Sözleşme ceza uygulaması
…………… Belediyesi ile …………… arasında …………… tarihinde, …………… TL bedelle sözleşmesi imzalanan, “…………… İşinde” sözleşme hükümlerine göre bütün araçlara kurulması gereken GPRS tabanlı araç takip sisteminin bazı araçlarda arızalı durumda olduğu ve bu arızanın giderilmeyerek bazı araçlarda takip sistemi bilgisinin mevcut bulunmadığı, bu durumda bulunan araçlar için sözleşmede öngörülen cezai hükümlerin uygulanmayarak …………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
…………… İlçesi …………… Dönemine Ait …………… Hizmet Alımına Ait Sözleşmenin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde,
“…13. Yüklenicinin işin yapılması esnasında araçlara kurulacak olan GPRS tabanlı araç takip sisteminin çalıştırılmaması halinde her araç için günlük sözleşme bedelinin 0,000003 oranında ceza kesilecektir.
İdare tarafından kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin %30’unu geçmeyecektir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu işle ilgili hakediş ve eki belgeleri ile araç takip sistemine ait verilerin incelenmesi sonucunda GPRS tabanlı araç takip sisteminin tüm araçlarda kurulu olmasına rağmen arıza vb. sebeplerle veri alınamayan....... adet araç bulunduğu görülmüştür.
İdare tarafından tüm araçlara kurulması zorunlu tutulan araç takip sisteminin, “arızalandığı durumda ne yapılması gerektiğine ilişkin sözleşme ve eki belgelerinde bir hüküm bulunmaması” gibi bir nedenle çalışmaz vaziyette tutulmaya devam edilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Zira sistemin bilerek çalıştırılmaması ile arıza nedeni ile çalışmaz vaziyette bırakılmasının sonuçları açısından birbirinden farkı bulunmamaktadır. Her iki durumda da sistem çalışmaz durumda kalmakta, idareye araç takip sistemi verileri sağlanamaz hale gelmektedir.
Ayrıca, sorumluların savunmasında söz ettiği takip sisteminin arızalanması halinde arızanın ne kadar sürede giderileceği ve giderilmediği takdirde hangi cezanın uygulanacağı hükmünün bulunmaması ceza uygulamaya engel bir husus değildir. Zira bu sistemi kurmak, işler vaziyette tutmak ve arızların giderilmesini sağlamak yüklenicinin görevidir. Tüm bu süreçlerin takip ve kontrolünü sağlamak ise idarenin sorumluluğundadır.
GPRS verisi alınamayan toplam …………… araçtan ortalama …………… gün aralıksız olarak veri alınamamıştır. Bu da arızayı gidermekle sorumlu olan yüklenicinin bunu sağlamadığını, cihazların çalışır vaziyette bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlü olan idarenin ise bu görevini yerine getirmediğini açıkça göstermektedir. Örneğin, …………… plakalı araç …………… gün ile en fazla veri alınamayan araç olurken, …………… plakalı araç …………… gün veri alınamaması durumu ile en az süreyle veri alınamayan araç durumundadır.
İşin teknik şartnamesinin “Araçlar ve personelle ilgili hükümler” başlıklı 18’inci maddesinde,
“…g)Yüklenici bu iş kapsamında kullanılacak tüm araçlara GPRS tabanlı araç takip sistemi kuracaktır. Tüm masraflar yüklenici tarafından karşılanacaktır. Kullanım bilgileri idareye teslim edilecektir.” denilmekte,
38’inci maddesinde ise,
“Yüklenici işin yapılması esnasında araçlara kurulacak olan GPRS tabanlı araç takip sisteminin çalıştırılmaması halinde her araç için günlük sözleşme bedelinin 0,000003 oranında ceza kesilecektir.” hükmü yer almaktadır.
İdare, ihale öncesinde araçların her birinde GPRS tabanlı araç takip sisteminin çalışır durumda bulunmasını istemiş, Bu sistemin kurulması ve işletilmesi masraflarına ise yüklenicinin katlanacağını teknik şartnamede belirtmiştir. Sistemin çalıştırılmaması halinde de sözleşme bedelinin belirli bir oranında ceza öngörmüştür.
Sözleşme ve eki belgeleri bir işin hangi şartlarla ne şekilde yapılacağını ve bu işin eksik yapılması halinde ne gibi yaptırımlar uygulanacağını gösteren belgelerdir. GPRS tabanlı araç takip sisteminin kurularak idareye takip sistemi verilerinin sağlanması da ihale kapsamındaki işin bir parçasıdır. Çöp toplama hizmetinin herhangi bir aksaklığa mahal verilmeden yapılıyor olması bu hizmetin yanında şartnameler ile yapılması zorunlu tutulan diğer işlerin yapılmaması sonucunu doğurmamaktadır. Bu nedenle hizmetin eksiksiz yerine getiriliyor olması araç takip sistemi verilerinin alınmaması nedeniyle ceza kesmeye engel bir husus değildir.
Yapılan incelemede, GPRS verisi alınamayan toplam ......araçtan ortalama .........gün aralıksız olarak veri alınamadığı bu durumun da sözleşmenin ilgili maddeleri gereği cezai şart uygulanmasını gerektirdiği görülmektedir. İşin sözleşme şartlarına uygun yürütüldüğünü kontrol etmek ve onaylamakla, araç takip sisteminin sözleşmede öngörüldüğü şekilde çalışmadığının tespitini yaparak cezai şartın uygulamasını sağlamaktan muayene ve kabul komisyonu üyelerinin sorumlu olduğu, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin ise araç takip sisteminin düzenledikleri ve kontrol ettikleri belgelerde çalışıp çalışmadığını bilme imkanı olmadığı görüldüğünden sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, …………… Belediyesi ile …………… arasında sözleşmesi imzalanan, “........ İlçesi …………… Dönemine Ait …………… İşinde” sözleşme hükümlerine göre bütün araçlara kurulması gereken GPRS tabanlı araç takip sisteminin bazı araçlarda arızalı durumda olduğu ve bu arızanın giderilmeyerek bazı araçlarda takip sistemi bilgisinin mevcut bulunmadığı, bu durumda bulunan araçlar için sözleşmede öngörülen cezai hükümlerin uygulanmaması nedeniyle oluşan …………… TL kamu zararının,
…………… TL’sinin Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri ……………, …………… ve ……………’a,
…………… TL’sinin Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri ……………, …………… ve ……………’a,
…………… TL’sinin Muayene ve Kabul Komisyonu üyeleri ……………, …………… ve ……………’a,
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55nci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı …………… ve Üye ……………’un karşı oy gerekçeleri,
“ …………… Belediyesi ile …………… arasında sözleşmesi imzalanan, “…………… İşinde” GPRS sisteminin sürekli çalışmaması gibi bir durum oluşmamıştır dolayısıyla yükleniciye ceza uygulanması gerekmemektedir. Dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı düşünülmektedir.”