgeçmeye veya uzlaşmaya, davadan feragat etmeye, sözleşmede belirtilmeyen sebeplerle sözleşmelerin değiştirilmesinde veya sona erdirilmesinde maddi ve hukuki sebeplerle kamu menfaati görülmesi halinde, buna dair onay veya anlaşmaları imzalamaya, vazgeçilen veya tanınan ya da terkin edilen hak ve menfaatin değeri dikkate alınmak suretiyle,
a) Tutara ilişkin olmayanlar ile 1.000.000 Türk Lirasına kadar olanlarda (1.000.000 Türk Lirası dahil) hukuk biriminin görüşü alınarak, ilgili harcama yetkilisinin teklifi üzerine üst yönetici,
b) 1.000.000 Türk Lirasından fazla olanlardan 10.000.000 Türk Lirasına kadar olanlarda (10.000.000 Türk Lirası dahil), hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun görüşü alınarak, üst yöneticinin teklifi üzerine ilgili bakan, Milli Savunma Bakanlığında Müsteşarın teklifi üzerine Bakan,
c) 10.000.000 Türk Lirasından fazla olanlarda, ilgili bakanlık hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu,
yetkilidir.……” denilmektedir.
659 sayılı K.H.K.’nin 15 inci maddesinde yer alan, “KHK'de yer alan parasal sınırların her takvim yılının başında yeniden değerleme oranı uygulanarak belirleneceğine” dair hüküm, bu fıkrada öngörülen parasal sınırlar için geçerlidir.
Dolayısıyla, 0,066187 x 10.000 x 12 = 7.942,44 TL. lik parasal üst sınırdan daha fazla avukatlara vekalet ücreti ödenmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan sorumlunun,.......... TL yönünden kamu zararı oluştuğu düşünülecek olması halinde, kamu zararı hesabının da, brüt rakamlar üzerinden değil, damga vergisi ve gelir vergisi düşülerek net rakamlar üzerinden hesaplama yapılması gerektiği şeklindeki savunmasına da katılmak mümkün görülmemektedir. Bu ödemenin yapılmamış olması halinde, kamu zararı tutarının tamamı bütçede yer alacağı için, brüt tutarlar üzerinden yapılan kamu zararı hesabında herhangi bir hatalı uygulama bulunmamaktadır. Kanuna aykırı bu ödeme sebebiyle bütçeden, genel bütçeye gelir vergisi ve Damga vergisi adı altında bir ödeme yapılmış, dolayısıyla belediyenin kaynaklarında bir azalma meydana gelmiştir. Hukuk müşavirine bu vergilerin toplamı kadar bir ödemenin yapılmamış olması, bu tutarın (G.V ve D.V) kamu zararı olmadığı sonucunu doğurmaz. 5018 sayılı Kanununa ekli cetvellerde belediyeler mahalli idare bütçesi içerisinde sayıldığından, söz konusu fazla ödemelerde Belediye bütçesine uğratılan zarar miktarları dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, .........2012 Yılı Hesabının ...... inci Dairece yargılanması sonucu düzenlenen ...tarih ve .....sayılı İlamın ...... maddesiyle verilmiş olan "kamu zararının bulunmadığı ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu" yönündeki kararın Bozularak, yargı raporunda kamu zararı olarak tespit edilen ........TL nin sorumlular adına tazmini yönünde hüküm kurulmasını teminen, dosyanın Dairesine gönderilmesine” denilmekte olduğundan, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 incı maddesi yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
5393 sayılı Kanunun “Avukat ücretlerinin dağıtımı” başlıklı 82 inci maddesinde, Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin, avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanacağı belirtilmiştir.
02.11.2011 tarih ve 28103 Sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, 2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırıldığı, diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış olarak sayılacağı, hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu 82 inci maddesi kapsamında avukat vekâlet ücretlerin dağıtımı, 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümleri çerçevesinde yapılması gerekmektedir.
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14 üncü maddesinde avukat vekalet ücretlerinin dağıtımı hususu düzenlenmiştir. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları düzenleyen “Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” 07.08.2012 tarih ve 28347 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesinde, "İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
a)….
b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge, (....) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.
…….”
15 inci maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan parasal sınırlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Bakanlar Kurulunca daha yüksek tutarlar belirlenmedikçe, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uygulanacak tutarlar her yıl Ocak ayı içerisinde Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanır."
Hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede, Hukuk Müşaviri ......(Avukat) ile .......(Avukat)’a vekâlet ücreti ödenirken, vekâlet ücreti hesabının 10000 gösterge rakamı yerine yeniden değerleme oranı uygulanarak, 11026 gösterge rakamı ile hesaplandığı görülmüştür.
K.H.K.’nin 15 inci maddesinde, KHK'de yer alan parasal sınırların her takvim yılının başında yeniden değerleme oranı uygulanarak belirleneceği ifade edilmektedir. KHK’de belirtilen 10.000 rakamı, sabit bir rakam olup, gösterge rakamını ifade eder. Parasal bir anlamı yoktur ve “parasal bir sınırı” ifade etmemektedir. Bu limit zaten yılda iki kez memur aylıklarına uygulanan katsayının arttırılması sebebiyle değişmekte, diğer bir ifade ile güncellenmektedir. Bu gösterge rakamına yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunacak rakam esas alınarak vekalet ücretinin hesaplanması halinde mükerrerlik olacaktır. Zira, memur aylıklarına uygulanan katsayı her yılın başında yeniden değerlendirme oranı da dikkate alınarak belirlenmektedir. Dolayısıyla zaten değişken olan gösterge rakamının yeniden değerleme oranı ile çarpılarak ödeme yapılması var olan mevzuat karşısında mümkün görülmemektedir.
Bu itibarla, ...... sayılı ilamın ....... inci maddesi ile ‘hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğu anlaşıldığından ilişilecek bir husus bulunmadığı’ hükmü verilen ........ Hukuk Müşavirliğinde çalışan Hukuk Müşaviri .......(Avukat) ile ...........(Avukat)’a vekâlet ücreti ödenirken, vekâlet ücreti hesabının 10000 gösterge rakamı yerine yeniden değerleme oranı ile çarpılarak 11026 gösterge rakamı üzerinden hesaplanması hususunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun .... tarih .....sayılı bozma kararında da belirtildiği üzere, zaten değişken olan gösterge rakamının yeniden değerleme oranı ile çarpılarak ödeme yapılması mükerrerlik oluşturduğundan, .......TL kamu zararının, 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesine göre sorumluluğu bulunmadığı değerlendirilen Muhasebe Yetkilisi .......... (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) sorumluluk tablosundan çıkartıldıktan sonra, Gerçekleştirme Görevlisi ........ ve Harcama Yetkilisi .........’ e, müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Daire Başkanı .....ve Üye .........'ın “659 sayılı KHK düzenlemesinin 14 üncü maddesinde “vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” düzenlenmiş ve hemen ardından gelen 15 inci maddesinde ise “parasal sınırlar” düzenlenmiştir. 659 sayılı KHK’nin “Parasal sınırlar” başlıklı 15 inci maddesinde “ (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan parasal sınırlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Bakanlar Kurulunca daha yüksek tutarlar belirlenmedikçe, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uygulanacak tutarlar her yıl Ocak ayı içerisinde Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanır.” hükmünü taşımaktadır.
659 sayılı KHK’nin 15 inci maddesinde kullanılan “Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan parasal sınırlar” ibaresi, 14 üncü maddenin b) fıkrasında geçen “…sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” şeklinde tanımlanan parasal sınırı, diğer bir ifade ile, vekalet ücreti limitini işaret etmektedir. KHK’nin 14/b maddesindeki bu parasal sınır, “vekalet ücreti limiti”, “alınabilecek vekalet ücretinin parasal üst sınırı” olarak yıllardır bilinmektedir. Söz konusu hükümde, KHK’ de yer alan parasal sınırlamaların güncellenmesi, yeniden değerleme oranında artırılması konusunda bir ayrım yapılmamış, KHK’ deki tüm parasal sınırlamaların yeniden değerlemeye tabi tutulacağı düzenlenmiş bulunmaktadır.
Bu nedenle, KHK’nin 14 üncü maddesinin 2 nci fıkrası (b) bendindeki, “Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” şeklindeki düzenleme de bir parasal sınırlama olduğundan, KHK’ nin 15 inci maddesindeki hüküm gereği bu sınırlamanın da diğer sınırlamalar gibi güncellenmesi gerekir. Dolayısıyla maaş katsayılarının yılda iki defa değiştirilmesi veya Maliye Bakanlığının bu rakamı hiç değiştirmemiş ve yayınlamamış olması gibi gerekçelerin mevcut düzenleme karşısında bir geçerliliği bulunmamaktadır.
Bu nedenle ilk daire kararında ısrar edilerek sorumluların beraatına karar verilmesi uygun olur” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı oy çokluğuyla,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu ve 56 ncı maddesi gereğince beş yıl içinde Sayıştay Daireleri nezdinde yargılamanın iadesi yolu açık olmak üzere karar verildi.