Sosyal denge tazminatı ödemesi
…………… Belediye Başkanlığı ile Belediye ve ……………arasında belediye memurlarının sosyal denge tazminatı için imzalanan ve ……………tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinin mevzuata aykırı hükümler içerdiği, Belediyede çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi başkan yardımcıları ile meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına 2016 yılında mevzuatın öngördüğü tutardan daha fazla tutarda sosyal denge ödemesi yapılması neticesinde ……………TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle değişik Ek 15 inci maddesinde belediyelerde istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, bu tazminatın aylık tutarının 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ile ilgili belediyede en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesi de 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. Maddede, söz konusu sözleşmelerin nasıl imzalanacağı, ne kadar süreyle geçerli olabileceği, hangi durumlarda sözleşme yapılamayacağı ve hangi durumlarda sözleşmelerin hükümsüz kalacağı ifade edilmiştir.
4688 sayılı Kanuna 6289 sayılı Kanunla Geçici 14 üncü madde eklenmiş ve 15.03.2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerin yeni dönemdeki durumunun ne olacağı, bu sözleşmelerin 31.12.2015 tarihinden önce çeşitli sebeplerle sona ermesi durumunda yeni sözleşmelerin hangi şart ve kurallara bağlı olarak imzalanacağı, tavan tutarın ne alınması gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir.
Yeni akdedilecek sözleşmede tavan tutarın ne alınması gerektiğini açıklayan maddede aynen: “15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dördüncü bölümünün 7 nci maddesinde,
“4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan "31/12/2015" ibaresi "31/12/2017" şeklinde uygulanır.” denilmektedir.
Buna göre 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2017 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2017 tarihine kadar yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecektir.
……………Belediye Başkanlığı ile ……………arasında ……………tarihinde Toplu İş Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin yürürlük maddesine göre sözleşmenin sona erme tarihi 01.05.2012’dir. Dolayısıyla yukarıda belirtilen tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulamada olan sözleşme bu sözleşmedir. Bu sözleşmenin “Aylık Sosyal Denge Yardımı” başlıklı 21 inci maddesinde:
“İşveren çalışan her bir memur için, Belediye imkânları elverdiği sürece, Her ayın 15'ind,e
a- Fiilen görev yapan 657 sayılı yasaya tabi Başkan Yardımcılarına (aylık net) 1.500 TL sosyal denge yardımı yapılır.
…”
hükmü yer almaktadır.
4688 sayılı Kanuna göre yapılan ve 2016, 2017 yıllarını kapsayan toplu sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin” bölümünün 1 inci maddesinde belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen personele ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının % 100’ü olacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, toplu sözleşme uyarınca verilebilecek sosyal denge tazminatının 2016 yılı ilk altı ayı için aylık tavan tutarı 843,76 TL (9500*0,088817), 2016 yılının ikinci altı ayı için ise aylık tavan tutar 885,96 TL (9500* 0,093259) olmalıdır.
Gerek 843,76 TL (brüt) gerekse de 885,96 TL (brüt) sosyal denge tazminat tutarı 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca 657 sayılı Kanuna tabi başkan yardımcıları için ödenen ortalama aylık tutardan düşük olduğundan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun Geçici 14 üncü maddesi gereği söz konusu unvan için 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede belirtilen ve aşağıya alınan tutar tavan tutar olarak alınabilecektir.
· 657 sayılı Kanuna tabi başkan yardımcıları için net 1500 TL
Meclis üyesi kökenli başkan yardımcıları hakkında 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede herhangi bir hükme yer verilmediğinden ve sadece 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan başkan yardımcıları için düzenleme yapıldığından Meclis üyesi kökenli başkan yardımcıları için tavan tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar olarak alınması gerekmektedir. Söz konusu tutarlar ise yukarıda belirtildiği gibi 2016 yılının ilk altı ayı için brüt 843,76 TL, ikinci altı ayı için ise 885,96 TL’dir.
Yukarıda adı geçen sözleşmenin sona ermesinden sonra aynı sendika ile …………… Belediyesi arasında ……………tarihinden itibaren geçerli olacak yeni bir sözleşme imzalanmış, ancak yapılan sözleşmede yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve ödenebilecek tavan tutarlar dikkate alınmayarak kamu zararına sebep olunmuştur.
Yeni sözleşmenin “Sosyal Yardımlar” başlıklı 15 inci maddesinde:
“Fiilen görev yapan Başkan Yardımcılarına aylık net 2200 TL sosyal denge yardımı yapılır.”
denilmek suretiyle başkan yardımcıları arasındaki ayrım kaldırılmış ve başkan yardımcılarının tamamına sosyal denge ödemesi yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak, gerek önceki sözleşmede yer verilen 657 sayılı Kanuna tabi başkan yardımcıları gerekse de önceki sözleşmede yer almayıp yeni dönem sözleşme kapsamında yer alan meclis üyesi kökenli başkan yardımcıları için olması gereken tavan tutarların üzerinde bir belirleme yapılmıştır.
Özetle, 11.04.2012 tarihinden önce belediyeler tarafından sosyal denge sözleşmesi yapılabilmesi ve bu sözleşme uyarınca kamu görevlilerine tazminat adı altında ödemede bulunulabilmesi mümkün değilken 6289 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile gerek 375 sayılı KHK gerekse de 4688 sayılı Kanunda değişikliklere gidilmiş ve mahalli idarelerde görev yapan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebilmesi meşru hale getirilmiştir. Yapılan düzenlemelerde kamu görevlilerine ödenebilecek sosyal denge tazminatına tavan tutar uygulaması getirilmiş ve ödenecek tazminatın bu tutarı geçmemesi hüküm altına alınmıştır. Mezkûr tarihten önce sosyal denge sözleşmesi bulunan idareler için de geçiş hükümleri öngörülmüş, yürürlükteki sözleşmelerin sonuna kadar devam edebileceği, bu sözleşmelerin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde yeni sözleşmede unvanlar itibariyle ödenebilecek tavan tutarın Kanunun yürürlük tarihinde geçerli olan sözleşme uyarınca ödenen tutarları geçemeyeceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, …………… sözleşmesinde belediyede çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi başkan yardımcıları için daha önce öngörülen sosyal denge ödemesinin meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarını içerecek şekilde genişletildiği görülmüştür.
Son olarak 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediye Başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde Belediye Başkanının belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu ifade edilmiştir. Bu hükümden hareketle Belediye Başkanı veya onun yetkili kıldığı kişilerin Belediyede çalışan personele de sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşme, temsilcisi olduğu idare için bağlayıcılık taşımakta olduğundan, mevzuata aykırı hükümler içeren sözleşmeyi imzalayan sıfatıyla harcama talimatını veren Belediye Başkanının oluşan kamu zararından dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, …………… Belediye Başkanlığı ile Belediye …………… arasında belediye memurlarının sosyal denge tazminatı için imzalanan ve ……………tarihinden itibaren geçerli olan Toplu İş Sözleşmesinin mevzuata aykırı hükümler içerdiği, Belediyede çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi başkan yardımcıları ile meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına 2016 yılında mevzuatın öngördüğü tutardan daha fazla tutarda sosyal denge ödemesi yapılması neticesinde oluşan ……………TL kamu zararının,
……………TL’sinin Sözleşmeyi İmzalayan ……………, Harcama Yetkilisi ……………ve Gerçekleştirme Görevlisi ……………’a,
……………TL’sinin Sözleşmeyi İmzalayan ……………, Harcama Yetkilisi ……………ve Gerçekleştirme Görevlisi ……………’a,
……………TL’sinin Sözleşmeyi İmzalayan ……………, Harcama Yetkilisi ……………ve Gerçekleştirme Görevlisi ……………’a,
……………
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55nci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
……………