Damga vergisi ve aylık araç kiralama bedeli
A) …. Belediyesi ile …. arasında …. tarihinde imzalanan …. TL bedelli “….” üzerinden sözleşme damga vergisi kesilmemesi sonucunda …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun “Konu” başlıklı l inci maddesinde;
““Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir. Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.”
Kanunun 3 üncü maddesinde ise;
“Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.” hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 8 inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca bahse konu Kanuna ekli (I) sayılı Tablonun “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1 inci Bölümünün (A-l) inci sırasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Buna göre ….Belediyesi ile ….. arasında …. tarihinde imzalanan araç kiralama sözleşmesi üzerinden (Binde 9,48) oranında damga vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede anılan kiralama işine ilişkin düzenlenen sözleşme bedeli üzerinden damga vergisinin alınmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin (g) bendinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı olarak tanımlanmıştır.
Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince sözleşme bedeli üzerinden damga vergisini kesmeyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.
Yapılan incelemede; sorgu konusu hususa ilişkin olarak sorumlular tarafından savunma gönderilmemekle birlikte, Mali Hizmetler Müdürü …. tarafından gönderilen savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde, Belediye ile ….. arasında ….. tarihinde imzalanan …. TL bedelli “…..” üzerinden sözleşme damga vergisinin kesilmemesi sonucu oluşan toplam …. TL kamu zararının …. tarihli ve ….. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz …..’den tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; …. Belediyesi ile …. arasında …. tarihinde imzalanan …. TL bedelli “…..” üzerinden sözleşme damga vergisi kesilmemesi sonucunda oluşan …. TL kamu zararının …. tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz …..’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) Sözleşmeye konu kiralanan aracın aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşması sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
237 sayılı Taşıt Kanununun “Kanunun şümulü” başlıklı l inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri,
…
tarafından kullanılacak taşıtlar bu Kanun hükümlerine tabidir."
Kanunun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“…
b)Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,
ifade eder. ”
Kanunun “Kurumların edinebilecekleri taşıtlar” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Kurumlanın taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla edinilebilir.
Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır.
Bu taşıtlar münhasıran resmi hizmetin ifasında kullanılmak üzere daire veya kurumlarının sorumlu makamlarınca tevzi ve tahsis olunurlar.
Kanunun 10 uncu maddesinde ise;
“Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler ve döner sermayelerin yıl içinde her ne şekilde olursa olsun edinebilecekleri taşıtların cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı yılı bütçe kanunlarına bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilir.
Yukarıda sayılanlar dışında kalan kurum ve kuruluşlar tarafından bu Kanun gereğince taşıt edinilebilmesi, edinilecek taşıtın cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı gösterilmek suretiyle önceden alınmış Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır. Ancak, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahallî idare birlikleri kendi meclislerinin kararı ile taşıt edinirler.
…
Bu Kanun kapsamında edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve sınırlamalar getirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. ”
hükümlerine yer verilmiştir.
237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esasların “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Esas ve Usuller, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumlan ve taşıtları kapsar. ”
“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…
c)Kanun: 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununu,
d)Taşıt: Kanun kapsamına giren motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,
e)Yabancı menşeli taşıt: Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oram % 50’nin altında kalan taşıtları,
ifade eder. ”
“Temel amaç” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır. ”
“Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinde ise;
“…
b)Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır.
c)Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların silindir hacmi 1600 cc’yi geçmeyecektir.”
denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde idarenin kullanacağı binek aracın silindir hacminin hangi hallerde 1600 cc’yi geçebileceği hangi hallerde de yerli muhteva oranının %50’nin altında kalacak şekilde yabancı menşeli olabileceği belirtilmiştir. Söz konusu istisnai haller dışında silindir hacmi 1600 cc’yi geçen veya yabancı menşeli olan taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilemeyeceği ifade edilmiştir.
….. Belediyesi …. sayılı harcama talimatı ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca doğrudan temin yöntemiyle …. ay süreyle (….-…. tarihleri arasında) sürücüsüz binek otomobil kiralamıştır. Harcama talimatına istinaden söz konusu kiralanan aracın …. model …. marka araç olduğu, silindir hacminin …. cc olduğu ve yerli muhteva oranının ise %50’nin altında kalması sebebiyle de yabancı menşeli bir taşıt olduğu anlaşılmıştır.
İlçe Belediye Başkanı’nın 237 sayılı Taşıt Kanununun ekli (1) ve (2) sayılı Cetvellerinde yer almaması ve kiralanan mezkûr aracın güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili Yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar kapsamında sayılmaması sebebiyle, anılan idare tarafından …. cc motor hacimli yabancı menşeli taşıtın doğrudan temin yoluyla kiralanması mevzuata aykırıdır.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“…
h) Hizmet alımı suretiyle taşıt edinimi kurumların tabi oldukları ihale mevzuatına göre gerçekleştirilecektir.
t) ...Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dâhil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2 ‘sini aşmayacaktır.” denilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuatın amir hükmüne göre, şoför giderleri hariç olmak üzere hizmet alımı yöntemiyle edinilen binek taşıtların aylık kiralama bedelinin KDV hariç idare tarafından kiralanan taşıtın kasko değerinin %2’sini aşmaması gerekir.
…. Belediyesi tarafından doğrudan temin yöntemiyle Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’e aykırı bir şekilde kiralanan …. model …. marka aracın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi’nde yer alan kasko sigortası değerinin …. TL olduğu, aracın aylık kiralama bedelinin üst sınırının ise kasko değerinin %2’si olan KDV hariç …. TL’ye isabet ettiği tespit edilmiştir.
…. sayılı harcama talimatına istinaden doğrudan temin yönetimiyle yapılan araç kiralama işi için ise ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren …. ile KDV hariç toplam … TL kiralama bedeli üzerinden sözleşme imzalanmış olup, aylık kiralama bedeli KDV hariç …. TL’ye isabet etmektedir.
Yapılan açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Belediyenin Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı davranarak motor hacmi 1600 cc üzerinde ve yerli olmayan bir taşıt kiraladığı, …. sayılı harcama talimatına istinaden kiraladığı araç için ise aylık KDV hariç …. TL kira ödediği ancak anılan idarenin mezkûr kiralamış olduğu araç için ödeyebileceği en yüksek aylık kiralama bedelinin üst sınırının ise kiralanan aracın kasko değerinin %2’sine karşılık gelen KDV hariç …. TL olduğu anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış olup, Belediye tarafından kiralanan araç için ödenebilecek aylık kiralama bedeli üst sınırından daha fazla aylık kira bedeli ödendiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin (g) bendinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı olarak tanımlanmıştır.
Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince mevzuata aykırı bir şekilde aylık araç kira bedelini ödeyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.
Yapılan incelemede; sorgu konusu hususa ilişkin olarak sorumlular tarafından savunma gönderilmemekle birlikte, Mali Hizmetler Müdürü …. tarafından gönderilen savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde, Belediye ile ….. arasında …. tarihinde imzalanan sözleşmeye istinaden kiralanan aracın aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşması sonucu oluşan toplam …. TL kamu zararının …. tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ….’den tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; sözleşmeye konu kiralanan aracın aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşması sonucunda oluşan …. TL kamu zararı … tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz …..’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.