Sosyal güvenlik kurumu işveren payı
…………………… ihale kayıt numaralı hizmet alımında, teklif birim fiyata dâhil olan yemek bedellerinin ayrı bir kalem olarak tekraren ödenmesi ve fiilen çalışılmayan günler için yükleniciden yemek ve yol bedelleri ile bunlara ilişkin SGK işveren payının kesilmemesi suretiyle ………………….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, ………………. Daire Başkanlığı tarafından ……………………….. ihale kayıt numaralı ................İşi’ne ilişkin ihalenin …………… tarihinde gerçekleştirildiği, söz konusu işin ………………. TL bedelle …………………. Anonim Şirketi’ne ihale edildiği görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ilişkin idari şartnamenin “Teklif Fiyata Dâhil Olan Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde ihale kapsamında çalıştırılacak personel tiplerine ve bu personele ödenecek ücretlere yer verilmiştir. Söz konusu maddenin 25.3. numaralı bendinde, “Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir” ifadesine yer verilmiş, bu bendin altında yer alan 25.3.2. numaralı alt bentte ise ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personele günlük brüt 12 TL üzerinden 22 gün yemek bedeli ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
İdari şartnamede nakdi olarak ödeneceği belirtilen yemek bedeli ile buna ilişkin SGK işveren payları her bir iş kalemi (her bir personel unvanı) için teklif edilen bedele dâhildir. Yüklenici tarafından yukarıda belirtilen tüm personel unvanları için yapılan tekliflerde bu husus dikkate alınmak zorundadır. Zira idari şartnamede söz konusu giderlerin teklif fiyata dâhil olduğu belirtildiği gibi, ihaleye ilişkin sözleşmenin “Sözleşme bedeline dâhil olan giderler” başlıklı 7 nci maddesinde de “İdari şartnamenin 25. maddesinde belirtilen tüm giderler sözleşme bedeline dâhildir” hükmüne yer verilerek söz konusu giderlerin yüklenici ile imzalanan sözleşmede yer alan bedele dâhil olduğu açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde yüklenici tarafından her bir personel için teklif edilen birim fiyatlara dâhil olan yemek bedelinin fiili çalışma gününe göre hesaplanıp yükleniciye ayrıca bir daha ödendiği anlaşılmıştır.
Birim fiyatlara dâhil olan bir bedelin ayrıca ödenmemesi gerektiği açıktır. Bununla birlikte birim fiyata 22 gün üzerinden dâhil olan ve bu fiyat içerisinde tahsil edilen yemek bedelinin, şayet dokümanda belirtilen fiili çalışma gerçekleşmez ve yüklenici tarafından personele 22 gün üzerinden yemek bedeli ödenmezse, eksik gün kadar idare tarafından kesilmesi gerektiği de açıktır. Zira istekliler tarafından 22 gün yemek bedeli ödenecek şekilde teklif fiyat oluşturulmakta, idareden söz konusu bedel tahsil edilmekte, ancak personele daha az bir ödeme gerçekleştirilerek hem bu tutar kadar hem de bu tutar nedeniyle katlanılacak SGK işveren payı kadar yüklenici lehine haksız bir kazanç oluşmaktadır.
Sözleşmenin uygulanması aşamasında işçi ihale dokümanında belirtildiği şekilde ilgili ayda fiilen işyerinde bulunmuş ise yüklenici ilgili personel unvanı için teklif ettiği hizmet bedelini tamamen alacaktır. İşçi fiilen çalışılması gereken tüm günler işyerinde bulunduğundan yemek bedeli işçi maaş bordrosuna yansıtılacak, sigorta işveren payları ise SGK’ya ödenecek ve ihale aşamasında öngörülen hususlar gerçekleştiğinden yüklenici lehine haksız bir kazanç sağlanmış olmayacaktır.
Bununla birlikte işçi yasal izin veya resmi tatil gibi sebeplerle işyerinde fiilen bulunmasa da yine ilgili personel unvanı için teklif edilen bedel yükleniciye ödenecektir. Ancak işçi fiilen çalışmadığından yemek bedeli yüklenici tarafından işçiye ödenmeyecek, bu tutarlar nedeniyle ödenmesi gereken SGK işveren paylarına katlanılmak zorunda kalınmayacaktır. Böylece yüklenici lehine haksız bir kazanç sağlanmış olacaktır. Bu nedenle fiilen çalışılmayan günlerde işçiye ödenmeyen yemek ve yol bedelleri ile bunlara ilişkin SGK işveren paylarının hakediş ödemelerinden düşülmesi ve hesaplamanın bu esaslar doğrultusunda sonuçlandırılması gerektiği açıktır.
İdari şartnamenin 25 inci maddesinde yemek ve yol giderlerinin nakdi olarak ödeneceğinin ve söz konusu bedellerin teklif fiyata dâhil olduğunun açıkça düzenlendiği görülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda yüklenici ödeyeceği söz konusu bedelleri ve bu bedellere ilişkin SGK işveren paylarını hesaplayarak teklifini sunmuştur. Hem teklif edilen bedelin ödenmesi hem de ayrıca yemek bedeli ödenmesi mükerrer ödemedir. Ayrıca fiilen çalışılmayan günlerde (yıllık izin, resmi tatil vs.) yüklenici tarafından teklif edilen bedel tam olarak alınmasına rağmen ilgili günlerde personele yemek bedeli ile bu bedel dolayısıyla katlanılacak SGK işveren primleri ödenmediğinden haksız kazanç elde edilmektedir. Bu nedenle bu tutarların da hesaplanıp hakedişlerden kesilmesi gerekirken söz konusu hususa dikkat edilmeyerek kamu zararına sebep olunmuştur.
Kamu zararı kavramı, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”
şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı madde uyarınca, “Kamu zararının belirlenmesinde,
“a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
… esas alınır.”
denilmektedir.
Bununla birlikte sorumluların yazılı savunmalarından, sorguda iddia olunan kamu zararının tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, ……………………. ihale kayıt numaralı hizmet alımında, teklif birim fiyata dâhil olan yemek bedellerinin ayrı bir kalem olarak tekraren ödenmesi ve fiilen çalışılmayan günler için yükleniciden yemek ve yol bedelleri ile bunlara ilişkin SGK işveren payının kesilmemesi sonucu oluşan ……………………. TL kamu zararı Ahiz ………………………. Aş’den tahsil edilerek …………………… tarih ve ……………………… yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile bütçeye gelir kaydedildiğinden ilişilecek husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.