Hizmet ve yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi
…………… Belediyesi ile …………… arasında ……………tarihinde, ……………TL bedelle sözleşmesi imzalanan, “…………… İşinde” aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmayan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilmesi nedeniyle, işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kısmında işçilik maliyeti içerisinde yaklaşık %45 oranında yüklenici karı oluşması neticesinde ……………TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde,
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
…” denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre, hizmet işinin hizmet sunucusu, mal alımının mal tedarikçisi ve yapım işinin de yapı müteahhidine yaptırılması öngörülmüş, bu durumun tek istisnası olarak da bu işler arasında kabul edilebilir doğal bağlantı olması hali kabul edilmiştir. Aksi durumda, yani tüm bu iş kalemlerinin tek bir ihale ile tek bir yüklenici tarafından üstlenilmesi rekabeti engelleyecek ve ihalede oluşacak fiyatlar yükselecektir.
Hangi işlerin aralarında kabul edilebilir bir bağlantı olduğu mevzuat hükümlerinde açıkça belirtilmemekle birlikte sadece ihale edilecek işlerin birbirinin ayrılmaz parçası niteliğinde olduğu hallerde birlikte ihale edilmesi kamu kaynaklarının verimli kullanılması açısından önem arz etmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde ise,
“Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.
04.03.2009 tarih ve 27159 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinin ilgili kısmında,
“16.3. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler
16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu,
a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,
b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,
Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.
16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” denilmektedir.
4734 sayılı Kanuna göre mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri ancak aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olması halinde birlikte ihale edilebilecek, aksi durumda rekabet şartlarının oluşması, kamu kaynağının etkili ve verimli bir şekilde kullanımının sağlanması amacıyla iş kalemlerinin birbirlerinden ayrılarak ihale edilmesi sağlanacaktır.
Yapılan incelemede, “……………İşi” kapsamında çalıştırılan personelin park ve bahçelerin onarımında görevlendirildiği, personel hizmet alımı ile bakım onarım işinde doğal bağlantı olmadığının net olarak ortaya konulmadığı, oluşan ihale fiyatının verilen teklifler arasında ekonomik olarak en avantajlı fiyat olduğu görülmüştür. İhale kararı verilirken teklifler arasından ekonomik olarak en avantajlı olan seçilmektedir, dolayısıyla tek bir işçilik kaleminin alınarak ihale fiyatının yüksek olduğunu iddia etmek ve bu yolla kamu zararı hesaplamak yasal düzenlemelere göre mümkün değildir.
Bu itibarla, “……………İşi” nde yapılan hizmet alımında mevzuata aykırı bir durum görülmediğinden, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığı anlaşılmış olup ……………TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,.....
Azınlık Görüşü:
Üye …………… ve Üye ……………’un karşı oy gerekçeleri,
“Denetçi raporunda açıklanan nedenlerle ……………TL’nin sorumlularına ödettirilmesine karar verilmesi gerekmektedir.”