Kurumlar vergisi tevkifatı
Belediye tarafından ….. tarihinde ….. TL bedelle, ……’ne ihale edilen ve süre uzatımı sonucu yıllara sari hale gelen “…….” için ödenen ….no’lu hakedişten kurumlar vergisi tevkifatı yapılmaması sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri” başlıklı 42 nci maddesinde;
“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkûr yıl beyannamesinde gösterilir.
Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar vermeye mecburdurlar. ”
denilmektedir.
Aynı Kanunun “İnşaat ve onarma işlerinde işin bitimi” başlıklı 44 üncü maddesinde;
“İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.
Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her nam ile olursa olsun elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kar veya zararının tespitinde dikkate alınır. ”
denilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun “Vergi kesintisi” başlıklı 15 inci maddesinde;
“(1) Kamu idare ve kuruluşları, iktisadî kamu kuruluşları, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, ziraî kazançlarını bilânço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler; kurumlara avanslar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben yaptıkları aşağıdaki ödemeler üzerinden istihkak sahiplerinin kurumlar vergisine mahsuben %15 oranında kesinti yapmak zorundadırlar:
a) Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre birden fazla takvim yılına yaygın inşaat ve onarım işleri ile uğraşan kurumlara bu işleri ile ilgili olarak yapılan hakediş ödemeleri.
…
(4) Cumhurbaşkanı, bu maddede belirtilen vergi kesintisi oranlarını, her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye, kurumlar vergisi oranına kadar yükseltmeye ve aynı sınırlar dahilinde üçüncü fıkrada belirtilen kazançlar için fon veya ortaklık türlerine göre ya da portföylerindeki varlıkların nitelik ve dağılımına göre farklılaştırmaya yetkilidir.
(5) Bu madde gereğince vergi kesintisi yapmak zorunda olanlar, bu vergileri ödeme veya tahakkukun yapıldığı yer itibarıyla bağlı oldukları vergi dairesine, vergilendirme dönemini izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile bildirmeye mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununda belirlenen usûl ve esaslar, bu maddeye göre verilecek muhtasar beyannameler hakkında da uygulanır.
(6) Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, kesintiye tâbi kazanç ve iratları ödeyenleri hak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.
hükmü yer almaktadır.
Kurumlar Vergisi Kanununda %15 olarak belirlenen tevkifat oranı 03.02.2009 tarih ve 27130 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 12.01.2009 tarih ve 2009/14594 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinin 1 inci fıkrasında %3 olarak yeniden belirlenmiştir. Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında tevkifat oranının belirlenmesine ilişkin yetki Bakanlar Kuruluna ait iken, 02.07.2018 tarih ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 173 üncü maddesiyle söz konusu yetki Cumhurbaşkanına verilmiş olup, bu yetki çerçevesinde Cumhurbaşkanınca herhangi bir düzenleme yapılmadığından bahsi geçen Bakanlar Kurulu Kararı halen yürürlüktedir.
Yukarıda bahsi geçen Gelir Vergisi Kanunun 42, 44 üncü maddeleri ve Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesi hükümlerinden anlaşılacağı üzere yıllara sari inşaat ve onarım işleri için geçici kabul tarihinden önce yapılan hakediş ödemelerinden kurumlar vergisi tevkifatı yapılması ve söz konusu tevkifatın ilgili vergi dairesine yatırılması gerekmektedir.
Belediye tarafından ……’ne ….. tarihinde ihale edilen ….. İşi’ne ilişkin belgeler incelendiğinde, sözleşmenin ….. tarihinde yapıldığı, sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin ….. olduğu, ancak hava koşulları nedeniyle işin bahsi geçen tarihte bitirilemediği, Belediye tarafından ….. tarihinden itibaren başlamak üzere …. gün süre uzatımı verildiği ve bu tarih itibariyle söz konusu yapım işinin yıllara sari hale geldiği anlaşılmaktadır.
İlişikli ödeme emri ve ekli belgeler incelendiğinde ….. İşi’nin finansmanının …… Anonim Şirketi’nden kredi kullanılması suretiyle sağlandığı, hakediş ödemelerinin Belediyenin hazırladığı hakediş raporu doğrultusunda …… A.Ş. tarafından yüklenici firmaya doğrudan yapıldığı, düzenlenen hakediş raporunda yapım işinin yıllara sari hale gelmesinden kaynaklı olarak yapılması gereken kurumlar vergisi tevkifatına yer verilmediği için …… A.Ş.’nin söz konusu tevkifatı dikkate almadan yüklenici firmaya hakediş ödemesi yaptığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ”
hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005- 5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükmü yer almaktadır.
Adı geçen Kanunun 71 inci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır. ”
hükmüne yer verilmiştir.
19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17 nci maddesinde;
“Kamu zararı;
…
e) Hakedişlerden kesinti suretiyle yapılan gelir tahsilatının eksik yapılması hallerinde, tahsilat tutarının gelir kaydedilmesi gerektiği tarihte, oluşmuş kabul edilir.”
hükmü yer almaktadır. Söz konusu yönetmelik hükmünden, bahsedilen gelirin sadece ilgili idareye ait olan gelirler olmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre; söz konusu kurumlar vergisi tevkifatının hakediş ödemesinden yapılması ve ilgili vergi dairesine yatırılması gerekmektedir. Adı geçen süre uzatımı sonucu yıllara sari hale gelmiş yapım işine ilişkin olarak geçici kabul tarihine kadar ilişikli ödeme emriyle yapılan hakediş ödemesinden kurumlar vergisi tevkifatı yapılmaması sonucu oluşan kamu zararından söz konusu hakediş ödemesinin yapılması için harcama talimatı veren harcama yetkilisi, yapılması gereken vergi tevkifatını hakediş raporunda göstermeyen gerçekleştirme görevlileri ile ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi sorumludur.
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgeler incelendiğinde; sorgu konusu yıllara sari yapım işinin … nci hakediş ödemesinden yapılması gereken ….. TL tutarındaki kurumlar vergisi tevkifatının yapılmadığının …. Belediyesince anlaşılması üzerine …. tarihinde düzenlenen …..yevmiye nolu muhasebe işlem fişiyle söz konusu kurumlar vergisi tutarının hesap yılı olan …. yılı içinde ilgili hesaplara alındığı ve vergi sorumlusu sıfatıyla …. Belediyesince …. tarihinde düzenlenen muhtasar beyanname ile …. tarihinde …. Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırıldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla; Belediye tarafından …. tarihinde ….. TL bedelle, …..’ne ihale edilen ve süre uzatımı sonucu yıllara sari hale gelen …. İşi için ödenen …. no’lu hakedişten kurumlar vergisi tevkifatı yapılmaması konusunda mevzuata uygun olduğu anlaşılan ….. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.