Yol ve yemek bedeli
…………… Belediyesi ile …………… arasında …………… tarihinde, …………… TL bedelle sözleşmesi imzalanan, “…………… İşinde” teknik şartnameye göre tonaj maliyetine dahil olan personele ödenecek yol ve yemek bedellerinin, personelin çalışmadığı günler için de yükleniciye tam olarak ödenmesi nedeniyle …………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde,
“78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.
…
78.9. İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.
…
78.13. Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır. …” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca Yargıtay 9’uncu Hukuk Dairesinin 26.01.1999 tarih ve 1998/18371 E. ve 1999/615 K. Nolu kararında:
“…Davalı işveren aynı şekilde yaz aylarında okulun tatil olduğunu bu nedenle öğle yemeği verilmediğini bildirmiş ve bilirkişi raporunda Ağustos ayı için böyle bir varsayımdan söz edilmiş olduğuna göre bu konunun da gereği şekilde tahkik edilerek davacının izinli ve tatilde olduğu günler için öğle yemeği verilmesi söz konusu olmadığından hesaplamanın buna göre yapılarak hüküm kurulması, gerçek durumun ortaya çıkması bakımından önem taşımaktadır. Yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir. Temyiz olunan kararın yukarıda belirtilen nedenle BOZULMASINA” hükmetmiştir.
Yargıtay kararında işçinin izinli olduğu günlerde öğle yemeği verilmesinin söz konusu olamayacağına işaret etmektedir. Bu görüş, işçinin fiilen işe gelmediği günler için, eğer iş sözleşmesinde ve ihale sözleşmesinde aksi belirtilmediyse yemek ve yol ücreti ödenmeyeceği görüşünü desteklemektedir.
İlgili işe ait teknik şartnamenin “Birim Fiyat Tarifleri” başlıklı 47 nci maddesinde,
“…
18- Çöp Kamyonları ile Çöp Toplanması ve Nakli:
“İlçe sınırları dahilinde sıkıştırma sistemli çöp kamyonları ile en az 7m3 ve en az 11m3’lük araçta ….. yerlerindeki çöplerin toplanması, çöp araçlarına yüklenmesi, Baruthane Aktarma İstasyonuna nakledilmesi için gerekli olan amortisman, akaryakıt, bakım onarım, yedek parça, lastik, madeni yağ, tamirat, her türlü sigorta, kasko, trafik tescil işlemleri, sarf malzemeleri, genel giderler ve müteahhitlik karı dahil kamyon şoförleri ve araç arkası personel giderleri dahil olarak 1 ton çöpün maliyetidir. Bu araçlarda 55 kişi şoför ve 143 kişi araç arkası personel çalışacak olup, ihale süresince toplam 43,5 gün resmi tatil günlerinde 47 kişi şoför, 94 kişi araç arkası personel çalıştırılacak, giderleri teklif bedeline dahil edilecek, personele yemek bedeli ayda 26 gün üzerinden hesaplanarak günlük brüt 9,00 TL, yol bedeli olarak ayda 26 gün üzerinden hesaplanarak günlük brüt 6,5 TL verilecektir….”
19- Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu (ÇAÇA en az 13 m3 atık kapasiteli kabinden kumandalı otomatik vinç sistemli) Özel Araçla Yer Altı ve Yer Üstü Konteynırlarından Çöp Toplanması ve Nakli:
İlçe sınırları dahilinde bulunan yer altı ve yer üstü çöp konteynırlarından çok amaçlı çöp aracı ile çöplerin toplanması, çöp araçlarına yüklenmesi, Baruthane İstasyonuna nakledilmesi için gerekli olan her türlü yakıt, nakliye, yatay ve düşey taşıma, alet ve edevat ücreti, yüklenici karı, genel giderler ile kamyon şoför giderleri dahil olarak 1 ton çöpün maliyetidir. Bu araçlarda 2 kişi şoför olarak çalışacak olup, ihale süresince toplam 43,5 gün resmi tatil günlerinde 1 kişi şoför çalıştırılacak giderleri teklif bedeline dahil edilecek, personele yemek bedeli olarak ayda 26 gün üzerinden hesaplanarak günlük brüt 9,00 TL, yol bedeli olarak ayda 26 gün üzerimden hesaplanarak günlük brüt 6,5 TL verilecektir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen teknik şartname hükümleri uyarınca ihale süresi boyunca çöp kamyonlarında 55 şoför ve 143 araç arkasında çalışacak personel olmak üzere 198 kişi, hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonunda (ÇAÇA’da) ise 2 şoför olmak üzere toplamda 200 kişi çalıştırılması öngörülmüştür.
Yüklenici ödeyeceği yol ve yemek bedelleri ve bu bedellere ilişkin SGK işveren paylarını hesaplayarak teklifini sunmuştur. Fiilen çalışılmayan günlerde (yıllık izin, resmi tatil vs.) yüklenici teklif ettiği bedeli tam olarak almasına rağmen yemek ve yol bedeli ile bu bedeller dolayısıyla katlanacağı SGK işveren primlerinden kurtulmakta ve haksız bir kazanç elde etmektedir.
Söz konusu işle ilgili hakediş ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, personelin ücretli yıllık izinde olduğu günler ile resmi tatil günlerinde çalışmamış olmasına rağmen, bahse konu günlere ait yol ve yemek bedellerinin tonaj bedeli dahilinde yükleniciye ödendiği saptanmıştır.
İlgili mevzuat, yargı kararı ve idari şartname hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yemek ve yol ücretlerinin personelin iş başında ve işverenin emrinde olduğu günler için fiili çalışma karşılığında ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle çalışılmayan resmi tatil günleri ile izinli olunan günler için ödeme yapılması mümkün görülmemektedir.
Yapılan incelemede, yol ve yemek bedellerinin, personelin çalışmadığı günler için de yükleniciye tam olarak ödenmesi sonucunda oluşan …………… TL kamu zararının yüklenici hakedişinden kesilmek suretiyle gelir kaydının gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu itibarla, …………… Belediyesi ile …………… arasında …………… tarihinde, …………… TL bedelle sözleşmesi imzalanan, “…………… İşinde” teknik şartnameye göre tonaj maliyetine dahil olan personele ödenecek yol ve yemek bedellerinin, personelin çalışmadığı günler için de yükleniciye tam olarak ödenmesi nedeniyle oluşan …………… TL kamu zararının ahiz ……………’nin …………… nolu hakedişinden …………… tarih ve …………… sayılı ödeme emri ile kesildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.