Çatı örtüsü yapım işi
Doğrudan temin usulüyle yaptırılan çatı örtüsü yapım işinde, proje ve mahal listesi ile yapım şartlarının düzenlenmemesi ve imalatın yapılmış halinin fiili olarak gösterilememesi suretiyle ………………….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesi,
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”
Mezkur Kanunun 22 nci maddesi,
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
…
d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
şeklindedir.
4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin,
22.1.1.3. maddesinde, “Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.”
…
22.5.1. maddesinde, “4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendinde belirtilen ve Kurum tarafından güncellenen tutarı aşmayan mal ve hizmet alımları ve yapım işleri ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin mal ve hizmetlerin idarelerce temin edilmesi mümkün bulunmaktadır. İşin niteliğine göre idareler bu bende göre yapacakları günlük ve küçük ölçekli alımlar için genel bir onay belgesi düzenleyebilecekleri gibi, her bir alım için de onay belgesi düzenleyebilirler. Ayrıca ilgili mevzuatı çerçevesinde düzenlenmesi gerekli olan harcama belgeleri onay belgesine eklenir. Ancak bu bent kapsamında gerçekleştirilecek yapım işlerinde fiyat araştırmasının, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin esas ve usullere göre yapılması zorunludur.”
düzenlemeleri yer almıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde yaklaşık maliyetin tespiti ile ilgili olarak, Kanunda yer alan ilke ve esaslara değinilmekte, yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, projelerin yapılarak işe ilişkin yaklaşık maliyete esas miktarların projelere göre belirleneceği, mahal ve metraj listelerinin hazırlanacağı, birim fiyat ve imalat tariflerinin oluşturulacağı veya götürü bedel teklif alınacak işlerde imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özelliklerinin belirleneceği, fiyat ve rayiçlerin önceki ihalelerde ortaya çıkan fiyatlar, kamu kurumlarınca belirlenmiş rayiç ve birim fiyatlar, piyasa araştırması gibi unsurlara göre belirleneceği, fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verileceği gibi ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere rağmen, ………………… tarih ve …………………….. doğrudan temin onay belgesinde belirtilen işte, proje ve mahal listesi ile teknik şartların belirtilmediği, işin nereye yapılacağının da açıklanmadığı, ödeme emri belgesi ve eklerinden, yapılan işin pazar yerinin bozulan çatıları için olduğuna dair bir ifadenin yer almadığı, idarede yer alan diğer dosyalarda da gerek işin mahalli gerekse işin yapım şartları ile ilgili bilgi belge ibraz edilmediği ve de denetçi tarafından yerinde gösterilmesi talep edilen yerin mevcut durumunun gösterilmediği dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
Nitekim, bir işin yaptırılmasında görevli olanların ihtiyacın temini ile ilgili, yaklaşık maliyetin hazırlanmasından, işin projesinin yapılıp mahal tanımlarına kadar tüm unsurları içeren bilgi ve belgeleri temin etmeleri, dosyalamaları ve istenildiğinde ibraz etmeleri görevlerinin gereğidir. Aksi halde, bedeli ödenen herhangi bir işin fiili olarak yapılıp yapılmadığının, ödemenin dosyalanan işle ilgili olup olmadığının ortaya konulabilmesi mümkün bulunmamaktadır. Yine görevlilerce yerinde mevcudiyeti gösterilemeyen her bir iş için sonradan resim ile ispat yoluna gidilmesi, söz konusu resimlerin bedeli ödenen işlere ilişkin olup olmadığı konusunda da yeterli görülmemektedir.
5018 sayılı Kanun’un 71 inci maddesinde, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması kamu zararı olarak tanımlanarak, “Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış, sağlanmamış hizmetleri sağlanmış, yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.” düzenlemesi yer almıştır.
Bu itibarla, ..Doğrudan temin usulüyle yaptırılan çatı örtüsü yapım işinde, proje ve mahal listesi ile yapım şartlarının düzenlenmemesi, imalatın yapılmış halinin fiili olarak gösterilememesine rağmen ………………..Şti’ye ……………….. tarih ve ……………….. faturayla ödeme yapılması sonucu oluşan …………………… TL kamu zararının,
Harcama Yetkilisi …………………., Gerçekleştirme Görevlisi …………………., Diğer Sorumlular ………………., ……………… ve …………………’a
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ……………………..’in karşı oy gerekçesi,
“Bahse konu çatı örtü işinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti, söz konusu iş yapılmış ise piyasa rayicine uygun yapılıp yapılmadığının belirlenmesi amacıyla konunun hüküm dışı bırakılarak İçişleri Bakanlığına gönderilmesi ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.”
Üye ………………………….’nin karşı oy gerekçesi,
“Tazmin hükmüne katılınmakla birlikte sorumlular hakkında gerekli inceleme ve soruşturma başlatılması amacıyla konunun …………………….. Bakanlığına yazılmasına gerek yoktur.”