Spor hizmeti alımı
..... tarih ve .... sayılı ilamın ......üncü maddesi ile,
...... personelinin spor yapması için gerçekleştirilen spor hizmeti alımı bedelinin bütçeden karşılanması sonucu oluşan ....... TL kamu zararından,
......TL.’ sinin Harcama Yetkilisi ..... ile Gerçekleştirme Görevlisi ..........)’ ya,
....TL.’ sinin Harcama Yetkilisi ......... ile Gerçekleştirme Görevlisi .............’ ya,
Müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.
Bu defa, Kurum Avukatı (1. Hukuk Müşaviri) Av. ....... tarafından ...... tarihli dilekçe ile ....sayılı ilamın .....üncü maddesinde yer alan tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunmaları sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun .....tarih ve ....... tutanak sayılı sorumluluğun genişletilmesini teminen verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.
Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine.....tarih ve ..... sayılı ilamın .......üncü maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.
22.06.1939 tarih 4239 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3645 sayılı İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İdareleri Teşkilat ve Tesisatının İstanbul Belediyesine Devrine Dair Kanunun üçüncü maddesinde,
“ Umum Müdürlüğün vazifeleri:
A. Kendisine intikal eden menfaatleri istifa ve tahmil edilen vecibeleri ifa etmek,
B. (03.03.2006 tarih ve 26097 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5466 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değişen şekli.) İstanbul'un Rumeli ve Anadolu yakaları ile civarında ve Adalarda elektrik kudreti tevzi etmek üzere elektrik tesisatını ve elektrikli tramvay şebekesini ve tünel tesisatını ihtiyaca göre tanzim, ıslah, tadil ve tevsi etmek ve bu işler için muktezi gayrimenkulleri istimlak etmek ve işletmelerine hadim bütün muameleler ve teşebbüslerde bulunmak ve lüzum görülürse troleybüs ve otobüs servisleri ihdas etmek, işletmek ve işlettirmek suretiyle münakalatı temdit ve takviye etmektir.” Denilmektedir.
..... tarih .....sayılı Belediye Meclis Kararı ile yürürlüğe giren İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü Talimatnamesinin Umum Müdürlüğün Vazifeleri başlıklı 3,4,5,6. Maddelerinde sırasıyla,
“MADDE 3- Elektrik, Tramvay ve Tünel İdarelerinin satın alma mukavelelerini tasdik eden 3480, 3642, 3643 numaralı kanunlarla bu idarelerinin İstanbul Belediyesine devrine müteallik ve 3645 numaralı Kanunla idareye intikal eden hak ve menfaatları istifa ve kendisine tahmil edilen vecibeleri ifad ile beraber İstanbul’un Rumeli ve Anadolu yakalarile civarında ve Adalarda kudreti elektrikiye tevzi ve bunu temin için elektrik tesisatını ve elektrikli tramvay şebekesile tünel tesisatını, ihtiyaca göre tanzim, islah, tadil ve tevsi eylemek ve bu işler için iktiza eden emvali gayri menkuleyi istimlak etmek ve işletmelerine hadim bütün muamele ve teşebbüsleri yapmak ve lüzum görülen mahallerde otobüs, troleybüs servisleri ihdas ve işletmek suretile şehir münakalatını temdit ve takviye etmektir.
MADDE 4- Umum Müdürlük her takvim yılına ait idare ve işletme masraflarını ihtiva eden bütçesile kadrosunu ve Umumi Meclis kararına iktiran edip üç yüz pasonun kimlere verildiğine dair olan cetveli İstanbul Umumi Meclisinin Teşrinisani ve hesabı kat’ileriyle bilançolarını da müteakip sene Nisan toplantılarında tetkik ve tasdik edilmek üzere Belediye riyasetine gönderir.
MADDE 5- Umum Müdürlüğün yapacağı yeni inşaat, tesisat, tevsiat, islahat ve tecrit işleri her sene umumi bir programla tesbit ve Belediye riyasetinin tasvibine arzolunur.Tali ve mevzii mahiyetteki inşa, tesis, tevsi, islah ve tecdit işlerini Umum Müdürlük yapar.
Belediye riyasetince tasdik olunacak programda yapılması zaruri görülecek cüz’i tadilatla herhangi bir sebeple o sene zarfında yapılamayan işler sene nihayetinde esbabı mucibesile beraber Belediye riyasetine arz olunur.
MADDE 6- Tarifeler ve alelumum halk ile idare arasındaki münasebetlere ait mevcut usullerde icrası icab edebilecek esaslı tadilat da Belediye riyasetince tasvip edildikten sonra Nafia Vekaletinin tasdikine arz olunur.” Hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde Kamu Gideri tanımlanmış olup madde hükmüne göre, “Münhasıran bu Kanunun uygulanmasında,
h) Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,……… ifade eder” denilmektedir.
Yukarıda bahsedilen kanun ve talimatnamenin ilgili maddelerinde ....... Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri belirlenmiş, bu yetkilerin hangi organlar eliyle kullanılacağı da anılan ve diğer maddelerde düzenlenmiştir. Sorguya konu harcama olan personele spor yaptırılmak için spor hizmeti almak, yukarıda yer alan kanun ve talimatname hükümleri ile ilişkilendirilmesi imkansız bir şekilde, hizmet/görev ile gider arasındaki sebep sonuç ilişkisinden yoksundur.
5018 sayılı Kanunda belirtildiği şekilde kamu gideri ile bağdaşmayan ve Genel Müdürlüğe ait bir vazifenin ifası niteliğinde olmayan personele spor yaptırılması için spor tesisi ve komplekslerinden yararlanması hizmet alımı bedelinin Genel Müdürlük bütçesinden ödenmesinin bir kamu gideri olarak değerlendirmesi mümkün olmadığından ötürü söz konusu harcamayı kamu gideri saymamak gerekir.
Ayrıca sorumlu..........(Genel Müd. Yrd.) her ne kadar kendisinin Üst Yönetici olmadığını bu yüzden sorumlu olmadığını söylemişse de sorguya konu harcama olan personele spor yaptırılmak için spor hizmeti alımına ilişkin onay incelendiğinde, bu alıma kendisi tarafından onay verildiği görülmektedir. Ayrıca Genel Müdürlük şeklinde faaliyet gösteren kurumlarda Genel Müdür iş ve işlemleri Genel Müdür Yardımcısı eliyle de yürütebilmektedir.
Bununla beraber diğer sorumluların savunmalarında belirttiği gibi ihale komisyonun başkan ve üyelerinin sorumluluğu ihale sürecinin ilgili ihale mevzuatları çerçevesinde sağlıklı bir şekilde yürütüp sonuçlandırmaktır. Yoksa mevzuatın izin vermediği bir konuda ihaleye çıkılmasına izin verilmesinden ihale komisyonunun bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca yapılan denetimler sırasında sorgu konusu yapılan madde ile ilgili olarak ihale sürecinde her hangi bir mevzuata aykırı durum da tespit edilmemiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, ........personelinin spor yapması için gerçekleştirilen spor hizmeti alımı bedelinin bütçeden karşılanması sonucu oluşan ......TL kamu zararının mevzuata aykırı hizmet alım sürecini başlatan, ihaleye çıkılmasını teklif eden .......(Destek Hizmetli Daire Başkanı) ve ihale sürecine olur veren..........(Genel Müd. Yrd.)’e ,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55nci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ....'nın sorumluluğa ilişkin karşı oy gerekçesi,
“Konunun esası yönünden tazmin hükmüne katılmakla birlikte sorumluluk yönünden olayın incelenmesinde,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32nci maddesinde,
“ Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
Giderin gerçekleştirilmesi başlıklı 33üncü maddesinde,
“Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Yönetmeliğinin Ön malî kontrolün niteliği başlıklı 11inci maddesinde,
“ Madde 11- Ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir.
Malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” denilmektedir.
Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun memurların görev ve sorumluluklarının düzenlendiği 11inci maddesinde,
“Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları:
Madde 11 – (Değişik: 12/5/1982 - 2670/4 md.)
Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.
Devlet memuru amirinden aldığı emri, Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Amir emrinde israr eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, memur bu emri yapmağa mecburdur. Ancak emrin yerine getirilmesinden doğacak sorumluluk emri verene aittir.
Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez, yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.
Acele hallerde kamu düzeninin ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır.” hükmü yer almaktadır.
Bütün bu hükümler bir arada değerlendirildiğinde, mevzuata aykırı ihale ile alım yapılması ve ödemenin gerçekleştirilmesinde harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin harcamanın yasal hükümlere uygunluğunu araştırmak ve gerekirse ödemeyi yapmamak sorumlulukları ortadan kalkmadığından oluşan kamu zararından ihaleye çıkılmasını teklif eden.....(Destek Hizmetli Daire Başkanı) ve ihale sürecine olur veren ...... (Genel Müd. Yrd.) ile birlikte Gerçekleştirme Görevlisi ......(Sosyal İşler Müdürü) ve Harcama Yetkilisi..........(İdari İşler Müdürü)’ın da müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekmektedir.”