Mecburi hizmet yükümlülüğü
...... sayılı Ek İlamın.....üncü maddesinde hüküm dışı bırakılan .........TL’ye ilişkin hüküm dışı kaydının, 832 sayılı Sayıştay Kanununun 61 inci maddesi hükmü gereğince kaldırılarak gerçek hükme çevrilmesine,
......... Kurumu tarafından bilgilerinin artırılması amacıyla yurtdışına gönderilen İstihdam ve Meslek Uzmanı ........’ın mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeden görevinden ayrıldığı halde, kendisi için Kurumca yapılmış olan masrafların tahakkuk ve tahsilatının yapılmaması sonucu ......tarih ve.....sayılı ilam ile tazmin hükmolunan .......TL kamu zararı ile ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili” başlıklı Ek-34üncü maddesinde aynen:
“İlgili kanunlarına göre, öğrenim yapmak, yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak, staj yapmak veya benzeri bir nedenle geçici süreli görevlendirilmek suretiyle, üç ay veya daha fazla süre ile yurtdışına gönderilen kamu personeli yurtdışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdürler. Bu şekilde yurt dışına gönderilecek personelden, örneği Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanmış “Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi” alınır.
Anılan personelin mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeden veya tamamlamadan görevinden ayrılması, müstafi sayılması ya da bir ceza ile görevine son verilmesi halinde, kendileri için kurumlarınca fiilen döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar aynı döviz cins ve miktarı üzerinden borçlandırılır. Döviz borcu toplamından mecburi hizmetin tamamlanan kısmı için hesaplanan miktar indirilir. Hesaplanan borç miktarı, ilgilinin durumu ve ödettirilecek meblağ dikkate alınarak azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Borç miktarı ilgili tarafından Türk Lirası ile ödenir ve yapılan ödeme miktarı tahsil tarihindeki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden dövize çevrilerek yukarıda belirlenen şekilde hesaplanan döviz borcundan mahsup edilir.” denilmektedir.
01.02.1974 tarihli ve 14786 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin “Mecburi Hizmet” başlıklı 20nci maddesinde ise,
“Bu yönetmelik hükümlerine göre yurtdışına gönderilenler yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar kurumlarına mecburi hizmetle yükümlüdürler.
…” ifadesi yer almaktadır.
Anılan hükümlerden, bilgilerini artırmak amacıyla yurtdışına gönderilen memurların yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar kendi kurumlarına hizmetle yükümlü bulundukları ve bu süreyi tamamlamadan görevlerinden ayrılan memurlar için yapılan masrafların kalan mecburi hizmet süresiyle orantılı kısmının kendilerinden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ancak, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun "Mecburi hizmet " başlıklı 224 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, "(Değişik fıkra: 14/01/1988 - KHK - 311/2. md.) Yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere 3 ay ve daha fazla süre ile dış memleketlere gönderilen memurlara gönderilme şekillerine bakılmaksızın yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar mecburi hizmet yüklenir." son fıkrasında ise, “mecburi hizmet yükümlülüğünün devrinin mümkün olduğu belirtilerek "Mecburi hizmet yükümlülüğünün 13.12.1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin a,b,d fıkraları kapsamına giren kurumlar arasında devri mümkündür..." denilmektedir.
Anılan şahsın Kurumdan sonra görev yaptığı..........Kalkınma Ajansının statüsü incelendiğinde, 160 sayılı Devlet Personel Dairesi Kurulması Hakkında Kanunun 217 sayılı K.H.K'nın 30 uncu maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine yapılan atıflar 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesine yapılmış sayılmaktadır. Diğer taraftan, 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanunun 3üncü maddesine istinaden kurulan Bölge Kalkınma Ajanslarının 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamında olup, anılan şahsın........Kalkınma Ajansında yapmış olduğu görev aynı zamanda mecburi hizmetinin de yerine getirildiği anlamına gelmektedir.
Öte yandan, .......Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliğinin ..... tarih ve .....sayılı yazısı ile muvafakat için izin talep edilmiş, Kurum tarafından ......tarih ve ...... sayılı yazı ile muvafakat verilmesi uygun görülmemiştir. Daha sonra adı geçenin .......13. İdare Mahkemesinde açmış olduğu dava sonucu Mahkemece verilen ...... tarih ve.....esas sayılı karar ile ....tarafından verilen muvafakat kararının yürütmesi durdurulmuştur.
....... Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliğinde uzman yardımcısı olarak göreve başlayan ........., .........Kurumu Genel Müdürlüğüne olan mecburi hizmet yükümlülüğünden kalan 264 günlük süreyi bu kurumda tamamlamış bulunmaktadır. İlgilinin ......... Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliğinde çalışarak geçirdiği süre nedeniyle "yüklenme senedi ve muteber imzalı müteselsil kefalet senedi" taahhütlerinin yerine getirdiği anlaşımaktadır.
Bu itibarla, bilgisinin artırılması amacıyla yurtdışına gönderilen İstihdam ve Meslek Uzmanı..........’ın, mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeden görevinden ayrıldığı halde, kendisi için yapılan masrafların eksik kalan mecburi hizmet yükümlülüğü ile orantılı kısmının tahakkuk ve tahsilatının yapılmaması nedeniyle bir kamu zararının oluşmadığı anlaşıldığından 108 sayılı ilam ile tazmin hükmolunan .......... TL kamu zararının sorumlularının uhdesinden kaldırılarak bu konuda beraatine,
Üye ..........’in, “Adı geçen kişinin ...... Genel Müdürlüğünden ayrılıp ..........Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliğinde uzman yardımcısı olarak göreve başlaması ile ilgili olarak, muvaffakat verilme işlemi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yurtdışı Eğitim Masraflarının Tahsili” başlıklı Ek-34üncü maddesi hükmü gereğince düzenlenen ve söz konusu kişinin mecburi hizmetini yerine getirmemesi halinde değerlendirilen “Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi”nin tahsilatı yoluna gidilmesi konusu birbirinden ayrı işlemlerdir. Bilgilerini artırmak amacıyla yurtdışına gönderilen memurların yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar kendi kurumlarına hizmetle yükümlüdürler. Bu süreyi tamamlamadan görevlerinden ayrılan memurlar için yapılan masrafların düzenlenen Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedine istinaden kalan mecburi hizmet süresiyle orantılı kısmının kendilerinden tahsil edilmesi yoluna gidilmesinde mevzuata aykırılık yoktur. Muvaffakat işlemi kişinin başka bir kurumda göreve başlayabilmesi için gerekli bir işlemdir. İlgiliyle ilgili mecburi hizmetten kaynaklanan borcun tahsilini engelleyici bir durum söz konusu değildir. Söz konusu alacak tutarı ......tarihi ve.....sayılı Muhasebe İşlem Fişi ile kişi borcuna alınmış olup takibinin de yapıldığı anlaşıldığından tazmin hükmünün kaldırılması yönünde karar verilmesi uygun olur.” şeklindeki ilave görüşü ile birlikte oybirliğiyle,
Karar verildi.