Başkan yardımcısı ödeneği
A- ........................... Çevre ve Şehircilik İl Müdürü olarak görev yapan .....................’ın ......................Belediyesi meclis üyesi olmadığı halde meclis üyesi kabul edilerek meclis üyesi Başkan yardımcısı olarak görevlendirilerek il müdürlüğü maaşının yanında Başkan yardımcısı ödeneği de verilmesi suretiyle .......................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında;
“(Ek fıkra: 15/8/2016-KHK-674/38 md.; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/34 md.) Ancak, belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilir. Görevlendirilecek kişinin seçilme yeterliğine sahip olması şarttır. Görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan belediye meclisi üyesinin istifa etmesi halinde de bu fıkra hükümleri uygulanır. Bu fıkra gereğince belediye başkanı veya başkan vekili görevlendirilen belediyelerde bütçe ve muhasebe iş ve işlemleri valilik onayı ile defterdarlığa veya mal müdürlüğüne gördürülebilir. Bu belediyelerde belediye meclisi, başkanın çağrısı olmadıkça toplanamaz. Meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkileri 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra belediye başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.”
“Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ncı maddesinde;
“Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.”
“Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu maddesinin altıncı fıkrasında;
Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
Ayrıca 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesiyle getirilen ve 24.11.2016 gün ve 29898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 40 ıncı maddesiyle aynen kabul edilen Geçici 9 uncu maddesinde de; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları kapsamında haklarında yürütülen soruşturma veya kovuşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılan belediye başkanı, başkan vekili ve meclis üyelerinin yerine 45 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre işlem yapılmış olsa bile onbeş gün içerisinde 46 ncı maddedeki yetkili makamlarca 45 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen usule göre görevlendirme yapılır.”
denilmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Çevre ve Şehircilik İl Müdürü ........................ konulu, ................... gün ve ................... sayılı Yazı İşleri Müdür Vekili ....................’ın olura arz ettiği ve Belediye Başkan Vekili .......................... olur verdiği yazıda;
“................. tarih ve ....................... sayılı olur ile Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen Çevre ve Şehircilik Müdürü ......................’ın görevlendirme olurunun iptali ile, Çevre ve Şehircilik Müdürü ........................... ’ın asli görevi uhdesinde kalmak şartıyla, Belediyemizde münhal bulunan Hukuk İşleri Müdürü görevini vekaleten yürütmek üzere görevlendirilmesi hususunu;
Olurlarınıza arz ederim.”
...................... gün ve ..................... sayılı Belediye Başkan Vekili ....................imzalı yazıda,
“10.11.2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 6758 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi 5393 sayılı Belediyeler kanunun 31 ve 33 üncü maddeleri gereğince Belediye Encümen Üyesi olarak tarafımca görevlendirilmiş bulunmaktasınız. Ayrıca, Meclis ve Komisyonların uhdesinde bulunan görevlerin yasalar çevresinde yerine getirmeniz hususunu;
Bilgilerinize rica ederim.”
....................... gün ve ................... sayılı Belediye Başkan Vekili .......................... imzalı yazıda,
“Belediyemiz hizmetlerinin sağlıklı ve düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin 2 nci fıkrası gereğince, Belediyemiz Norm Kadroya uygun olan ve 19.10.2017 tarihi itibariyle 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 31 ve 33 üncü maddeleri gereğince, Hukuk İşleri Müdür Vekili, Belediye Encümen ve Meclis Üyesi görevlerini yürütmek üzere görevlendirilmeniz yapılmış olup, bu görevler ile birlikte seçilmiş Meclis Üyesi statüsünde Belediye Başkan Yardımcısı olarak 20.10.2017 tarihinden itibaren tarafımca görevlendirilmiş bulunmaktasınız.”
............... gün ve ...................sayılı Meclis kararında da; (Belediye Başkan Vekili (Vali) ...................., Mali Hizmetler Müdürü ................., Yazı İşleri Müdür vekili ................ ve Hukuk İşleri Müdür Vekili .................... imzalı karar),
“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’ncu maddesi gereğince Belediye Başkan Yardımcısı olarak 20.10.2017 tarihinde ataması yapılan ve aynı zamanda Encümen Üyesi olarak görev yapan ...................ın aylık ücretinin tespit edilmesi hususundaki teklif Belediye Meclisinin 01.11.2017 günlü oturumda detaylı bir şekilde görüşülmüş olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’ncu maddesinin 2’inci fıkrası kapsamında Belediye Başkanına verilen ödeneğin 2/3 oranında olmak üzere aylık ücret ödemesi yapılması Belediye Meclisince uygun görülmüş, Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen ..........................’a 20.10.2017 tarihinden itibaren Belediye Başkanının almış olduğu maaşın 2/3’ü oranında aylık ücret ödemesinin yapılmasına;
Gereği İçin Kararın (1) örneğinin Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderilmesine, (2) örneğinin ise 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 23’ ncü maddesi gereğince Valilik Makamına sunulmasına.
Belediye Meclisinin 01.11.2017 günlü oturumunda oy birliği ile karar verildi.”
denilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesinin ikinci fıkrasında farklı bir görevlendirilme ihdas edilmiştir. Bu maddeye göre belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilebileceği, meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkilerinin 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütüleceği, “Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ncı maddesine göre Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılacağı belirtilmiştir. Düzenlemede meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkilerinin 31 inci maddede belirtilen encümeninin memur üyeleri tarafından yürütüleceği belirtilmiştir.
Bu düzenlemelerde Çevre ve Şehircilik İl müdürü ...........................’ın meclis üyesi olmasını sağlayan bir düzenleme olmadığı gibi, bu kapsamda, 49 uncu maddede belirtilen belediye meclis üyesi arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilmesi ve ücret ödenmesi de mümkün değildir. Nitekim 5393 sayılı Kanun’daki düzenleme sadece encümen üyelerine meclisin yetkisini kullanma hakkı vermektedir.
49 uncu madde gereği görevlendirilecek başkan yardımcısı seçilmiş meclis üyeleri arasından olacağı için, bu kişi seçilmiş meclis üyesi olmayıp, hukuk işleri müdür vekili sıfatıyla memur encümen üyesidir. Dolayısıyla, meclis üyesi olmayan Çevre ve Şehircilik il müdürünün meclis üyesi olduğu kabul edilerek 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre başkan yardımcısı olarak görevlendirilerek meclis tarafından belirlenen başkan ödeneğinin 2/3’ünün verilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Sorumlular savunmalarında; ........................ Çevre ve Şehircilik İl müdürü olarak görev yaparken, il müdürlüğü maaşının yanında başkan yardımcısı ödeneği ve Belediye Başkan vekâleti nedeniyle vekâlet ücreti ödendiğini, yapılan görevlendirilmeye ilişkin bilgi verildiğini, 10.11.2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunun 45 inci maddesine eklenen ek fıkra hükmü ile meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkileri 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütüldüğüne göre aynı zamanda bu kişilerin meclis üyesi olup bunlar arasından 5393 sayılı Belediye Kanunun 49 uncu maddesinin yedinci fıkrası uyarınca belediye başkanı tarafından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirmek ve görevlendirilen meclis üyesine de belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere aylık ödenek verilmesinde belediye meclisince kararlaştırılmasının mümkün bulunduğunu, bu görevlilerin 5393 sayılı Kanunun 31 inci maddesi uyarınca yeni meclis teşekkül edinceye kadar meclis ve encümenin görevlerini yürütmekle görevlendirildiğine göre bu kişilerin aynı zamanda meclis üyesi olduklarını, Belediye başkanının da meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı görevlendirmesi ve belediye meclisinin de belediye başkan yardımcına verilecek aylık ödeneği 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin yedinci fıkrasına göre belirleme yetkisi bulunduğunu, belediye başkan yardımcısı olarak 5393 sayılı Kanunun 31 ve 49 uncu maddesinin yedinci fıkrası hükümleri doğrultusunda belediye meclisince belirlenen ödenek ödendiğini ifade etmişler ise de;
Uyuşmazlık kamu görevlisi olup Çevre ve Şehircilik İl Müdürü olarak çalışan kişinin meclis üyesi olarak görevlendirilip görevlendirilemeyeceği ile bu bağlamda 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre Başkan yardımcısı olarak görevlendirilerek Başkan yardımcısı ödeneği verilmesinin mevzuata uygun olup olmadığı noktasındadır.
Bu kapsamda konunun; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesinin ikinci ve takip eden fıkraları, “Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ncı maddesi, “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları, 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesiyle getirilen ve 24.11.2016 gün ve 29898 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 40 ıncı maddesiyle aynen kabul edilen Geçici 9 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45 inci maddesinin ikinci fıkrasında yukarıda ifade edildiği üzere farklı bir görevlendirilme ihdas edilmiştir. Bu maddeye göre belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46 ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilebileceği, meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkilerinin 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütüleceği, “Belediye başkanı görevlendirilmesi” başlıklı 46 ncı maddesine göre Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılacağı belirtilmiştir.
Getirilen düzenlemede meclis üyesi görevlendirmesinin kim tarafından yapılacağı belirtilmemiştir. Yine düzenlemede meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkilerinin 31 inci maddede belirtilen encümeninin memur üyeleri tarafından yürütüleceği belirtilmiştir.
Bu düzenlemelerde göre Çevre ve Şehircilik il müdürü ........................’ın meclis üyesi olmasını sağlayan bir düzenleme olmadığı gibi, kamu görevlisi olarak çalışan kişinin 49 uncu maddede belirtilen belediye meclis üyeleri arasından belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilmesi ve ücret ödenmesini de sağlayan düzenleme değildir. Kamu görevlisi olan bu kişi meclis üyesi olarak görevlendirilemez/atanamaz. 5393 sayılı Kanun’daki düzenleme sadece encümen üyelerine meclisin yetkisini kullanma hakkı vermektedir. 49 uncu madde gereği; görevlendirilecek başkan yardımcısı, seçilmiş meclis üyeleri arasından olacağı için, hukuk işleri müdür vekili sıfatıyla meclis üyesi yetkisini kullanan kamu görevlisidir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlemi 5018 sayılı Kanun’un 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda ödeme işleminin gerçekleştirilmesi sürecince yer alan; ...................... gün ve ............... sayılı Meclis kararında imzaları olan Belediye Başkan Vekili .................., Mali Hizmetler Müdürü .................., Yazı İşleri Müdür vekili ................. ve Hukuk İşleri Müdür Vekili ................... ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31 inci maddesi, “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesi hükümleri uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlü olduklarından, mevzuata aykırı yapılan ödemelerden Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte sorumludurlar.
Bu itibarla, ............................ Çevre ve Şehircilik İl Müdürü olarak görev yapan H.................’ın ............................. Belediyesi meclis üyesi olmadığı halde meclis üyesi kabul edilerek meclis üyesi Başkan yardımcısı olarak görevlendirilerek il müdürlüğü maaşının yanında Başkan yardımcısı ödeneği de verilmesi sonucu oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen .............................. TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ......................, Gerçekleştirme Görevlisi .................... ve Diğer Sorumlular; Belediye Başkan vekili .................., Mali Hizmetler Müdürü ...................., Yazı İşleri Müdür vekili .................. ve Hukuk İşleri Müdür Vekili ...................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B- .......................Çevre ve Şehircilik İl Müdürü olarak görev yapan ..................’ın ..................Belediyesi meclis üyesi olmadığı halde meclis üyesi kabul edilerek meclis üyesi Başkan vekili vekalet ödeneği ödenmesi suretiyle .................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5393 sayılı Kanun’un “Başkan vekili” 40 ıncı maddesinde;
“Belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.”
denilmektedir. Bu kişi meclis üyesi olmadığı için vekâlet durumunda ödenek de alamaz.
Nitekim bir giderin yapılabilmesi için o giderin yapılmasına izin veren Kanun veya Kanunun yetki verdiği bir düzenleme olmalıdır. 5393 sayılı Belediye Kanunu veya diğer kanunlarda bu gibi görevlendirmede kamu görevlilerine ücret ödeneceğine dair bir düzenleme de bulunmamaktadır. Dolayısıyla yapılacak görev ücret ödemesi olmayan kamu görevi olarak değerlendirilmesi gerektiğinden meclis üyesi olmadığı halde meclis üyesi kabul edilerek meclis üyesi Başkan vekili ödeneği ödenmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Sorumlular savunmalarında; adı geçen kişinin 5393 sayılı Belediye Kanunun 31 inci maddesi uyarınca meclis üyesi olduğunu, Kanunun başkan vekili başlıklı 40 ıncı maddesi uyarınca, Belediye başkanınca başkan vekili olarak görevlendirilmesi halinde kendisine görevi süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilmesinin öngörüldüğünü, Kanunun 40 ıncı maddesinde belediye başkan vekili görevlendirecek yetkiliyi, kimlerden görevlendirme yapılacağı, görevlendirilen kişinin hangi yetkilere sahip olacağı ve kendisine fiilen yaptı görev karşılığında ne miktarda ödenek verilmesi gerektiği hiçbir tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde açık ve net bir şekilde düzenlediğini, bu kadar açık bir düzenlemeye rağmen başkan vekili olarak görevlendirilen meclis üyesi durumunda bulunan kamu görevlisine Kanunun açıkça izin verdiği ödeneğin ödenemeyeceğini söylemenin mümkün olmadığını, fiilen gerçekleştirilen görev karşılığı olarak belediye başkan vekiline yapılan ödemenin kanunun amir hükmünün bir gereği olduğunu, görevlendirilen kamu görevlisinin aynı zamanda meclis üyesi görevlendiren belediye başkanı tarafından başkan vekili olarak görevlendirilmesi ve fiilen yapılan görev karşılığında kanunda belirtilen ödeneğin verilmesinde kanuna aykırı bir durum söz konusu olmadığını ifade etmişler ise de;
Belediye Kanunu’nun 40 ıncı maddesi; “Belediye başkanı izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak görevlendirir. Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir. Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek verilir.” hükmü ve yukarıda açıklanan gerekçelerle kişinin meclis üyesi olarak değerlendirmemesi gerektiğinden vekalet durumunda ödenek alması da mümkün değildir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun ; “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu kapsamda, ......................... gün ve ......................... sayılı Meclis kararında; (Belediye Başkan Vekili ....................., Mali Hizmetler Müdürü ...................., Yazı İşleri Müdür vekili ................... ve Hukuk İşleri Müdür Vekili ......................... imzalı karar),
“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’ncu maddesi gereğince Belediye Başkan Yardımcısı olarak 20.10.2017 tarihinde ataması yapılan ve aynı zamanda Encümen Üyesi olarak görev yapan ......................’ın aylık ücretinin tespit edilmesi hususundaki teklif Belediye Meclisinin ................... günlü oturumda detaylı bir şekilde görüşülmüş olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’ncu maddesinin 2’inci fıkrası kapsamında Belediye Başkanına verilen ödeneğin 2/3 oranında olmak üzere aylık ücret ödemesi yapılması Belediye Meclisince uygun görülmüş, Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen ....................’a 20.10.2017 tarihinden itibaren Belediye Başkanının almış olduğu maaşın 2/3’ü oranında aylık ücret ödemesinin yapılmasına;
Gereği İçin Kararın (1) örneğinin Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderilmesine, (2) örneğinin ise 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 23’ ncü maddesi gereğince Valilik Makamına sunulmasına.
Belediye Meclisinin 01.11.2017 günlü oturumunda oy birliği ile karar verildi.”
denilmiştir.
Görüleceği üzere alınan kararda “..verilen ödeneğin 2/3 oranında olmak üzere aylık ücret ödemesi yapılması Belediye Meclisince uygun görülmüş, Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen .........................’a 20.10.2017 tarihinden itibaren Belediye Başkanının almış olduğu maaşın 2/3’ü oranında aylık ücret ödemesinin yapılmasına” denildiği, Başkan vekili vekalet ödenmesi konusunda herhangi bir karar alınmadığı, bu bağlamda Başkan vekili vekalet ödemesinin bir karara istinaden yapılmadığı anlaşıldığından, kamu zararından sadece harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin birlikte sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, ..................... Çevre ve Şehircilik İl Müdürü olarak görev yapan ....................’ın .............Belediyesi meclis üyesi olmadığı halde meclis üyesi kabul edilerek meclis üyesi Başkan vekili vekalet ödeneği ödenmesi sonucu oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ....................... TL kamu zararının;
........................ TL’si Başkan yardımcısı vekalet farklarına ilişkin kamu zararının ödettirilmesi raporda talep edilmiş ise de; bu rakamın başkan vekalet ödemelerinde değerlendirildiği raporun bu bendinde de sehven yer aldığı anlaşıldığından kamu zararı oluşmayan ................. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Kalan; .................... TL’nin,
................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ....................., Gerçekleştirme Görevlisi ..................... (........’e,
.................. TL’sinin Harcama Yetkilisi ....................., Gerçekleştirme Görevlisi .................’e,
.................. TL’sinin Harcama Yetkilisi ..................), Gerçekleştirme Görevlisi ................ ..........’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.