Hakediş ödemesi
Müteahhit..........Ltd.Şti. yüklenimindeki ......TL ihale bedelli..........işi hakediş ödemelerinde 6661 sayılı Kanun, sözleşme ve idari şartname hükümlerine uyulmadığı ve bu nedenle yararlanılan sigorta teşviklerinin hakedişten 2018 yılı içerisinde kesilmemesi, ayrıca hakedişlerde asgari ücret destek tutarları kesintisine KDV ilave edilmemesi neticesinde ............TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili olarak,
6661 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 17 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanuna geçici 71 inci maddenin 1 inci fıkrasında,
(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce,
a) 2016 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı Bakanlar Kurulunca belirtilen tutar ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2018 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,
b) 2018 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının 2018 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için Bakanlar Kurulunca tespit edilen günlük tutar ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.
5510 sayılı Kanunun geçici 71 inci maddesinin 8 inci Fıkrasında, “4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hakedişinden kesilir,” hükümleri yer almaktadır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1 inci maddesinin 1 inci fıkrasında,
Türkiye’de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:
1.Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu,
“Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah” başlıklı 20 nci maddesinin 1 inci ve 2 nci fıkralarında,
1.Teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir.
2.Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder,” hükümleri yer almaktadır.
Diğer taraftan 08.08.2011 tarih ve KDVK-60/2011-1 sayılı Katma Değer Vergisi Sirkülerinde:
“4.3. Hazinece Karşılanan Prim Tutarlarının İdarece Yüklenicinin Hakedişinden Kesilmesinde KDV Matrahı
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinin (ı) bendinde, "Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır." hükmüne yer verilmiştir.
İşveren sigorta priminin belli bir tutarının Hazine tarafından karşılanması suretiyle yapılacak hakediş ödemelerinde, (söz konusu primler indirilse dahi) işveren sigorta priminin Hazinece indirilmeden önceki hakediş bedeli üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir. Bu itibarla, 5510 sayılı Kanunun 81/ı maddesi kapsamında işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarın Hazine tarafından karşılanması nedeniyle işçilik maliyetleri içerisinde yer alan sigorta primlerinde, dolayısıyla da toplam maliyetlerde bu tutar kadar bir azalma meydana gelmekle birlikte, söz konusu tutar Hazine tarafından işveren adına ilgili Kuruma aktarıldığından, bu tutar indirilmeksizin belirlenen toplam işlem bedelinin KDV matrahı olarak dikkate alınması ve bu bedel üzerinden fatura düzenlenerek KDV hesaplanması gerekmektedir.
Ayrıca, fazladan yararlanıldığı tespit edilen sigorta primi teşvik tutarının mükellefin hakediş bedeli üzerinden kesilmek suretiyle geri alınmasına yönelik uygulama, fazla yararlandırılan Hazine yardımının tahsiline yönelik bir uygulama olup, bu durumun KDV matrahı ile ilişkilendirilmesine imkân bulunmamaktadır.” denilmektedir.
5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla getirilen 5 puanlık (%5) işveren indiriminden (5510 Sayılı Kanundan Doğan İndirim) yüklenici firma tarafından yararlanılmasına ve bu indirimin (asgari ücret) fiyat farkı kesintisi olarak fatura ve hakedişlere yansıtılmasına rağmen Katma Değer Vergisi matrahına dahil edilmemesi ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının ........tarih ve ...... tarihli son görüşünde yer alan, “5510 sayılı Kanunun 81/ı maddesi kapsamında işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarın Hazine tarafından karşılanması nedeniyle işçilik maliyetleri içerisinde yer alan sigorta primlerinde dolayısıyla da toplam maliyetlerde bu tutar kadar bir azalma meydana gelmekle birlikte söz konusu tutar Hazine tarafından işveren adına ilgili Kuruma aktarıldığından, bu tutar indirilmeksizin belirlenen toplam hakediş bedelinin KDV matrahı olarak dikkate alınması ve bu bedel üzerinden fatura düzenlenmesi gerektiği” yönündeki ifadesi de dikkate alındığında 5763 sayılı Kanunla getirilen 5 puanlık (% 5) işveren indirimi doğrultusunda hakedişlerden yapılan kesintilerin KDV’siz olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, söz konusu işe ait hakediş ödemelerinden, Hazinece karşılanan sigorta teşvik kesintilerinin yapılması gerekmektedir. Söz konusu kesintilere KDV eklenmesi hususu ile ilgili olarak ise yararlanılan asgari ücret destek tutarları kesintilerine KDV eklenmeyecektir.
Yapılan incelemede, sorumlular tarafından gönderilen savunmalardan, söz konusu hizmet alımına ilişkin hakediş ödemelerinden yapılmayan asgari ücret destek tutarı kesintilerinin yüklenici firma Müteahhit .........Ltd. Şti.’nin alacağından .......tarih ve ....... nolu muhasebe işlem fişiyle KDV dahil ..........TL’nin yılı içerisinde mahsup edildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda da izah edildiği üzere hakedişlerden yapılan kesintilere KDV eklenilmeden gerçekleştirilen işlemler mevzuata aykırılık teşkil etmediğinden sorumlularca KDV’ye ilişkin yapılan yersiz tahsilatın iade edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, ............işi hakediş ödemelerinde 6661 sayılı Kanun, sözleşme ve idari şartname hükümlerine uyulmaması ve bu nedenle yararlanılan sigorta teşviklerinin hakedişten 2018 yılı içerisinde kesilmemesi neticesinde oluşan .......TL kamu zararının .....tarih ve ........ numaralı muhasebe işlem fişiyle yılı içinde sorgu tarihinden önce mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından denilecek olmadığına,
Ayrıca, sorguya konu edilen ve hakedişlerden asgari ücret destek tutarları kesintisine KDV ilave edilmemesi neticesinde ........tarih ve ......numaralı muhasebe işlem fişiyle yersiz tahsil edildiği anlaşılan .......... TL KDV’ye ilişkin tutarın Müteahhit ................. Ltd. Şirketine iadesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.