Fiyat farkı ve gelir vergisi tevkifatı
A) …………………… tarihinde ihale edilen, yüklenicisi ………………… Şti. olan ve ………………..-TL sözleşme bedelli ……………………. Belediyesi Sınırları Dahilindeki ………………….. İşine ait fiyat farkı hesaplamalarında güncel endekslerin fiyat farkı kararnamesine aykırı olarak belirlenmesi suretiyle ……………………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“ç) Güncel endeks: Uygulama ayına ait endeksi,
e) Fiyat farkı: Birim fiyatlı sözleşmelerde, uygulama ayı içinde gerçekleşen imalat iş kalemleri ve ihzarat için, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ise uygulama ayı içinde ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,
i) Uygulama ayı: İş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirilmesi gereken ayı,
ifade eder.” şeklinde düzenlenmiştir.
Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde F=An x B x (Pn-1) formülünde yer alan An değeri, “İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte, birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutar (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutar (TL)”,
Yine ikinci fıkranın (ç) bendinde Pn değeri, “İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısı” olarak tanımlanmış, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n) açıklanmıştır.
Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 6 ıncı maddesinde,
“…
(2) Fiyat farkı uygulanan işlerde, zorunlu nedenler dışında, hakedişlerin uygulama ayından sonraki ayın ilk beş iş günü içerisinde ve uygulama ayına ait endeksler belli olduktan sonra düzenlenmesi esastır. Uygulama ayına ait endeksler belli olmadan hakedişin düzenlendiği hallerde, fiyat farkı hesabı hakedişle birlikte yapılmaz, uygulama ayına ait endeksler belli olduktan sonra ayrıca hesaplanır.”
“İş programı ve ödenek dilimi” başlıklı 7 nci maddesinde,
“(2) Herhangi bir aya ait iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde, daha sonraki aylarda yapılacak imalatlarda, imalat miktarı iş programına uygun hale gelinceye kadar, fiyat farkı hesaplanırken, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınır.
(3) Havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı dönemde, idarenin izniyle yüklenici tarafından teknik şartlar yerine getirilerek işe devam edilmesi veya yüklenicinin iş programında öngörülenden daha fazla imalat yapması halinde, imalatın fiilen yapıldığı ay esas alınarak, bu dönemde gerçekleştirilen işler için fiyat farkı hesaplanır.
…
(5) İdarenin talebi olmaksızın yüklenici iş programına nazaran daha fazla iş yaparsa, işin fiilen yapıldığı ay esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” hükümleri bulunmaktadır.
Buna göre, yüklenici tarafından gerçekleştirilen imalat miktarları kendi kusuru nedeniyle iş programı ile belirlenmiş olan imalat dönemlerinin gerisinde kalması durumunda, imalat miktarı iş programına uygun hale gelinceye kadar, fiyat farkı hesaplanırken iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı yani iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın Pn değeri ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın Pn değeri değil, fiyat farkı formülüne esas Pn katsayısının belirlenmesi için kullanılan İn, Çn, Dn, Yn, Kn, Gn ve Mn endekslerinden, iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanı esas alınır. Yüklenici iş programına nazaran daha fazla iş yapması durumunda ise, işin fiilen yapıldığı ay esas alınır.
Söz konusu yapım işine ait hakediş dosyaları ve eki fiyat farkı hesap tablolarının incelenmesi neticesinde, Yüklenicinin iş programının gerisinde kalmak suretiyle gerçekleştirmiş olduğu imalatlara ait fiyat farkı hesaplamalarında iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanın esas alınmadığı görülmüştür.
Neticeten, …………………. Belediyesi Sınırları ……………………. İşine ait fiyat farkı hesaplamalarında güncel endekslerin fiyat farkı kararnamesine aykırı olarak belirlenmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte sorumluların yazılı savunmalarından, sorguda iddia olunan kamu zararının tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla……………………… tarihinde ihale edilen, yüklenicisi ………………… Şti. olan ve ……………….-TL sözleşme bedelli …………………..Belediyesi Sınırları Dahilindeki ……………………. İşine ait fiyat farkı hesaplamalarında güncel endekslerin fiyat farkı kararnamesine aykırı olarak belirlenmesi sonucu oluşan ………………. TL kamu zararı Ahiz …………….. Şti.’nin idareden olan alacağından kesildiği ve söz konusu işlemin ………………… tarih ve …………………… muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirdiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.
B) …………………. tarihinde ihale edilen, yüklenicisi ……………………Şti. olan ve ……………………TL sözleşme bedelli ………………….. Belediyesi Sınırları Dahilindeki …………………….. İşine ilişkin ödenen hakedişlerden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması suretiyle ……………….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri” başlıklı 42 nci maddesinde,
“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkûr yıl beyannamesinde gösterilir.
Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannamaleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar vermeye mecburdurlar.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un “Vergi tevkifatı” başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendinde ise,
“42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden,
… vergi tevkifatı yapılır.” denilmektedir.
Buna göre Gelir Vergisi Kanunu’nun 42 nci maddesi kapsamına giren işler dolayısıyla gelir vergisi tevkifatı yapılmak zorundadır.
Yapılan incelemede, ………………………. Belediyesi Sınırları Dahilindeki ………………………. İşine ilişkin, işyeri teslim tarihi ………………….. ve sözleşmeye göre iş bitim tarihinin …………………. olduğu görülmüş olup yapım işi, birden fazla takvim yılına sirayet etmiştir. Ancak Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden Gelir Vergisi Kanunu gereği yapılması gereken gelir vergisi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür.
Neticeten, yıllara sari yapım işi kapsamında olan …………………. Belediyesi Sınırları Dahilindeki …………………… İşinde, Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden % 3 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaması hususunda mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte sorumluların yazılı savunmalarından, sorguda iddia olunan kamu zararının tahsil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, ………………….. tarihinde ihale edilen, yüklenicisi …………………..Şti. olan ve …………………..-TL sözleşme bedelli ………………….. Belediyesi Sınırları Dahilindeki ……………….. İşine ilişkin ödenen hakedişlerden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucu oluşan ……………….. TL kamu zararı Ahiz ………………… Şti.’nin idareden olan alacağından kesildiği ve söz konusu işlemin …………….. tarih ve ………………… muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirdiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.