Yemek bedeli
........... Belediyesinde görevli memur ve sözleşmeli memurların yemek bedellerinin tamamının bütçeden ödenmesiyle ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212. maddesinde,
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü,
Bu maddeye dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3. maddesinde,
“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”,
“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır” denilmektedir.
2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde (Sıra No:1) de memurlardan ek göstergeleri, sözleşmeli personelden ise aylık brüt ücretleri gözetilerek belirlenen günlük asgari tutarlarda yemek bedeli alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, yemek bedellerinin tamamının bütçeden karşılandığı görülmüştür.
Sorumlular savunmada her ne kadar, 2015 yılı gider bütçesinde sözleşmeli/memurlara sosyal yardımlar karşılığında 404.000,00 TL ayrıldığını, yemek bedeli için 344.002,01 TL harcandığını, sonuç olarak bu iş için konulan ödeneğin aşılmadığını, ayrıca 1 sıra nolu Bütçe Uygulama Tebliğinde yer alan ek göstergelere göre değişen yemek bedelleri dikkate alınarak 2015 yılına ait yapılması gereken toplam ........TL kesintinin maaş bordrolarına yansıtılmaya başlandığını ifade etmiş olsalar da yukarıda bahsedilen Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesi hükmü gereğince yemek maliyetinin en fazla yarısının kurum bütçesinden, kalan kısmının ise yemek yiyenler tarafından karşılanması gerekmekte olduğundan savunmaya katılmak mümkün görülmemiştir. Ayrıca sorumluların gönderdiği kısmi tahsilatlar dikkate alınmış olup 5018 sayılı Kanun hükümleri gereği üst yöneticinin sorumluluğu bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, ........ Belediyesi’nde görevli memur ve sözleşmeli memurların yemek bedellerinin tamamının bütçeden ödenmesi neticesinde oluşan ........TL kamu zararıyla ilgili olarak, sorumluluğu bulunmadığı anlaşılan üst yöneticilerin sorumluluk tablosundan çıkartılmalarına, ahizleri belediye personellerinin maaş bordrolarından ...... TL tahsilat yapıldığı anlaşıldığından bu tutarla ilgili ilişilecek bir husus kalmadığına,
Kalan ......., TL kamu zararının ise,
...... TL’nin Harcama Yetkilisi ....... ve Gerçekleştirme Görevlisi ............’ a,
......... TL’nin Harcama Yetkilisi ....... ve Gerçekleştirme Görevlisi ..........’ e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü
Üye ..........’ ın karşı oy gerekçesi: “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesinde,
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar, Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı, ‘Yardım Şekli’ başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, ‘Yardımın Şartları’ başlıklı 5’inci maddesinde, Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine, yer verilmiştir.
Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan bu düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanun’a tabi personele yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar ve ihale suretiyle dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Kapsam’ başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinde de,
Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder, denilmiştir.
Buna göre, para temsili araçlar ile ihale yapılarak yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında da bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. Aynı Kanun’da, ‘Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması’ işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının ihale yapılarak dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.
Ayrıca, yüklenici ve belediye çalışanlarına yapılan ödeme işlemi neticesinde de kamu kaynağında azalma meydana gelmiş ve kamu zararı oluşmuştur.
Ancak raporda, yemek bedellerinin yarısı esas alınmak suretiyle kamu zararı hesaplanmıştır. Oysa yukarıda açıklanan gerekçelerle, söz konusu Yönetmeliğe göre bu işin ihale suretiyle temini mümkün olmadığından, ödemelerin tamamının kamu zararı olması gerekir. Bu itibarla, bu eksikliğin giderilmesi için Raporun iade edilmesi gerekir”