Sosyal denge tazminatı
...... tarih ve ....sayılı ilamın ....inci maddesinde, .......Belediyesi ile .......Sendikası (.........-SEN) arasında 15.08.2015 tarihinde imzalanan ve 15.08.2015-15.07.2016 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin......inci maddesine istinaden bayram yardımı yapılması sonucu oluşan .........TL kamu zararıyla ilgili olarak, söz konusu sözleşmenin temin edilerek, sorumluluk yönünden belirtilen hususların yerine getirilmesi ve sözleşmede imzası olup da savunması alınmayan sorumluların savunmalarının alınıp sorumluluk tablosu yeniden düzenlenerek rapor düzenlenmiş olduğundan, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.
Toplu sözleşme hakkı, Anayasal bir hak olup bu hakkın kullanımına ilişkin esaslar 12.07.2001 tarih ve 24460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda yer almaktadır.
Mezkûr kanunun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin, vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.” denilmektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2 nci Dönem Toplu Sözleşmede,
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmektedir.
Toplu sözleşme hakkı, Anayasal bir hak olup bu hakkın kullanımına ilişkin esaslar 12.07.2001 tarih ve 24460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununda yer almaktadır.
Bu kanunun geçici 14 üncü maddesinde,
“(Ek: 4/4/2012-6289/30 md.) 15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Bu kanun hükmüne göre 15.03.2012 tarihinden önce idareler ve sendikalar arasında çeşitli adlar altında yapılan sözleşmelerin uygulamasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilecek, sözleşmenin 31.12.2015 tarihinden önce herhangi bir sebeple sona ermesi ve bir ay içinde sözleşmenin tekrar imzalanması durumunda, 31.12.2015 tarihine kadar sosyal denge tazminatının önceki sözleşmede öngörülen tavan tutarlarının ödenmesine devam edilecektir. Ancak bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmayacaktır.
15.03.2012 tarihinde yürürlükte olan bir sözleşme olmadığından tavan tutar olarak 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan ve 4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesi uyarınca yapılan 2 nci dönem toplu sözleşmedeki tavan tutarın esas alınması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, sosyal denge tazminatının aylık tavanı en yüksek Devlet memuru aylığının %100’ü olup, sözleşme ile herhangi bir yardım adı altında bu tavan tutarın aşılması mümkün değildir.
Dolayısıyla ödenebilecek tavan tutar,
Brüt: 9500*0,083084= 789,29 TL
Net: 789,29 - (789,29*%15) - (789,29*0,00759)= 665TL’dir.
........ Belediyesi ile ...... Sendikası (........-SEN) arasında imzalanan sözleşmenin......inci maddesine istinaden sözleşmeli personele sosyal denge tazminatı olarak kişi başı net 638,50 TL ödenmekte olup ayrıca aynı maddeye dayanarak Eylül ayı içerisinde 400 TL kurban bayramı yardımı yapıldığı ve tavan tutarın aşıldığı tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede, her ne kadar sorumlulardan Mali Hizmetler Müdür Vekili ...........’e ek rapordaki sorgu tebliğ edilememiş olsa da, yargı raporunun 4 ve 5 inci maddeleri 4688 sayılı Kanunun 32 ve Geçici 14 üncü maddelerine aykırı ödemelere ilişkin olup ayrı ayrı maddeleştirilmekle birlikte, bu bağlamda sözleşmeyi imzalayan Mali Hizmetler Müdür Vekili ..........’in daha önce savunması alındığından, yargılamanın gecikmesini engel ve kamu zararının bir an önce tahsilinin sağlanmasını temin için mevzuata aykırı sözleşmede imzası bulunan adı geçenin ayrıca ve yeniden ilanen tebliğ suretiyle savunmasının beklenmesine gerek görülmemiştir.
Bu itibarla, .........Belediyesi ile........Sendikası (.......-SEN) arasında 15.08.2015 tarihinde imzalanan ve 15.08.2015-15.07.2016 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin.......inci maddesine istinaden bayram yardımı yapılması sonucu oluşan ......... TL ile ilgili olarak sözleşmede imzası bulunanların savunması alınarak ek rapor düzenlenmiş olduğundan,
....... tarih ve......sayılı ilamın.......nci maddesiyle verilen........TL hüküm dışı kararının kaldırılmasına,
Bayram yardımı için ödenen tutarın tavan tutar altında kalan kısmı kişi başı 26,50 TL (665-638,50) olup, toplamda ...........TL’nin mevzuatına uygun olduğu görüldüğünden ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Mevzuatça belirlenen tavan tutarı aşan toplam .......TL kamu zararının,
.......TL’sinin .....(Belediye Başkanı),......(Belediye Başkan Y.), ....... (Harcama Yetkilisi), .........'na (Gerçekleştirme Görevlisi),
.......... TL’sinin.......... (Belediye Başkanı), .......(Belediye Başkan Y.) ........ (Harcama Yetkilisi), ........’ya (Gerçekleştirme Görevlisi),
........müştereken ve müteselsilen ,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.