Damga vergisi ve gecikme bedeli
A) Belediyeye ait araçların muayenesi için ….’e yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen ödeme emirleri üzerinden damga vergisinin kesilmemesi sonucunda …. TL, kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun l inci maddesinde;
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar Damga vergisine tabidir. Bu kanundaki kâğıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.” denilmektedir.
Kanunun 3 üncü maddesinde ise;
“Damga Vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların Damga Vergisini kişiler öder.” hükmüne yer verilmiştir.
Yine aynı Kanunun 8 inci maddesinde ise resmi daireden maksatın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca bahse konu Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun “Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” başlıklı IV. Bölümünün (1-A) sırasında, “Resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dâhil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler ı adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtların” (Binde 9,48) oranında damga vergisine tabi olduğu ifade edilmiştir.
İdarenin düzenlemiş olduğu ödeme emirleri üzerinden binde 9,48 oranında damga vergisinin tahsil edilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede, söz konusu işlere ilişkin düzenlenen ödeme emirleri üzerinden damga vergisinin alınmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin (g) bendinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı olarak tanımlanmıştır.
Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince araç muayenesi için yapılan ödemeler üzerinden damga vergisini kesmeyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.
Yapılan incelemede; sorgu konusu hususa ilişkin olarak sorumlular tarafından savunma gönderilmemiş olmakla birlikte, Mali Hizmetler Müdürü …. tarafından gönderilen savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesinde, Belediyeye ait araçların muayenesi için ….’e yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen ödeme emirleri üzerinden damga vergisinin kesilmemesi sonucu oluşan toplam …. TL kamu zararının, …. tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ….’den tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; Belediyeye ait araçların muayenesi için ….’e yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen ödeme emirleri üzerinden damga vergisinin kesilmemesi sonucunda oluşan …. TL kamu zararının …. tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ….’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
Sorgu konusu hususa ilişkin olarak; ilgili vergi dairesine bildirilmesine gerek bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) Belediyeye ait “….” ve “….” plakalı araçların muayenesinin zamanında yaptırılmamasından dolayı ortaya çıkan gecikme ek ücret bedellerinin ödenmesi sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12 nci maddesinde;
“Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihle en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir”
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 34 üncü maddesinde;
“Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığı ekonomik yapıları da, dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edilir. Bu Kanuna göre, yaptırılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları üzerinden yaptırılmamış araçlar, muayeneye alınmazlar. Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur... ”
hükümleri yer almaktadır.
Muayene sürelerinin belirtildiği 23.09.2004 tarih ve 25592 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde ise;
“Araçlar cinslerine, kullanma amaç ve şekillerine uygun olarak periyodik muayeneye tabidir. Buna göre;
a) Hususi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir,
b) Resmi otomobiller ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir,
c) Lastik tekerlekli traktörler ile bunların her türlü römorkları ilk üç yaş sonunda ve devamında üç yılda bir,
d) İki veya üç tekerlekli araçlar ve bunların her türlü römorkları, ilk üç yaş sonunda ve devamında iki yılda bir,
e) Diğer bütün motorlu araçlar ile bunların her türlü römorkları ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir,
periyodik muayeneye tabi tutulur.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde ise;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ” hükmüne yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 60 ıncı maddesinde belediye giderleri sayılmış olup, bu giderler arasında “gecikme ek ücret bedeli” yer almadığından böyle bir giderin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün değildir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin l inci fıkrasının (g) bendinde “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararı olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Sorumluluk” başlıklı 5 inci maddesinde; kamu görevlilerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, yönetilmesinden, kullanılmasından, korunmasından, kötüye kullanılmaması ve her an hizmete hazır bulundurulması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinin l inci fıkrasının (g) bendinde ise; kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesinin de kamu zararı olduğu ifade edilmiştir.
Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.
Yapılan incelemede; sorgu konusu hususa ilişkin olarak sorumlular tarafından savunma gönderilmemiş olmakla birlikte, Mali Hizmetler Müdürü … tarafından gönderilen savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesinde, Belediyeye ait araçların muayenesinin zamanında yaptırılmamasından dolayı ortaya çıkan gecikme ek ücret bedellerinin ödenmesi sonucu oluşan toplam …. TL kamu zararının … tarihli ve …. numaralı tahsilat makbuzu ile Gerçekleştirme Görevlisi ….den tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; Belediyeye ait “….” ve “….” plakalı araçların muayenesinin zamanında yaptırılmamasından dolayı ortaya çıkan gecikme ek ücret bedellerinin ödenmesi sonucunda oluşan …. TL kamu zararı….tarihli ve ….numaralı tahsilat makbuzu ile Gerçekleştirme Görevlisi …..’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.