Katı atık
……………….. Belediyeler Birliği’ne yetki ve mesuliyeti devredilen katı atıkların toplanması, geri dönüşümü ve depolanması işleri için ayrıca ödemede bulunulması suretiyle, ………………………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesi hükmü gereğince, katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak görevi belediyelerin yetkisi dahilindedir.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun “Kuruluş” başlıklı 4 üncü maddesi, “Birlik, birlik tüzüğünün kesinleşmesinden sonra Cumhurbaşkanının izni ile kurulur ve tüzel kişilik kazanır.
Kurulmuş bir birliğe üyelik, üye olmak isteyen mahallî idare meclisinin kararı ve buna dayalı başvuru üzerine, birlik meclisinin kabulü ile olur. Bu durumda Cumhurbaşkanının izni aranmaz. Ayrılmada ilgili mahallî idare meclisinin kararı yeterlidir.
Su, atık su, katı atık ve benzeri altyapı hizmetleri ile çevre ve ekolojik dengenin korunmasına ilişkin projelerin zorunlu kılması durumunda, Cumhurbaşkanı, ilgili mahallî idarelerin, bu amaçla kurulmuş birliğe katılmasına karar verebilir. Bu fıkrada belirtilen birliklerden ayrılma da Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır.
Mahallî idarelerin bütün görevlerini kapsayacak şekilde genel amaçlı veya amacı açıkça belirlenmemiş birlik kurulamaz.”
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun “Birliğin hak ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesi, “Mahallî idare birlikleri, tüzükte birliğe devredilmesi öngörülen mahallî müşterek nitelikli hizmetlere ilişkin olarak üye mahallî idarelerin hak ve yetkilerine sahiptir.”
hükümlerine amirdir.
Anılan mevzuat hükümleri kapsamında Bakanlar Kurulu’nun …………….. tarih ve ……………. karar sayılı kararı ile İçişleri Bakanlığı’nın ………………tarih ve …………….. sayılı yazısı üzerine, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 4 üncü maddesine göre ………………. Belediyeler Birliği’nin kurulmasına izin verilmiştir.
……………. Belediyeler Birliği Tüzüğünün “Birliğin amacı ve üyelerce birliğe devredilen görev ve hizmetler” başlıklı 5 inci maddesi,
“Birlik, çalışma alanı içindeki üye belediyelerin mali imkanlarını ortak çaba ile birleştirip, daha etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını sağlamak için belediyelerin kanun, tüzük, yönetmeliklerde belirli mecburi ve isteğe bağlı görevlerinin ifasında teknik ve mali imkanlarının yetersiz olduğu ahvalde planlama, konut, finansman, kent yönetimi, kültür ve eğitim hizmetleri, turizm ve tanıtma hizmetleri, çevre sağlığı ve korunması hizmetlerinin yerine getirilmesinde, çöp ve sanayi artıklarının toplanma ve değerlendirilmesi yolunda gerekli tesislerin kurulması gibi mahalli ve bölgesel ihtiyaçları karşılamak için gerekli etüt, projelendirme, fizibilite ve inşaat gibi hizmetleri yapar veya yaptırır. Değişik düzeylerde tam teşkilatlı tüketim merkezleri oluştur. Ve bu amaçlar için gerekli tesisleri kurar ve işletir.
Birlik yukarıda belirtilen amaçlarına ulaşmak ve görev konularına giren işleri yürütmek için mer’i mevzuatın belediyelere tanıdığı her türlü yetkiye haizdir…”
“Üyelerin birliğin (kuruluş) faaliyet giderlerine katılım payı” başlıklı 25 inci maddesi,
“Üye mahalli idareler, her yıl bir önceki yılın İller Bankası paylarının %0,4 (binde dört) birlik faaliyet giderlerine, katılım payı olarak birliğe öderler.”
“Üye Mahalli İdarelerin ve Vatandaşların Birlik Hizmetlerinden Faydalanma Usulleri” başlıklı 33 üncü maddesi,
“Birlik, çalışma alanı içindeki üye belediyelerin mali imkanlarını ortak çaba ile birleştirip, daha etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını sağlamak için belediyelerin kanun, tüzük, yönetmeliklerde belirli mecburi ve isteğe bağlı görevlerinin ifasında teknik ve mali imkanların yetersiz olduğu ahvalde planlama, konut, finansman, kent yönetimi, kültür ve eğitim hizmetlerinin yerine getirilmesinde, çöp ve sanayi atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi yolunda gerekli tesislerin kurulması gibi mahalli ve bölgesel ihtiyaçları karşılamak için etüt, projelendirme, fizibilite ve inşaat gibi hizmetleri yapar veya yaptırır. Değişik düzeylerde tam teşkilatlı tüketim merkezleri oluşturur. Ve bu amaçlar için gerekli tesisleri kurar ve işletir.
…
Üye belediyeler ilgili projelerdeki payları oranında hizmet alırlar ve bu oranda sorumluluk taşırlar.”
şeklindedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, …………….. Belediyesi Meclisinin ……………… tarih ve ………………. sayılı kararıyla kurulması planlanan ………………… Belediyeler Birliği’ne üye olunması ve belediyeyi temsilen belediye başkanına yetki verilmesi kararlaştırmış ve Bakanlar Kurulu’nun ……………….. tarih ve ……………….. karar sayılı kararı ile İçişleri Bakanlığı’nın ………………….. tarih ve ………………….. sayılı yazısı üzerine, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 4 üncü maddesine göre kurulan …………..Belediyeler Birliği’ne üye olunmuştur.
Birlik Meclisinin ………………. tarih ve …………………….. sayılı toplantısında, katı atıkların, türlerine ve üreticilerine göre izlenebilmesini sağlayacak bir katı atık üreticileri abonman sisteminin kurulması, evsel nitelikli katı atıkların kaynakta ayrıştırılmasının sağlanması, ayrı toplanması ve taşınması, bu amaçla evsel nitelikli ambalaj atıklarını, ayrıştırma ve geri dönüşüm tesisi kurulması ve işletilmesi, ayrı toplanan organik atıklardan Biogaz eldesi ile elektrik ve ısı enerjisi üretimi için gerekli anaerobik fermantasyon ve kojenerasyon tesislerinin kurulması ve işletilmesi, işlenemeyecek ve değerlendirilemeyecek olan % 75 oranında azaltılmış olan katı atık artıklarının nihai bertarafı için katı atık düzenli depolama tesisi kurulması ve işletilmesi amacıyla 29 yıllığına ihale çıkılması kararlaştırılmıştır. Bu amaçla yapılan ihale sonrasında hazırlanan “…………………….Belediyeler Birliği Entegre Katı Atık Yönetimi Tesislerinin Yapımı ve İşletilmesi İmtiyaz Sözleşmesi” taslağı Danıştay 1. Dairesi’nin …………….. tarih ve ………………….. .. sayılı kararı ile incelenmiş, Danıştay İdari İşler Kurulu’nun ………………… tarih ve …………………….. sayılı kararı ile de İmtiyaz Sözleşmesi Taslağının aynen kabulüne karar verilmiştir. Müteakiben İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün …………………. tarih ve ………………………. sayılı yazısı ile ………………………. Belediyeler Birliği’nin …………………………Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne 29 yıl süre ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca imtiyaz yolu ile yaptırılmasına izin verilmiş ve işe ilişkin sözleşme …………………………. tarihinde imzalanmıştır.
Söz konusu İmtiyaz Sözleşmesi’nin “Katı Atık Toplama, Bertaraf ve Depolama İşi Ücret Tarifesi ve Uygulama Esasları” başlıklı 14 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası, “Yüklenici tarafından, 14.2 maddesine göre bulunan aylık ton miktarları ile 14.4 maddeye göre ödenecek ton başına maliyet ücretinin çarpımıyla bulunacak aylık hizmet bedellerine Katma Değer Vergisi ilave edilerek, Birlik’e üye olan/olacak hizmetten yararlananlara (Birlik/Belediye) kesilecek fatura karşılığında Yüklenici tarafından tahsil edilecektir. Bu fatura bedeline 14.5’de belirtilen tıbbi atık bertaraf bedeli de ayrı kalem olarak işlenecektir.”
şeklindedir.
Belediyeler Birliği Tüzüğünün “Birliğin amacı ve üyelerce birliğe devredilen görev ve hizmetler” başlıklı 5 inci maddesinde sorgu konusu olan çöp ve sanayi atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi yanında birçok faaliyet alanı belirtilmiş olup, 25 ve 33 üncü maddesinde de üye mahalli idarelerin hak ve yükümlülükleri düzenlenerek, üyelerin her yıl bir önceki yılın İller Bankası paylarının %0,4 (binde dört)’nün birlik faaliyet giderlerine katılım payı olarak birliğe ödeyecekleri, katılım payı oranının Birlik Meclisi Kararı ile değiştirilebileceği, üye belediyelerin ilgili projedeki payları oranında hizmet alacakları ve bu oranda sorumluluk taşıyacakları hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda, Belediyeler Birliğinin sadece çöp toplamak için kurulmuş gibi kabul edilmesi ve yapacağı tüm hizmetler için sadece üyelik paylarının kullanılmak zorunda olduğunun ileri sürülmesi mümkün değildir. Ayrıca yapılacak faaliyetin durumuna göre üyelerin farklı ödemeler yapmasının önünde yasal bir engel de bulunmamaktadır. Şöyle ki üye belediyelerin bu şekilde bir ödeme yapamayacakları bir an için düşünülse dahi, üyelerin ödeyecekleri aidat miktarını artırma yetkisi tüzük gereği birlik meclisindedir ve yapılacak faaliyetlerin finansmanlarına ilişkin aidatları artırma imkanı da bulunmaktadır.
Tüm bu hususlarla birlikte “Atıksu Altyapı Ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmelik”in 5 inci maddesinde yer alan toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi ve atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu, evsel katı atık hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin de evsel katı atık ile ilgili hizmetler dışında kullanılmaması esas olduğundan ve savunmalarda da bu hüküm uyarınca ……………………. A.Ş’ye ödenen tutarların çevre temizlik vergisi olarak kirletenlere yansıtıldığı belirtildiğinden, yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, …………………..Belediyeler Birliği’ne yetki ve mesuliyeti devredilen katı atıkların toplanması, geri dönüşümü ve depolanması işleri için ayrıca ödemede bulunulmasının mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından ………………………… TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.