Yapım İşi
…………… Belediyesince …………… İhale kayıt numaralı “……………” kapsamında, …………… parselde yer alan, mülkiyeti …………… ait bulunan ve söz konusu taşınmazı kullanmakta olan …………… ait …………… olarak işletilen özel okul binasına mevzuat hükümlerine aykırı olarak çeşitli imalatlar yapıldığı, bu yolla toplam ……………TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde Belediyelerin mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişini yapabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde ise, belediyelerin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, diğer dernek ve vakıflar ile mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması kaydı ile ortak hizmet projesi gerçekleştirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında kamu kurumlarınca gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamayacağı, yardımda bulunulamayacağı veya menfaat sağlanamayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı fıkranın ikinci cümlesinde genel yönetim kapsamında yer alan kurumların bütçelerinde öngörülmesi kaydı ile yukarıda yer alan hususa bir istisna getirilmiş ise de 6360 sayılı Kanun ile Belediye Kanununun 75 inci maddesine eklenen ek fıkra ile belediyeler bu kapsamdan dahi çıkarılmış ve dernek ve vakıflara yardım yapmasının, menfaat sağlamasının tamamen önüne geçilmiştir.
5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi incelendiğinde mahalli ve müşterek olmak şartıyla belediyelere orta ve yükseköğretim öğrenci yurtları yapma veya yaptırma yetkisi verildiği ve buna ilişkin esasların düzenlendiği görülmektedir. Kanun koyucunun madde metninde orta ve yükseköğrenim öğrenci yurdu yapılması hususunda devlet veya özel yurt ayrımı yapmaksızın belediyelere bu görevi tevdi ettiği açıktır. Söz konusu maddenin (b) bendinde ise belediyelere, devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapma veya yaptırma yetkisi verildiği görülmektedir. Kanun koyucunun okul binalarının yapım, bakım ve onarımı hususunda belediyelere yüklemiş olduğu görevin orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtlarında olduğu gibi sınırsız olmadığı, yalnızca devlet okullarının yapım, bakım ve onarımı ile sınırlı olduğu hususu da madde metninden açıkça anlaşılmaktadır.
Ayrıca yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, ortak hizmet projeleri yapılması ile ilgili olarak belediyelerin yalnızca görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projelerinin ise mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması suretiyle gerçekleştirilebileceği görülmektedir.
Sorgu konusu edilen yapım işlerinin Belediye tarafından gerçekleştirilmesi ile ilgili olarak, ……………’nin …………… Belediyesine başvurusunun bulunduğu, bu başvuru üzerine Belediye Meclis Kararı ile ortak hizmet projesi yürütülmesi hususunda Belediye Başkanına yetki verildiği, Belediye Başkanının bu yetkisini kullanarak ……………Belediyesi adına mezkûr …………… ile ortak hizmet projesi protokolü imzaladığı görülmüştür.
Yukarıda belirtilen protokollerin incelenmesi sonucunda, ortak hizmet projesi olarak isimlendirilen bu protokollerde herhangi bir ortak amaç belirtilmediği, yalnızca Belediyenin söz konusu imalatları projelendirmek ve yapmakla mükellef tutulduğu, bunun dışında ortak hizmet projesi kapsamında başkaca bir hüküm bulunmadığı görülmüştür. Ortak hizmet projeleri, isminden de anlaşılacağı üzere ortak olarak gerçekleştirilecek bir hizmet projesinin varlığını gerektirmektedir. Bu durumda ortak hizmet gerçekleştirmeye karar veren ve bu hususta protokol imzalayan tarafların her birinin söz konusu ortak hizmet projesi kapsamında yapacakları hizmetleri maddi veya gayri maddi olarak belirlemeleri ve protokolde yer almasını sağlamaları gerekmektedir. Aksi durumda ortak yürütülen bir hizmetten veya projeden bahsetmek mümkün olmayacaktır. Nitekim, Belediye’nin tarafı olduğu ortak hizmet projesi protokollerinin bu haliyle bir projenin gerçekleştirilmesinden çok, Belediye tarafından belirlenen bir derneğe veya cemiyete yine Belediye tarafından belirlenen miktarda yardım yapılması niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
Belediyece derneklerden gelen taleplerin ortak hizmet projesi olarak değerlendirilmesi sırasında, söz konusu hizmetin Belediyenin görev ve sorumlulukları arasında tanımlanıp tanımlanmadığı ve gerçekleştirilecek ortak hizmet projesinin mahalli müşterek olma niteliği taşıyıp taşımadığı göz önünde bulundurulmalıdır. Zira Belediyenin görev ve sorumluluklarının düzenlendiği 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde Belediyenin görev ve sorumluluklar sayılırken bu görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi hususu mahalli ve müşterek nitelikte olması şartına bağlanmıştır. Belediyenin görev alanına girmeyen, mahalli ve müşterek olma özelliği taşımayan bir konuda, meclis kararı alınması ve protokol düzenlenmesi, ilgili konuyu ortak hizmet projesi statüsüne taşımayacaktır.
Belediye Kanununun belediyenin görev ve sorumluluklarını belirleyen 14 üncü maddesi ile diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkilerini düzenleyen 75 inci maddesi birlikte değerlendirildiğinde,
· 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarım işlerinin Belediyeler tarafından yapılabileceğini öngördüğünden dolayı, özel okul binasına imalat gerçekleştirilmesinin Belediyenin görev ve sorumluluğunda bulunmadığı,
· Belediyenin görev ve sorumluluğunda bulunmayan bir husus ile ilgili 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesi kapsamında kamuya yararlı dahi olsa herhangi bir dernek, vakıf vb. ile ortak hizmet projesi yapılamayacağı,
· Belediyenin mahalli müşterek bir nitelikte olmayan özel okul binasına aşağıda belirtilen imalatların yapılmasının mevzuat hükümlerine aykırı olduğu açıktır.
Kaldı ki, Belediyece yapılan imalatların mülk sahibi konumunda bulunan ve kamuya yararlı dernek olarak ilan edilmiş olan …………… tarafından kullanılmadığı görülmektedir. Söz konusu taşınmaz üzerindeki özel okulun Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmamış olan …………… tarafından işletildiği, yapılan imalatların mahalli müşterek ihtiyaçlara cevap vermekten ziyade, söz konusu özel okula ücreti mukabilinde kayıt olan öğrencilerin kullanımına sunulduğu, uygulamanın bu haliyle mahalli müşterek ihtiyaçlara cevap vermekten uzak olduğu hususu da açıktır.
Sonuç olarak, ortada bir ortak hizmet projesi protokolü olsun veya olmasın Belediyenin görev alanına girmeyen bir konu ile ilgili mahalli ve müşterek nitelikte olmayan harcama yapılması ve/veya yardımda bulunulması yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırıdır ve yapılan iş ve işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, …………… Belediyesince …………… ait …………… olarak işletilen özel okul binasına mevzuat hükümlerine aykırı olarak çeşitli imalatlar yapıldığı, bu yolla kamu zararına neden olunduğu görülmüştür. Sorumlular tarafından yapılan savunmalardan tespit edilen …………… TL kamu zararının ……………TL’sinin plywood kalıp imalatı işinde birim fiyatın yanlış alınmasından kaynaklandığı, dolayısıyla bu tutara ilişkin işlemlerin yasal mevzuatına uygun olduğu anlaşılmıştır. Kalan ……………TL kamu zararının ise ilgili tüzel kişilikten …………… tarih ve …………… numaralı makbuz ile tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, …………… Belediyesince ……………İhale kayıt numaralı “……………” kapsamında, Arnavutköy 2428 parselde yer alan, mülkiyeti …………… ait bulunan ve söz konusu taşınmazı kullanmakta olan ……………ait ……………olarak işletilen özel okul binasına mevzuat hükümlerine aykırı olarak çeşitli imalatlar yapılması sonucu oluşan ……………TL kamu zararına ilişkin olarak,
Plywood kalıp imalatı işinde birim fiyatın yanlış alınmasından kaynaklanan işlemlerin yasal mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından …………… ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Kalan ……………TL kamu zararının …………… tarih ve …………… numaralı makbuz ile Ahiz …………… tahsil edildiği anlaşıldığından yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.