İşletme Hakkının Kira Bedeli Üzerinden Katma Değer Vergisi
Mülkiyeti Belediyeye ait gayrimenkullerden işletme hakkı olarak kiraya verilen yerlerin kira bedelleri üzerinden Katma Değer Vergisi tahakkuku ve tahsili yapılmaması neticesinde ....... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler” başlıklı 1 inci maddesinde “Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir” denilerek, maddenin 3/f bendinde “Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri”nin Katma Değer Vergisinin konusuna girdiği hükmüne yer verilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Gayrimenkul Sermaye İradının Tarifi” başlıklı 70 inci maddesinde,
“Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı,
2. Voli mahalleri ve dalyanlar,
3. Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen, mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilümum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri,
4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar,
5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.),
6. Telif hakları (Bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.),
7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilümum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları,
8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri.
Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır.
Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.
Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur” hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun “Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” başlıklı 17 nci maddesinin 4/d bendinde,
“İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri” denilerek 3065/1-f bendinin bir istisnası olarak, Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mallardan, gayrimenkul nitelikteki olanların kiralanması işlemlerine ilişkin KDV istisnası getirilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye mülkiyetinde bulunan gayrimenkullerden kiraya verilen yerlerin, işletme hakkının kiralanması niteliğinde olmayıp, yalnızca gayrimenkul olarak kiralandığı, kiralanan yerlerin kiracıları tarafından dükkan, kahvehane, galeri vs. olarak işletildiği, kiracılar tarafından gerçekleştirilen ticari işlerin, kiralamayı işletme hakkının kiralanması niteliğine dönüştürmediği, netice itibariyle, Belediye tarafından yapılan sözü geçen kiralamaların Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (4/d) bendinde öngörülen istisna kapsamında olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, mülkiyeti Belediyeye ait gayrimenkullerden işletme hakkı olarak kiraya verilen yerlerin kira bedelleri üzerinden Katma Değer Vergisi tahakkuku ve tahsili yapılmaması konusunda, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan .......TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ....... ve Üye .......’un karşı oy gerekçesi:
“Belediyenin mülkiyetindeki gayrimenkullerden kiraya verilen yerlerin, nitelik itibariyle işletme hakkının kiralanması veya boş gayrimenkul olarak kiralanması hususunda Denetçi Raporunda ve sorumlunun savunmasında yer alan bilgiler tereddüt oluşturmaktadır. Bu itibarla, konu ile ilgili gerekli inceleme ve varsa vergi tahakkukunun gerçekleştirilmesi için konunun .......'na yazılması gerekir”