Elektrik ve havagazı tüketim vergisi
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’a aykırı olarak elektrik ödemeleri ile birlikte Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi bedellerinin de ödenmesi suretiyle ………………………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
29.05.1981 tarih ve 17354 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 34 üncü maddesinde, “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde elektrik ve havagazı tüketimi, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisine tabidir” düzenlemesine,
35 inci maddesinde ise,
“Elektrik ve Havagazı tüketenler, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisini ödemekle mükelleftirler. (Değişik ikinci fıkra: 9/7/2008-5784/14 md.) 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa göre elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazını dağıtan kuruluşlar, satış bedeli ile birlikte bu verginin de tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumludurlar…” düzenlemesine yer verilmiştir.
Mezkûr Kanun’un 36 ncı maddesinde bu vergiden istisna tutulan tüketimlerin neler olduğu, 37 inci maddesinde verginin matrahı, 38 inci maddesinde verginin oranları, 39 uncu maddesinde ise beyan ve ödeme hususları düzenlenmiştir.
23.11.1981 tarih ve 17523 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Muafiyetler” başlıklı 21 inci maddesinde,
“a) İSKİ'nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetleri her türlü vergi resim ve harçtan muaftır.” hükmü yer almaktadır.
2560 sayılı İSKİ Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndan yaklaşık 6 ay sonra yürürlüğe girmiş daha yeni bir Kanun’dur. Ayrıca 2464 sayılı Kanun’un belediyelerin gelirleri hususunda düzenlemeler getiren “genel hükümler içeren bir kanun” olduğu, 2560 sayılı Kanun’un ise İSKİ’nin kuruluş ve görevlerini düzenleyen “özel hükümler içeren bir kanun” olduğu görülmektedir. Bununla birlikte 2464 sayılı Kanun’da muafiyet ve istisnalara ilişkin düzenlemelerin yalnızca bu Kanun’da düzenlenmesi gerektiği yönünde bir hüküm de bulunmamaktadır. 2560 sayılı Kanun’un “Muafiyetler” başlıklı 21 inci maddesinde ise …………………………..’nin bu Kanun’a göre yürütmekte olduğu görevleri ile ilgili işlem ve faaliyetlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun ……… tarih ve ………. sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ……………….. tarih ve E. ……………….. sayılı kararında da önceki ve sonraki kanun hükümleri arasında çelişme olduğu takdirde somut olayda özel ve sonraki kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.
Mezkûr Karar’da, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun değişik 22 nci maddesiyle getirilen "Bina ve Arazi Vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümleri, bu kanuna eklenmek veya bu kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir" hükmünden sonra yürürlüğe konulan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu’nun değişik 24 üncü maddesiyle getirilen düzenleme irdelenmiş, kanun koyucunun iradesini, "Kuruma ait taşınır, taşınmaz mallar ile bunlardan elde edilen hak ve gelirleri kurumun adı ve kuruluş kanununun tarih ve sayısı vergi kanunlarında, dolayısıyla Emlak Vergisi Kanununda yazılı olmasa dahi Emlak Vergisi dâhil her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulması gerektiği" şeklinde ortaya koyduğu değerlendirilerek, içtihat aykırılığının SSK mallarının emlak vergisinden muaf olan karar yönünde giderilmesi yönünde hüküm tesis edilmiştir.
Bu durumda, 2464 sayılı Kanun’un 29.05.1981 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 2560 sayılı Kanun’un ise 23.11.1981 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği düşünüldüğünde, özel hükümler içeren ve daha yeni tarihli olan 2560 sayılı Kanun’un, genel hükümler içeren 2464 sayılı Kanun’a göre öncelikli olarak uygulanması gerektiği açıktır. Ayrıca 2464 sayılı Kanun’da muafiyet ve istisnalara ilişkin düzenlemelerin yalnızca bu Kanun’da düzenlenmesi gerektiği yönünde bir hüküm de bulunmamaktadır. Bu nedenle 2560 sayılı Kanun ile ………………….’ye getirilen vergi, resim ve harç muafiyetinin Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisini kapsamayacağı yönünde bir görüş doğru olmayacaktır.
Ancak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, Kurum tarafından ödenen elektrik faturalarında yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinin ilgili şirketlere ödendiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte sorumlular yazılı savunmalarında, 2464 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ………………………. Hizmet Faaliyetleri için tüketilen elektrikten söz konusu verginin alındığı, Elektrik ve havagazı tüketim vergilerinin oranlarının (%1,%5) değişik uygulanmasından dolayı önceki senelerde birçok dava açıldığı ve kazanılan davalara göre işlem tesis edildiği, Anayasa’nın ilgili maddesi uyarınca mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin zorunlu olduğu, Sayıştay ……………………. Yılı Denetim Raporu ellerine ulaşmadan söz konusu verginin tamamen sıfırlanması için işlem tesis edildiği ve ……………………….. yer alan tesisler için görevli tedarik şirketinden belli bir tutarda tahsilat gerçekleştirildiği, Sayıştay Raporu sonrası yazışma ve hukuki işlemlere hız verildiği, bazı şirketlerden iade alındığı, bazı şirketler tarafından kurumun ilgili belediyelere yönlendirildiği, bu belediyelerden bazılarından söz konusu tutarların tahsil edildiği, bazı şirket ve belediyeler tarafından ise iadeye ilişkin olumsuz yanıt verildiği, ödeme yapmayanlar hakkında hukuki süreçlerin başlatılması için makam oluru alındığı, süreç zarfında ………………………… Vergi Dairesi Başkanlığından konu hakkında özelge talep edildiği, söz konusu özelgede de kurumun görevleri nedeniyle yapacağı işlemlerde vergiden muaf olduğunun teyit edildiği, yapılan çalışmalar sonucunda da ………………… TL kamu zararının ………………… TL 'sinin tahsil edildiği, geriye kalan ………… TL için de çalışmaların devam ettirildiğini ifade etseler de savunma sonrası dönemde de tahsilat işlemlerinin devam ettiği ve yapılan tahsilatlar ve fatura mahsuplaştırmaları toplamının ………………TL olduğu anlaşılmıştır.
Kamu zararı kavramı, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”
şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı madde uyarınca, “Kamu zararının belirlenmesinde,
“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
… esas alınır.”
denilmektedir.
Bu itibarla, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’a aykırı olarak elektrik ödemeleri ile birlikte Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi bedellerinin de ödenmesi sonucu oluşan ………………… TL kamu zararı ile ilgili olarak,Kurum tarafından yapılan savunma ve sorguya ilişkin detaylı tabloların incelenmesi neticesinde, sorgu konusu edilen tutara dahil olan ……………… tarih ………yevmiye numaralı ödeme emri belgesi ekinde yer alan …………………. A.Ş’ye ait ………. faturada vergi tutarı olan ………… TL yerine toplam fatura tutarı olan …………TL’nin sehven kamu zararı tutarına eklendiği, yine ……………. ve ……… yevmiye numaralı ödeme emirlerine ekli faturalardan 4 tanesinde elektrik ve havagazı tüketim vergisi olmamasına rağmen sehven bu faturalar için ……………TL’nin kamu zararı tutarına eklendiği anlaşılmıştır. Bu nedenle sorgu konusu edilen ancak kamu zararı oluşmayan …………… TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Kalan …………… TL’nin …………… TL’si ile ilgili olarak,
………… TL’si …………… tarih ve ………… yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile, …………… TL’si …………. tarih ve …………… yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edilip bütçeye gelir kaydedildiğinden,
……………… TL’si ……………….. tarih ve …………….. yevmiye numaralı ödeme emriyle, ………………. TL’si ……………… tarih ve …………….. yevmiye numaralı ödeme emriyle, …………….. TL’si …………….. tarih ve ……………..yevmiye numaralı ödeme emriyle, ……………. TL’si ……………… tarih ve ……………… yevmiye numaralı ödeme emriyle, ………………. TL’si …………………. tarih ve …………………. yevmiye numaralı ödeme emri ile diğer dönem faturalarından mahsuplaştırdığından,
……………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………… tarih ve ……………. yevmiye numaralı, ……………. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ………………… tarih ve ……………… yevmiye numaralı, ………….. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………….. tarih ve ………………. yevmiye numaralı, ……………. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………… tarih ve ……………… yevmiye numaralı, ……………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………. tarih ve ……………… yevmiye numaralı, ……………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………. tarih ve ……………… yevmiye numaralı, …………….. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ………………. tarih ve ……………… yevmiye numaralı, ……………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………… tarih ve …………… yevmiye numaralı, ……………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ………………. tarih ve ……………….. yevmiye numaralı, ………………. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………….. tarih ve …………….. yevmiye numaralı, …………….. TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………….. tarih ve ………………. yevmiye numaralı, …………… TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………. tarih ve …………… yevmiye numaralı, …………….TL’si ilgilisinden tahsil edilip ……………. tarih ve ……………. yevmiye numaralı, …………. TL’si ilgilisinden tahsil edilip …………….. tarih ve …………….. yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edilip bütçeye gelir kaydedildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
Geriye kalan …………….. TL’sinin ise,
…………….. TL’sinin harcama yetkilisi ………………. ve gerçekleştirme görevlisi …………….’a (Şube Müdürü),
………………. TL’sinin harcama yetkilisi …………………. ve gerçekleştirme görevlisi ………………’a,
………….. TL’sinin harcama yetkilisi ……………… ve gerçekleştirme görevlisi …………….’a
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.