…… Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki …… Kampüs İnşaatı İşine ait ihale dosyası ve hakediş dosyasının incelenmesi neticesinde hakediş ödemelerine esas belgelerde metraj hesabının hatalı olarak fazla yapılması sonucunda …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
...
- ÖZEL 12 3/3.1 Alüminyum Kompozit Teşkili (4mm Kalınlıkta Durabond Marka Beyaz Ve Füme Renkli B1 Fr Sınıfı Kompozit Levhaların, Proje Tasarımı Ve Yerinde Alınan Ölçüler Doğrultusunda 40x30x2 Mm Galvanizli Konstrüksiyon Üzerine 50 Kg/M3 Isı Yalıtım Levhası İle Montajının Yapılması) işinde metrajın hatalı olarak fazla hesaplanması neticesinde KDV hariç ……. TL fazla ödemeye sebebiyet verildiği,
- ÖZEL 12 1/1.2 -Vizyon Bölge Cam Teşkili (Cephe Camları: 6mmtrc Coolplus T 50/33 Temperli Şeffaf + 20mm Özel Ara Boşluk+ 6mm Temperli Şeffaf Düz Camdan Oluşan Cephe Camı Yapılması Kesilmesi Ve Yerine Montajı) işinde metrajın hatalı olarak fazla hesaplanması neticesinde KDV hariç …… TL fazla ödemeye sebebiyet verildiği,
- ÖZEL 12 3/3.2-Kale Sinterfleks Porselen Seramik Kaplama Yapılması (Siyah Eloksalli T Alüminyum Düşey Profillerin Cepheye L Braketlerle Asılması İle Oluşturulan Konstrüksiyon Üzerine Sinterfleks – Lecesse Grey 3mm Porselen Seramik Levhaların Klipslerle Bağlanması İşidir, 50 Kg /M3 Taş Yünü) işinde metrajın hatalı olarak fazla hesaplanması neticesinde KDV hariç …… TL fazla ödemeye sebebiyet verildiği,
- ÖZEL 12 1/1.3 Spandrel Bölge Cam Teşkili (6mmtrc Coolplus T 50/33 Temperli Şeffaf + 20mm Özel Ara Boşluk+ 6mm Emaye Boyalı Temperli Camdan Oluşan Cephe Camı Yapılması Kesilmesi Ve Yerine Montajı) İşinde ise metrajın hakkedişte hesaba dahil edilmemesi neticesinde yükleniciye ödeme yapılmadığı,
anlaşılmıştır. Söz konusu iş birim fiyat esası üzerinden ihale edilmiş ve sözleşmesinde fiyat farkı ödenmesi öngörülmemiş ve ödenmemiştir.
Sorumlulardan Harcama Yetkilisi (Tekniker)……, Gerçekleştirme Görevlisi …… (Elektrik Mühendisi), …… (Tekniker) ile …… (Yrd.Doç.Dr-Genel Sekreter) göndermiş olduğu benzer içerikli savunmasında özetle, “Geçici hakediş raporları kesin ödeme olmadığı ve kazanılmış hak sayılmayacağı için kesin hakkediş sürecinde düzeltilmeleri mümkündür. Nitekim, sorguda belirtilen fazla ödeme tutarı …… San. ve Ltd. Şti. den tahsil edilmiştir. Özel pozlarından gelmiş olan toplam KDV (%18) dahil …… TL’lık kamu zararı yüklenici müteahhidi (…… San.ve Tic.Ltd.Şti) aynı olan …… Prof…… …… Müdürlüğünde Öğrenci Dersliği Kütüphanesi ile …… Yapılması İşi’nin …… tarihli son hak edişinde dikkate alınarak Kesin Hesap İcmalinde kesintisi yapılmıştır (Ek -1-2-3-4). Kamu zararı olarak belirtilen tutar ahizinden tahsil edilmiş olduğundan /olacağından, bir kamu zararı oluşmamaktadır.” denilmektedir.
Gönderilen savunma ve eki belgelerden;
- Geçici Kabulü …… tarihinde yapılan sorgu konusu …… Kampüs İnşaatı İşinin kesin kabulünün (yüklenicinin, üniversitenin …… tarih ve …… sayılı davet yazısına icabet etmemesi üzerine) re’sen üniversite tarafından …… tarihinde yapıldığı, söz konusu kesin kabul tutanağında sorguda da yer alan …… tarihli tutanağa atıf yapılarak, tutanakta belirtilen ve sorguda da aynen yer alan kamu zararının kesilmesine kararının yer aldığı,
- Sorgu konusu edilen …… Kampüs İnşaatı İşine ait kamu zararı tutarının ilgili yüklenicinin ayrı bir işi olan …… Prof. …… Yapılması İşi’nin kesin hesap icmalinde kesinti yapılacak tutarlar içerisinde …… TL olarak yer aldığı,
anlaşılmaktadır. Ancak savunma ve eki belgeler içerisinde sorgu konusu kamu zararının tahsiline ilişkin herhangi bir Muhasebe İşlem Fişi veya (aynı yüklenicinin üniversitedeki bir başka işinin kesin hesap icmali hesabı yapılması sırasında “kesinti” kalemi içerisinde yer almakla birlikte) düzeltme hesabının kesinlik kazandığı herhangi bir Ödeme Emri Belgesi yer almamaktadır. Bu haliyle sorumluların iddia ettiği söz konusu tahsil usulünün Kurum Muhasebe kayıtlarında mahsuben tahsil veya mahsuben düzeltme olarak kabulü mümkün değildir.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında “Geçici hakediş raporları kesin ödeme olmadığı ve kazanılmış hak sayılmayacağı için kesin hakediş sürecinde düzeltilmeleri mümkündür.” denilerek henüz kamu zararının oluşmadığını iddia etmektedirler. Ancak söz konusu işin geçici kabul tutanağı incelendiğinde sorgu konusu edilen hususların geçici kabul tutanağında bir eksiklik olarak yer almadığı, birim fiyat esası üzerinden ihale edilmiş olan işin geçici kabul öncesinde ödenen hakedişlerde ise sorgu konusu kalemlerdeki eksikliklere rağmen bunların tam olarak bedelinin ödendiği görülmüştür. Mevzuatta yapılmayan işin bedelinin ödenmesi açıkça kamu zararı olarak sayılmaktadır (5018/71).
Sorgu sorumlular tablosunda bulunanlar aşağıdaki görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu tutulmuşlardır:
Kontrol Teşkilatı Üyeleri: Harcama Yetkilisi …… (Tekniker), Gerçekleştirme Görevlisi …… (Elektrik Mühendisi), ……. (Tekniker), …… (Mimar), …… (Tekniker), …… (Yrd.Doç.Dr-Genel Sekreter),
Kontrol teşkilatı üyelerinden …… (Tekniker), …… (Mimar), …… (Yrd.Doç.Dr-Genel Sekreter)’ın aynı zamanda Geçici Kabul Teklif belgesinde de imzası bulunmaktadır.
Geçici Kabul Komisyonu Üyeleri: Başkan-…… (Prof.Dr.), …… (Dr. Öğretim Üyesi), …… (Doç. Dr.), Geçici Kabul Komisyonu Tutanağını onaylayan-……. (Rektör Yardımcısı -Prof. Dr.),
Sorumlulardan Geçici Kabul komisyonu üyeleri göndermiş oldukları savunmalarında yapı denetim görevlisinin yetki ve sorumluluğunda olan metraj ve hesaplama hatalarından sorumlu tutulmamaları gerektiğini ifade etmişlerdir.
04.03.2009 tarih ve 27159 sayılı Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 4 üncü maddesinde aynen “(1) Geçici kabul komisyonu, kurulmasından itibaren en geç on gün içinde işyerine giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41 inci maddesine göre inceler, muayene eder ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yapar. Geçici kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin geçici kabulünü yapar.” denilmektedir. Yönetmeliğin “Geçici kabul tutanağının düzenlenmesi” başlıklı 7 nci maddesinde ise “1) Geçici kabul komisyonu işyerine giderek yüklenici tarafından yapılan işleri aşağıda belirtilen esaslara göre muayene eder ve inceler:
a) Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve muayene sonucunda işi geçici kabule hazır bulduğu takdirde, işin genel durumuna ilişkin görüşleri ile uygun göreceği diğer kayıt ve şartları belirten (Ek–2)’de yer alan “Geçici Kabul Tutanağı”nı düzenler. Bu tutanak komisyon üyeleri ve yüklenici tarafından imzalanır. Kabulün imzalandığı tarih geçici kabul tarihi olarak kabul edilir.
b) Komisyon, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve noksanlıklar tespit ederse;
1) Bu eksiklikleri bir tutanakta belirtir ve görülen kusur ve noksanlıkların giderilerek tamamlanması için işin özelliğine göre yeterli süreyi belirler. Bu hususa ilişkin tanzim edilen tutanaktan birer nüsha yapı denetim görevlisine ve yükleniciye verilir,
…
c) Komisyon, yapmış olduğu inceleme ve muayene sonucunda işi geçici kabule hazır bulmadığı taktirde, durumu bir tutanakla tespit eder ve idareye bildirir. Bu durumda geçici kabul yapılmamış sayılır.” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin işin Geçici Kabulü (……) yapıldığı tarihlerde yürürlükte olan 41 inci maddesinin ilgili hükümleri aynen şu şekildedir:
“(5) Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler. Yapılan inceleme neticesinde;
a) Kabul komisyonu, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse; gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi tespit eder. Belirlenen sürenin sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafından düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir ve idareye iletilir,
b) Kabul komisyonunun tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, giderilecek eksikliklerin durumuna göre sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan miktarın belli bir oranında günlük ceza uygulanır ve geçici kabul tarihi kusur ve eksikliklerin giderilmesi tarihine ertelenir. Ancak bu gecikme otuz günü geçtiği takdirde idare, yüklenici hesabına eksiklerin giderilmesini kendisi yaptırabilir. Bu takdirde de eksikler tamamlanıncaya kadar ceza uygulaması devam eder ve kabul tarihi ertelenir,
c) Kabul komisyonu işi kabule uygun gördüğü takdirde, geçici kabul tutanağı düzenlenir ve bu tutanağı komisyon üyeleri ile birlikte yüklenici veya vekili de imzalar.
…
(10) Kabul komisyonu, yüklenicinin yaptığı işte tereddüt doğuran durumlar görürse, durumun tahkiki için, sözleşmede yazılı olmasa bile, her türlü giderleri yükleniciye ait olmak üzere gerekli teknik deneylerin yapılmasını isteyebilir.
(11) Yapım işlerinin kabul işlemlerinde, varsa sözleşmelerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur.
(12) Geçici kabul için yapılan incelemede, teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve işin idareye teslimini ve kullanılmasını ve/veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi de mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybını gerektiren, kusur ve eksiklikler görülecek olursa yüklenicinin varsa hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile iş idare tarafından bu hali ile kabul edilebilir. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında gösterilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır.”
Yönetmelikte ve Genel Şartnamede de görüldüğü üzere geçici kabul komisyonu yapım işinde kontrol teşkilatının iş ve işlemleri veya yönlendirmesiyle sınırlı olmaksızın söz konusu inşaatın ve hakediş dosyalarının tamamında inceleme ve denetim yapma ve hatta ileri tetkikler isteme yetkisine haizdir.
Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin ‘Sorumluluk’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “Madde 16 – (1) Muayene ve kabul komisyonu başkan ve üyeleri, yapı denetim görevlileri ile diğer ilgililerin görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır. Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir.” denilmektedir. Buna göre muayene ve kabul komisyonu başkan ve üyeleri görevlerini kanuni gereklere uygun olarak yapmak ve taraflardan birisi olan kamunun zararına yol açabilecek hususları kontrol etmekle mükelleftir.
……
Sorumluluk Yönünden İnceleme: Öncelikli olarak, tazmine konu yapım işinin geçici ve kesin kabulü yapılmış olup söz konusu kabullerde Sayıştay Denetçilerince yapılan tespitlere ilişkin herhangi bir eksiklik ve hata bulunmamaktadır. İlamda sadece ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile hakediş kapağında imzası bulunan hakedişi düzenleyenlere sorumluluk yüklenmiştir. Ancak söz konusu tazmin hükmü Sayıştay Denetçilerince düzenlenen tutanağa bağlı olarak ortaya çıktığından Sayıştay Denetçilerince düzenlenen tutanağı imzalayan yapı denetim görevlilerine (kontrol teşkilatına) sorumluluk yüklenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamakla beraber tutanakta imzası bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi unvanına haiz sorumluların 5018 sayılı Kanunla gelen kusurlu sorumluluk anlayışı çerçevesinde sorumluluklarının kaldırılması gerekmektedir. Diğer taraftan, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No’lu Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın “SORUMLULAR” başlıklı 3 üncü Bölümünün “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4 üncü maddesinde:..
b) Ödeme Emri Belgesine Eklenmesi Gereken Taahhüt ve Tahakkuk Belgelerine İlişkin Sorumluluk: 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca bütçeden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanmış ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekmektedir. Öte yandan anılan maddede, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmektedir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir. Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,
c) Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk
5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.
Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla…” denilmekte olup bu yönüyle de yukarıda da belirtildiği gibi geçici ve kesin kabul tutanağını düzenleyerek herhangi bir eksiklik ve hata tespit etmeyen geçici ve kesin kabul komisyonu üyelerinin de sorumluluğa dahil edilmesi; diğer bir deyişle sorumluluğun genişletilmesi gerekmektedir. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; sorumlulukla ilgili yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmadan tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.” denilerek geçici ve kesin kabul komisyonları tutanaklarında yer almayan ancak sonrasında denetimler sırasında tespit edilen kamu zararından geçici ve kesin kabul komisyonları üyelerinin de sorumlu tutulması gerektiği vurgulanmıştır.
Özetle söz konusu yetkiye rağmen gerekli denetimi yapmayan geçici kabul komisyonu üyelerinin ortaya çıkacak imalat eksiklikleri kaynaklı kamu zararından sorumlu tutulması (5018/71 de kurgulanan görev-yetki-sorumluluk müessesesi çerçevesinde) mevzuatın bir gereğidir. Denetim görevini yeterli yapmayan, muayene ve inceleme yetkisini gereği gibi kullanmayan ve bu şekilde işe ait eksiklikleri tutanağa işlemeyen geçici kabul komisyon üyelerinin sorumlu olmadıkları şeklindeki savunmalarının hukuki dayanağı bulunmamaktadır.
Sorumlulardan Geçici Kabul Komisyonu Tutanağını onaylayan-…… (Rektör Yardımcısı -Prof. Dr.) göndermiş olduğu savunmasında sorumluluğa itiraz etmiştir. Yapılan incelemede ilgilinin …… Üniversitesi ….. Fakültesi …… Bölümünde akademisyen olması ve akademik alanının inşaat konusunda ve sorgu konusu edilen hususa yabancı olmaması nedeniyle “bu alanda teknik bilgi ve donanımı olmadığı” anlamını taşıyan sorumluluk itirazına katılmak mümkün değildir. Diğer taraftan geçici kabul komisyonu üyeleri ile bu tutanağa imza atanların sorumluluğu yukarıda detaylıca açıklanmış olup, ilgilinin imzası ile tamam olan bir süreçte söz konusu kişinin sorumlu tutulmaması mümkğn değildir.
Son olarak söz konusu işin birim fiyat ihale edilmesi ve bu tip işlerde hakediş ödemelerinde birim fiyat ile birlikte doğrudan belirleyici konumda olan metraj hesaplamalarının önemi karşısında söz konusu metraj hesaplamalarının geçici kabul komisyonu üyelerince hiç kontrol edilmemesi kabul edilebilir bir savunma değildir. Diğer taraftan yapılan incelemede söz konusu işin Kesin Teminat Mektubunun …… tarihinde süresinin dolduğu ve teminat mektubunun süre yönüyle güncellenmediğinin …… yılında kurumda (…… yılı denetimi uygulama safhasında) yapılan denetimler sırasında farkedilmesi ve yetkililer ile durumun paylaşılması üzerine söz konusu işin teminat mektubu için yükleniciye ancak …… tarihinde yazı yazıldığı, ancak yüklenicinin ilgili işin kesin teminat mektubunu güncellemediği, bu haliyle sorgu konusu edilen husus başta olmak üzere söz konusu işin teminatsız bırakılmak suretiyle kamu varlığı ve kaynaklarının riske atıldığı tespit edilmiştir.
Sorumlulardan (Tekniker) …… göndermiş olduğu savunmasında özetle “Bahse konu olan dış cephe imalatları mesleki uzmanlık alanım (Elektrik Teknikerliği) dışında olan işler olup…. kamu zararı hakkında ilgim bulunmadığından sorgudan affımı talep ediyorum.” şeklindeki savunması ve sorgu konusu hususların tamamının inşaat kalemleri ile ilgili olması nedeniyle sorumluluk itirazının yerinde görüldüğünden, oluşan kamu zararından dolayı kendisine sorumluluk atfedilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla; ……. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki …… Kampüs İnşaatı İşine ait ihale dosyası ve hakediş dosyasının incelenmesi neticesinde hakediş ödemelerine esas belgelerde metraj hesabının hatalı olarak fazla yapılması sonucunda oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen …… TL kamu zararının;
Kontrol Teşkilatı Üyeleri: Harcama Yetkilisi (Tekniker) ……, Gerçekleştirme Görevlisi (Elektrik Mühendisi) ……, (Tekniker) ……, (Mimar) ……, (Yrd.Doç.Dr-Genel Sekreter) …….’a,
Geçici Kabul Komisyonu Üyeleri: Başkan- Prof.Dr. ……, Dr. Öğretim Üyesi ……, Doç.Dr……., Geçici Kabul Komisyonu Tutanağını onaylayan-(Rektör Yardımcısı) Prof. Dr…….. ‘ya
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
Sorgu konusu işin süresi biten kesin teminat mektubunun zamanında güncellettirilmemesi, bu haliyle sorgu konusu edilen husus başta olmak üzere söz konusu işin teminatsız bırakılmak suretiyle kamu varlığı ve kaynaklarının riske atılmasına sebebiyet veren sorumlular hakkında gerekli soruşturmanın yapılmasını için YÖK Başkanlığına yazılmasına gerek bulunmadığına oybirliğiyle karar verildi.