Sosyal denge tazminatı
...... Belediyesi ile .....-Sen (........Sendikası) arasında 09.01.2012 tarihli ve üç yıllık dönemi kapsayacak şekilde sosyal denge sözleşmesi imzalanmıştır. 05.01.2015 tarihinde bu sözleşmeye ek protokol yapılarak sözleşme süresi 31.12.2015 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu ek protokol ile memur çalışanlara, unvanlar itibari ile yeni mali hükümlerin ihdas edilmesisi ile ilgili olarak,
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde,
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin, vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.” denilmektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali Ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmede ise,
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun Geçici 14’üncü maddesinde ise,
“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” denilmektedir.
4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesinde belirtilen 15/03/2012 tarihinden sonra, 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan 09.01.2012 tarihli ve 09.01.2012-08.01.2015 dönemini kapsayan sözleşme uyarınca unvanlar itibariyle ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan esas alınabilir. Eğer 15/03/2012 tarihinde yürürlükte olan sözleşmenin unvanlar itibariyle ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar, 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme ile belirlenen tavan tutarın altında ise, bu Toplu Sözleşme ile belirlenen sosyal denge tazminat tutarı tavan tutar olarak esas alınabilir.
09.01.2012 tarihli ve 09.01.2012-08.01.2015 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin “Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“* 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları, fiilen görev yapan birim müdürlerine aylık 1.000,00.-TL (Bin Türk Lirası) sosyal denge yardımı yapılır.
* Diğer bütün memurlara aylık 500,00.-TL (Beş yüz Türk Lirası) sosyal denge yardımı yapılır.
* İşveren, Ramazan Bayramında 500,00-TL (Beş yüz Türk Lirası), Kurban Bayramında 500,00-TL (Beş yüz Türk Lirası) öder.” hükmü yer almaktadır.
05.01.2015 tarihli ek protokolün 1’inci maddesinde,
“Madde 1 - Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları başlıklı, 14. Maddesi aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.
Kamu Görevlilerine 4688 Sayılı Kanun kapsamında verilebilecek aylık net Sosyal Denge miktarları aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
1) D.M.K'na tabi Başkan Yardımcısı olarak görev yapanlara, net 1.800,00 (Bin sekiz yüz) TL.,
2) Müdürler ile 5393 Sayılı Kanunun 49. Maddesine göre Sôzleşmeli memur olanlardan başkanlık onayı ile müdür olarak görevlendirilenlere, Harcama Yetkilisi ve Muhasebe Yetkilisine net 1.100,00 (Bin yüz)TL.,
3) Müfettiş, Avukat, Uzman, Mali Uzman ve yardımcıları ile İç Denetçilere net 800 (Sekizyüz) TL,
4) Müdür Yardımcıları, Şef, Zabıta Amiri ve Zabıta Komiserine net 700,00 (Yediyüz) TL.,
5) Diğer Memurlara net 550 TL sosyal denge ücreti ödenir.
6) İşverence, Sosyal Denge aylık miktarına ek olarak, madde 4 kapsamında belirtilen tüm memur çalışanlarına, Ramazan Bayramı için net 600 (Altı yüz) TL., Kurban Bayramı için net 600(Altı yüz) TL ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, ilk sözleşme ile ek protokol hükümleri karşılaştırıldığında çalışan personel lehine yeni mali hakların düzenlendiği görülmüştür.
Sorumlular savunmada özetle, 15.03.2012 tarihinde önce 09.01.2012 tarihinde imza edilen sosyal denge sözleşmesinin, 05.01.2015 tarihinde ek protokol yapılarak sözleşmenin aynen devam ettiğinden ve 4688 sayılı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesinde yer alan, 15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir hükmüne aykırı bir işlem olmadığını belirtseler de, 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesi, 15.03.2012 tarihinden önce ki sözleşmelerde mevcut bulunan mali hükümlere sözleşme süresi sonuna kadar veya 31.12.2015 tarihine kadar cevaz verdiği ve bu tarihten sonra yapılacak sözleşmelerde yeni gelir getirecek mali hükümler ihdas edilemeyeceğinden, 05.01.2015 tarihinde imzalanan ve 31.12.2015 dönemin sonuna kadar devam eden ek sözleşmeye istinaden ilgili personele yeni mali haklar ihdas edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ...... Belediyesi ile ........-Sen arasında 05.01.2015 tarihinde akdedilen ve sosyal denge tazminatı miktarlarını düzenleyen ek protokol hükümlerinin, 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesine aykırı bulunması sonucunda oluşan ......... TL kamu zararının,
......TL’nin Üst Yönetici ......., Harcama Yetkilisi ........ve Gerçekleştirme Görevlisi ..........,
.....TL’nin Üst Yönetici ....., Harcama Yetkilisi ........ve Gerçekleştirme Görevlisi ......' a,
.........
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.