Harcırah
……. Belediyesi tarafından yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen muhtelif eğitim seminerlerine katılım sağlamak üzere geçici görevlendirilen personel için eğitimi düzenleyen firmalara, her şey dahil veya tam pansiyon sistemde konaklamayı kapsayacak şekilde eğitim bedeli ödendiği halde, söz konusu personelin geçici görev yolluğu bildiriminde beyan edilen konaklama günlerine ilişkin tüm yevmiyelerin ödenmesi sonucu ……. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde ise;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;
…” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre harcırah; memuriyet mahallinden başka bir yere giden memurlara katlanmış oldukları giderler karşılığı ödenmesi gereken paradır. Bu Kanun’a göre harcırah deyimi, ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder. Yol masrafı, yolculukta kullanılacak nakil vasıtası ücretidir. Yevmiye ise; bu Kanuna göre yolluk verilmesini gerektiren yolculuk ve oturmalar dolayısı ile ilgililere iaşe (yeme içme) ve ibate (konaklama) giderlerinin karşılığı olarak, miktarı yurtiçi için ilgili yıl Bütçe Kanunu ve yurtdışı için Cumhurbaşkanınca belirlenen gündeliği ifade eder.
Yapılan inceleme neticesinde; 2018 yılı içerisinde muhtelif tarihlerde yurtiçi ve yurtdışında düzenlenecek eğitim seminerleri için, çeşitli kuruluşlara, tam pansiyon, her şey dahil veya ultra her şey dahil konaklama sistemi için eğitim semineri ödemesi yapıldığı ve söz konusu seminer için geçici görevlendirilen personele otelde konakladıkları günlerin tamamı için gündelik ödendiği görülmüştür.
Söz konusu eğitim seminerlerine katılım bedelinin ödenmesine dair ödeme emri belgesinin ekinde yer alan semineri düzenleyen kuruluşlardan gelen davet yazılarında, katılım sağlayacak kişiler için katılım bedeline dahil olan hizmetler arasında tam pansiyon (sabah, öğlen, akşam yemek), her şey dahil ve ultra her şey dahil konaklamaların da yer aldığı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, bahsi geçen seminerlere ait tüm giderler (konaklama, kahvaltı, öğle-akşam yemekleri) ilgili organizatör kuruma ödendiğinden yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine göre katılımcılara seminer süresince ayrıca yevmiye verilmesi mümkün değildir.
Bunun dışında personelin katıldığı eğitim seminerlerine katılım bedeli olarak belediye bütçesinden semineri düzenleyen organizatör kuruma yapılan ödemeler ile bu seminerlere katılan personele yolda geçen günler için yevmiye ve yol gideri ödemelerinde ise mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Ancak yolda geçen günler dışındaki ikamet yevmiyesi hizmet satın alma suretiyle belediye bütçesinden karşılandığından bu seminerlere katılım için görevlendirilen personele ikamet edilen günler için ayrıca yevmiye ödenmesi mükerrerliğe yol açacağından mevzuata aykırılık meydana gelmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
Anılan Kanunun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü mevcuttur.
Anılan Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde ise;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
…” denilmektedir.
Aynı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.
…” hükmü yer almaktadır.
Aktarılan mevzuat hükümlerine göre; meydana gelen kamu zararından, geçici görev yolluğu bildirimine ilişkin ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisi sorumludurlar.
Sorumlular benzer nitelikteki savunmalarında, bu tür görevlendirilmeler için yatacak yer temin edilenler ile iaşe bedelleri karşılananların yevmiyelerinden, bu hizmetlerin bedellerinin belirli oranlarda mahsup edileceği düzenlemesinin 6245 sayılı Harcırah Kanunundan kaldırıldığını bu sebeple bu tür seminerlere katılım sağlayacak kişilerin gündeliklerini tam olarak alabileceklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca ……. tarih ve ……. karar numaralı Sayıştay Temyiz Kurul Kararında ilgililerin gündeliklerinin tam ödenmesi gerektiği kararı verildiğini belirtmişlerdir.
Yukarıda yer verilen 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesi;“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan mevzuat hükümlerine göre harcırah; memuriyet mahallinden başka bir yere giden memurlara katlanmış oldukları giderler karşılığı ödenmesi gereken paradır. Bu Kanun’a göre harcırah deyimi, ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder. Yol masrafı, yolculukta kullanılacak nakil vasıtası ücretidir. Yevmiye ise; bu Kanun’a göre yolluk verilmesini gerektiren yolculuk ve oturmalar dolayısı ile ilgililere iaşe (yeme içme) ve ibate (konaklama) giderlerinin karşılığı olarak, miktarı yurtiçi için ilgili yıl Bütçe Kanunu ve yurtdışı için Cumhurbaşkanınca belirlenen gündeliği ifade eder.
Söz konusu eğitim seminerlerine katılım bedelinin ödenmesine dair ödeme emri belgelerinin ekinde yer alan, semineri düzenleyen kuruluşlardan gelen davet yazılarında, katılım sağlayacak kişiler için katılım bedeline dahil olan hizmetler arasında tam pansiyon (sabah, öğlen, akşam yemek), her şey dahil ve ultra her şey dahil konaklamaların da yer aldığı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, bahsi geçen seminerlere ait tüm giderlerin (konaklama, kahvaltı, öğle-akşam yemekleri) ilgili organizatör kuruma ödendiği ve yevmiyenin Kanundaki veriliş amacının kişinin iaşe (yeme-içme) ve ibate (konaklama) masraflarının karşılanması olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine göre katılımcılara seminer süresince ayrıca yevmiye verilmesi mümkün değildir
Sayıştay Temyiz Kurulunun ……. tarihli, ……. numaralı güncel kararında;
“Söz konusu seminerlere ait tüm giderler (konaklama, kahvaltı, öğle-akşam yemekleri) ilgili organizatör kuruma ödendiğinden yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine göre katılımcılara seminer süresince ayrıca gündelik verilmesi mümkün değildir.
Personelin katıldığı eğitim seminerlerine katılım bedeli olarak özel idare bütçesinden semineri düzenleyen organizatör firmaya yapılan ödemeler ile bu seminerlere katılan personele yolda geçen günler için yevmiye ve yol gideri ödemelerinde ise mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Ancak yolda geçen günler dışındaki ikamet yevmiyesi hizmet satın alma suretiyle özel idare bütçesinden karşılandığından bu seminerlere katılım için görevlendirilen personele ikamet edilen günler için ayrıca yevmiye ödenmesi mükerrerliğe yol açacağından mevzuata uygun bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilerek sorgu konusu husus desteklenmektedir. Hâlihazırda sorguya konu edilen kamu zararı tutarları, kişilerin yolda geçen günler için aldıkları yevmiye ve yol giderleri düşülerek hesaplanmıştır. Ancak Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği gibi yolda geçen günler dışındaki ikamet yevmiyesi, hizmet satın alma suretiyle Belediye bütçesinden karşılandığından, bu seminerlere katılım için görevlendirilen personele ikamet edilen günler için ayrıca yevmiye ödenmesi mükerrerliğe yol açacağından mevzuata uygun bulunmamaktadır.
Ayrıca Gerçekleştirme Görevlileri ……. ve ……. savunmasında, harcırah itası ve avansın mahsubu işlemlerinde aksi sabit oluncaya kadar memurun beyanına itibar olunur hükmü ile sorumluluğun harcırah beyannamesini veren kişilerde olduğunu belirtmiş ise de sorguda aktarıldığı gibi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu açıkça belirlenmiştir. 6245 sayılı Kanuna aykırı bir şekilde verildiği sabit olan beyannameye dayanarak yapılan ödemeden, oluşturulan ödeme emri belgesinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun bulunduğu açıktır.
Yapılan incelemede; sorumlular tarafından gönderilen savunmalardan ……. TL kamu zararının ……. TL’sinin;
- ……. TL’si ……. tarih ve ……. numaralı tahsilat makbuzu ile ahiz …….’tan,
- ……. TL’si ……. tarih ve ……. numaralı tahsilat makbuzu ile ahiz …….’tan,
…
tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; ……. Belediyesi tarafından yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen muhtelif eğitim seminerlerine katılım sağlamak üzere geçici görevlendirilen personel için eğitimi düzenleyen firmalara, her şey dahil veya tam pansiyon sistemde konaklamayı kapsayacak şekilde eğitim bedeli ödendiği halde, söz konusu personelin geçici görev yolluğu bildiriminde beyan edilen konaklama günlerine ilişkin tüm yevmiyelerin ödenmesi sonucu ……. TL kamu zararının;
……. TL’sinin yukarıda tarih ve numaraları yer alan tahsilat makbuzlarıyla tahsil edilmiş olduğundan ilişilecek bir husus kalmadığına,
Geriye kalan ……. TL kamu zararının ise;
……. TL’sinin Harcama Yetkilisi ……. ile Gerçekleştirme Görevlisi …….’e,
……. TL’sinin Harcama Yetkilisi ……. ile Gerçekleştirme Görevlisi …….’e,
…
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.