İndirimli su tarifesi
Kurum gelir hesapları ile ………………….. Yönetmeliği’nin incelenmesi sonucunda, …………… dahilinde yer alan tüm belediyelerin tüm hizmet binaları ve tesislerinin genel yönetim kapsamında yer alan diğer idarelerden farklı olarak indirimli su tarifesinden faydalandırılması suretiyle …………………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
………. Yönetmeliği …………… tarih ve ……………. sayılı Genel Kurul Kararı ile kabul edilmiş ve …………………. tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in “Konut tarifesi uygulanacak aboneler” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasının ………………. sayılı Genel Kurul Kararı ile değişik (h) bendinde belediyelerin tüm hizmet binaları ve tesislerine ait abonelikler, Konut tarifesi uygulanacak aboneler arasında sayılmış, aynı Yönetmelik’in “Tarife uygulamasına ve diğer uygulamalara ilişkin hususlar” başlıklı 18 inci maddesinin …………… sayılı Genel Kurul Kararı ile değişik beşinci fıkrasında ise Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde sayılan aboneliklere ilişkin tüm tahakkuk ve faturalandırmaların konutlara uygulanan bedel ve tarifenin en alt kademesinden yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ppp) bendinde Resmi binalar, “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine veya bu kurumlar tarafından sermayesinin yarısından fazlası karşılanan, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulan kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerdir” şeklinde tanımlanmış, “Resmi daire tarifesi uygulanacak aboneler” başlıklı 13 üncü maddesinde aynen, “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hizmetlerinin yerine getirilmesinde kullanılan yerlere resmi daire tarifesi uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri kapsamına mahalli idareler de dâhil edilmiş, mahalli idarelerin belediye, il özel idaresi ile bunlara bağlı veya bunların kurdukları veya üye oldukları birlik ve idareleri kapsadığı belirtilmiştir.
Buna göre, belediyelerin genel yönetim kapsamında olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Buna rağmen belediyeler diğer genel yönetim kapsamında yer alan idareler için belirlenen tarife üzerinden su ücreti ödememekte, tüm tesis ve hizmet binalarında, kullanım miktarına bakılmaksızın, konut tarifesinin ilk kademesi üzerinden ödeme yapmaktadırlar.
08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen hizmet bedelleri hakkında köklü değişiklikler yapılmış, bir kısım kişi ve kurumların kamu hizmetlerinden faydalanmada diğer kişi ve kurumlardan daha avantajlı olmasının önüne geçilmiştir. Kanun’un 1 inci maddesinin birinci fıkrasında belediye ve bağlı kuruluşların da içinde bulunduğu kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde herhangi bir kişi veya kurum lehine indirimli veya ücretsiz tarife uygulanamayacağı belirtilmiş, altıncı fıkrasında ise birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi ve kurumları tespit etmeye Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Kanun’un yayımı tarihinden itibaren birçok Bakanlar Kurulu kararı çıkarılmış ve çeşitli kişi ve kurumlara muafiyetler tanınmıştır. 4736 sayılı Kanun sonrasında çıkarılan Bakanlar Kurulu kararları her işlem için ayrıntılı şekilde düzenlenmiş, Kanun’a ilişkin uygulamanın tam olarak yerine getirilebilmesi için hizmetten yararlanmada kamu-özel ayrımı yapılmaksızın gerekli tüm detaylara yer verilmiştir. Mesela söz konusu kararlardan bazılarında gerek Meteoroloji Genel Müdürlüğü, gerek TRT (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu) gerekse de Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce verilen hizmetlerden kamu kurumlarının ücretsiz veya indirimli yararlanabilmesi için gerekli muafiyet hükümleri düzenlenmiştir. Bir başka deyişle söz konusu muafiyet kararları alınmamış olsaydı kamu kurumlarının dahi Meteoroloji Genel Müdürlüğünün hava tahminleri ile alakalı verilerinden ücretsiz yararlanması mümkün olmayacaktı.
Kanun’un yayımı tarihinden itibaren Bakanlar Kurulunca çıkarılan muafiyet kararlarında su ve kanalizasyon idarelerine özgü herhangi bir karara rastlanılamamıştır. Bu nedenle kurum tarafından hazırlanacak tarife yönetmelikleri ve uygulanacak tarife kararlarında sadece genel nitelikte çıkarılan kararlar (şehit aileleri, gaziler ve engelliler gibi) ile diğer kanunlarda belirtilen hükümlerin (mabetler, hastaneler, eğitim kurumları, yurt ve pansiyonlar) uygulanabilmesi mümkündür.
Bununla birlikte, 4736 sayılı Kanun 2560 sayılı Kanun’a göre hem sonraki kanun niteliğindedir hem de indirimli veya ücretsiz tarife belirleme konularında daha özel nitelikli bir Kanun’dur. Bu nedenle sadece tarife belirleme yetkisine dayanılarak 4736 sayılı Kanun’un göz ardı edilmesi mümkün değildir.
Kaldı ki 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun’la 5393 sayılı Kanun’un 15 inci maddesinde değişikliğe gidilmiş ve belediye ve bağlı idarelerin meclis kararıyla mabetlere indirimli ve ücretsiz su verebileceği hükmü genişletilerek eğitim kurumları, yurtlar, okul pansiyonları ve hastaneler de bu kapsama alınmıştır. Görüldüğü üzere Kanun koyucu tarafından su hizmetlerinden indirimli ve ücretsiz yararlanabilecekler detaylı bir şekilde düzenlenmiş ve bir tercih yapılmıştır. Şayet 2560 veya 5393 sayılı Kanunlarda yer alan tarife belirleme yetkisi, istenilen kişi ve kuruma indirimli ve ücretsiz tarife yapma hakkı tanımış olsaydı kanun koyucu tarafından böyle bir belirleme ve irade beyanında bulunulmasına gerek kalmazdı.
Diğer taraftan, indirim ve ücretsiz hizmet uygulaması sadece “tarife üzerinden %... İndirim” şeklinde yapılmaz. İndirim uygulanmak istenen kurum veya kişilerin ortak özelliklerine göre bir gruba toplanması ve alınan hizmet tamamen aynı olmasına rağmen hizmetten yararlanan diğer kişilere göre daha ucuz fiyatlı bir tarife belirlenmesi de indirim uygulamasının diğer bir yöntemidir. Zira hizmet aynı olmasına ve ticari bir gaye olmamasına rağmen uygulanan fiyat farklılaştırmasının başka türlü açıklanması mümkün değildir. Bu nedenle aynı hizmetten yararlananlar için uygulanan fiyat farklılaştırmasına “indirimli”, “artırımlı” ya da “tarife” denmesi olayın özünü değiştirmeyecektir.
Tüm bu hususlarla birlikte mevzuata aykırı olarak bazı kişi ve kurumlara indirimli veya ücretsiz hizmet sunulması hususunun hatalı olduğu ……………..Yılı Sayıştay Raporunun ……………… numaralı bulgusunda detaylı bir şekilde belirtilmiş olmasına rağmen Kurum tarafından bu hatanın düzeltilmesine yönelik herhangi bir işlem yapılmamış, aksine ………………. Kurulu’nun ………………….. tarih ve ………………… sayılı Kararı ile kabul edilen ve Sayıştay görüşü için gönderilen “……………………….. Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği Taslağında” mevcut indirimli ve ücretsiz uygulamaların aynen devam ettirilerek hatalı uygulamaya başka aboneliklerin de eklenmek istendiği görülmüştür.
Söz konusu Yönetmelik Taslağı Sayıştay Daireler Kurulu tarafından incelenmiş, ……………. tarih ve ……………… karar sayılı Sayıştay Görüşünün …………………. uncu maddesinde aynen,
“…2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına ilişkin tarifeleri yapma yetkisi ………………..Genel Kuruluna verilmiş ise de Genel Kurulun herhangi bir kişi veya kuruma indirimli veya ücretsiz tarife belirleyebileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.”
ifadesine yer verilerek 4736 sayılı Kanun veya bu Kanun uyarınca çıkarılan Bakanlar Kurulu kararı olmadan herhangi bir kişi veya kuruma indirimli veya ücretsiz hizmet sunulamayacağı açık bir şekilde belirtilmiştir.
Sayıştay Daireler Kurulu’nun yukarıda bahsedilen görüşünde “Özel tarife uygulanacak aboneler” ve “Bedelsiz su kullanan abonelikler” maddeleri tek tek incelenmiş ve hangi kişi ve kurumların madde kapsamına girebileceği hangilerinin giremeyeceği detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Genel müdür ve yardımcıları” başlıklı 11 inci maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yönetmelikleri hazırlayıp Yönetim Kuruluna sunmak Genel Müdürün görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un “Yönetim Kurulunun görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinde Yönetim Kurulu’nun yönetmelikler ile ilgili görevleri anlatılırken “Genel Müdürlükçe hazırlanacak yönetmelik, bütçe, bilanço ve kadro taslaklarına ilişkin önerilerin ön incelemelerini yaparak Genel Kurulu sunmak” ifadesine yer verilerek Yönetim Kurulunun doğrudan yönetmelik değişikliği çalışması yapmayacağı, Genel Müdürlükçe hazırlanacak yönetmeliklerin ön incelemesini yaparak Genel Kurula sunmakla görevli olduğu zımnen ifade edilmiştir.
Mezkur Kanun’un “Kurulun görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinde Genel Kurulun görevleri sayılmış, Yönetim Kurulunda olduğu gibi Genel Kurula da re’sen yönetmelik değiştirme yetkisi verilmemiş, Yönetim Kurulunca ön incelemesi yapılan yönetmelikleri karara bağlamak yetkisi tevdi edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuatta açıkça anlatıldığı üzere mevcut yönetmeliklerde yer alan ve kanunlara aykırı olduğu düşünülen uygulamaların düzeltilebilmesi, Genel Müdür tarafından yapılacak ve hazırlanacak çalışmaya bağlıdır. Söz konusu çalışma yapılmadan ve gerekli değişiklik taslağı hazırlanmadan değişiklik sürecinin başlayabilmesi ve hatalı uygulamanın düzeltilebilmesi mümkün değildir.
Yukarıda bahsi geçen ……………….. yılı Sayıştay Raporu ve Sayıştay Daireler Kurulu Kararına rağmen Genel Müdür tarafından gerekli işlemler başlatılmamış, aksine ………………. Genel Müdürü tarafından Yönetim Kuruluna, Yönetim Kurulu tarafından da ………………….. Genel Kuruluna sunulan ve ………………… tarihinde yayımlanarak yürürlüğe konulan ……………….. Tarife ve Uygulama Yönetmeliği’nde hatalı uygulamadan dönülmemiş, hatta yapılan hataya başka kişi ve kurumlar da eklenmiştir.
Neticeten, 4736 sayılı Kanun veya bu Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile muafiyet tanınan kurumlar haricinde hiçbir kuruma kamu kurumları tarafından üretilen hizmetlerden ücretsiz veya benzer nitelikli kişi, kurum ve şirketlere göre indirimli faydalanma hakkı verilmesi mümkün değildir. Genel yönetim kapsamında olan belediyelerin de tüm aboneliklerinde “konut” abone grubu uygulanarak, bunların tüm kullanımları için “miktar sınırlaması” olmaksızın konut tarifesinin en alt kademesinden tahakkuk ve faturalandırma işlemleri yapılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, …………………….. ili dahilinde yer alan tüm belediyelerin tüm hizmet binaları ve tesislerinin genel yönetim kapsamında yer alan diğer idarelerden farklı olarak indirimli su tarifesinden faydalandırılması sonucu oluşan ……………………. TL kamu zararının Üst Yönetici ……………..’a münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye …………… ve …………………..’un karşı oy gerekçesi,
“2560 sayılı İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesine göre …………………. Büyükşehir Belediye Meclisinin ……………….. Genel Kurulu olarak görevli ve yetkili olduğu, Genel Kurulun görev ve yetkilerinin, aynı Kanunun 6 ıncı maddesinde sayıldığı, maddenin (f) bendine göre, su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak Genel Kurulun görev ve yetkisi arasında olduğu, 2560 sayılı Kanunun 6 ıncı maddesinin (l) bendinde ise Yönetim Kurulunca ön incelemeleri yapılan yönetmelikleri inceleyip karara bağlamak görevi ve yetkisinin Genel Kurula verildiği, bu hükümlerin değerlendirilmesinden tarifelere dair usul ve esasları belirleyen yönetmeliği ve Yönetim Kurulu tarafından tespit edilen su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeleri inceleyerek karara bağlamak ile yetkili organın Genel Kurul olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda 2560 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan ………………….. Tarifeler Yönetmeliği ……………….. tarih ve …………………… sayılı Genel Kurul Kararı ile kabul edilmiş ve ………………… tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Mezkur Yönetmeliğin Amaç ve Kapsam başlıklı 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasında, bu yönetmeliğin su kaynaklarından sağlanan içme, kullanma ve sanayi suyunun tüketicilere ulaştırılması ve kullanımdan sonra uzaklaştırılmasına ilişkin her türlü bedel, pay, teminat ve müeyyidelerin tespiti ile bunların tahsiline ilişkin idarece uygulanacak usul ve esasları kapsayacağı ifade edilmiştir.
Nitekim bu yönetmelik ile 2560 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinde su kullanımına ilişkin ………………. Genel Kuruluna farklı ve kademeli tarifeler belirleme yetkisi de verildiğinden, Tarife Tespitinin Esasları, Tarife ve Bedel Çeşitleri ile Abone Türleri, Abone Grupları ve Tarife Uygulaması, Konut tarifesi uygulanacak aboneler, İşyeri tarifesi uygulanacak aboneler, Sanayi tarifesi uygulanacak aboneler, Resmi daire tarifesi uygulanacak aboneler vb… tarife uygulamasına ve diğer uygulamalara ilişkin hususlar düzenlenerek hüküm altına alınmıştır.
Neticeten, yürürlükteki yönetmelik ile,
Asli görevini yerine getirme kapsamında bağlı olduğu idare ile mahalli idareler mevzuatının da cevaz verdiği kurum, kuruluş, işletme ve şirketlere,
Yine mahalli idare mevzuatının verdiği görevler gereğince eğitim, kültür ve spora destek amaçlı olarak, hizmetin gereği ve kamu yararı gözetilerek tarife belirlendiğinden kamu zararından bahsedilemeyeceği gibi, üretilen mal ve hizmet bedellerinde herhangi bir kişi veya kurum lehine indirimden de söz edilemeyecektir.”