Özel hizmet tazminatı ve atama
A) …… Belediyesinde Muhasebeci kadrosunda olan ……..’e özel hizmet tazminatının %68 yerine %135 oranından özel hizmet tazminatının ödenmesi suretiyle …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
22.03.2019 gün ve 30722 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 848 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında, 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” ve eki cetvellerin uygulanmasına 2019 yılında devam olunacağı belirtilmiş, önceki yıllarda çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararlarında da ilgili yılda 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” ve eki cetvellerin uygulanacağına karar verilmiştir. 2006/10344 sayılı Karar’ın 3’üncü maddesinde;
“(1) a) I sayılı Cetvelin (A), (D), (E), (F), (G) ve (H) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (A), (B) ve (D) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde;
1) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerinde yer alan kadro unvanları,
2) Kamu iktisadi teşebbüslerinin 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere göre tespit olunan kadro unvanları,
3) (1) ve (2) numaralı alt bentler dışında kalan çeşitli mevzuat hükümlerine göre verilmiş unvanlı ve unvansız kadrolarda, kadro veya görev unvanları,
b) I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri,
c) III sayılı Cetvelde yer alan diğer tazminatların ödenmesinde Cetveldeki düzenlemeler,
esas alınır.
10’uncu maddesinde ise,
“Kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bir derece verilenler ile kazanılmış hak aylık dereceleri 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kadro derecelerinin üzerine yükseltilenlerin zam ve tazminatları; bulundukları kurumda, yükselinen derecede kendi kadro unvanlarıyla aynı adı taşıyan kadroların dereceleri için öngörülen puan ve oranlar esas alınarak ödenir. Aylıklarının yükseltildiği derecede, 190 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere ekli kurumlarına ait cetvellerde kendi kadro unvanlarıyla aynı adı taşıyan kadro unvanı bulunmayanlara, bulundukları kadro derecelerinin karşılığı olan zam ve tazminatların ödenmesine devam olunur.”
hükümleri yer almaktadır.
2006/10344 sayılı Karar’ın yukarıda yer verilen hükümlerine göre tazminatların ödenmesinde kadro derecesi esas alınacaktır. Kararnamenin II sayılı Cetvelinin Özel Hizmet Tazminatı kısmı Grup 15’de müdür ve sayman ile bunların yardımcılarından kadro derecesi 4 olanlar ile kadro derecesi 1-4 olan muhasebecilere %68 oranında özel hizmet tazminatı ödeneceği belirtilmiştir. 11.05.2006 gün ve 26165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 160 Seri numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin “E-Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar” başlıklı kısmının 13’üncü sırasında, Muhasip veya Muhasebecilerden l, 2, 3 ve 4 üncü derecelerdeki kadrolara atanmış bulunanlara II sayılı Cetvelin (A) Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri bölümünün 15 inci Grup 4 üncü sırasına göre özel hizmet tazminatı ödeneceği açıklaması yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 1’nci dereceli muhasebeci kadrosunda olan …..’e 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar ile 160 Seri numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar bağlamında özel hizmet tazminatının %68 oranında ödenmesi gerektiği halde %135 oranından yapıldığı anlaşılmıştır. Özel hizmet tazminatının %68 yerine %135 oranından hesaplanması sonucu yapılan ödemelerde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ………’e Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karara aykırı olarak verilen özel hizmet tazminatı sonucu oluşan …….. TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ……. ile Gerçekleştirme Görevlisi …….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) ……..Belediyesinde Veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosundan Muhasebeci kadrosuna atanan Ahmet Hakan Gönenç’……….in atamasının Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğine aykırı olarak sınavsız olmasından dolayı açık hata olduğu, yönetmeliğe aykırı atama dolayısı ile yapılan ödemeler suretiyle . TL k…….amu zararına sebebiyet verildiği hususu
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 128 inci maddesinde, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin, genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ve memurların nitelik, atanma, ödev, yetki, hak ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda da memurların hizmet şartları, nitelikleri, hak ve yükümlülükleri ile parasal ve özlük hakları objektif kurallara bağlanarak hukuki statüleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, Devlet personel rejimi ve bunun hukuki sujesi olan memurluk, statü hukukuna dayanmakta, kadroda bu hukukun ayrılmaz parçasını oluşturmaktadır. 657 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesi ile kanun koyucu, her kurumda çalıştırılacak personelin tamamı için görev yerlerinin belirtilerek kadro tespiti zorunluluğunu getirmiş, kadrosuz memur çalıştırılamayacağını kurala bağlamıştır. Yasada, hizmetin önemi, hizmet yerinin özellikleri ve yoğunluğu gibi kriterler esas alınmak suretiyle personel kadrolarının tespit edilmesi ve bu hizmetleri göreceklerin kendi sınıfları içindeki derece durumlarına uygun olmak kaydıyla o kadronun aylığını almaları amaçlanmıştır. Kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte, memurun yapacağı iş, onun kadrosu ile ilişkili bulunmaktadır.
Nitekim, 657 sayılı yasada devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiştir.
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğinin, "Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar" başlıklı 5 inci maddesinde,
“(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
…
d) İdari hizmetler grubu;
1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,
2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, …..
“Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.
a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.
b) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen alt görevlerde toplam en az bir yıl çalışmış olmak. Ancak yeni kurulan mahalli idarelerde ilk yıl bu süre şartı aranmaz.”
“Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde,
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
ğ) Ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrolarına atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olmak,”
“Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20’nci maddesinde,
“(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olan hizmet grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır.
a) (Değişik:RG-7/5/2014-28993) Aynı hizmet grubunun alt hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla, ilgili personelin isteği ve atanılacak kadro için aranan öğrenim şartı ile sertifika gibi belgelere sahip olunması kaydıyla sınav yapılmaksızın atama yapılabilir.
b) (Değişik:RG-7/5/2014-28993) Gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler görevde yükselme sınavına tabidir. Mahalli idarelerde ve diğer kamu/kurum ve kuruluşlarında, daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
……, …….. tarihinde ...... Üniversitesi İİBF maliye bölümünden mezun olmuş, …….. tarihinde açıktan …… Vergi Dairesine yoklama memuru olarak atanmış, …… tarihinde ……Milli Emlak Daire Başkanlığına naklen memur olarak atanmış, ……. tarihinde ……Milli Emlak Daire Başkanlığına naklen memur olarak atanmış, …… tarihinde ……Milli Emlak Daire Başkanlığında veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanmış, ……. tarihinde naklen …… Belediyesi memur kadrosuna, …….. tarihinde ……….Belediyesi veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna ve …….. tarihinde ………. Belediyesinde muhasebeci kadrosuna atanmıştır.
Mezkur Yönetmeliğin yukarıda da değinilen 20’nci maddesi uyarınca aynı hizmet grubunun alt hizmet grupları içerisindeki kadrolara diğer şartları sağlamak koşuluyla sınavsız atanabilmek mümkündür. Yönetmeliğin 5’inci maddesinde idari hizmetler grubu içinde muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen bir grup olarak yer alırken veri hazırlama ve kontrol işletmeni daha altta alt hizmet grubu olarak yer almaktadır. İdare/kamu hukukunda atama/görevlendirme belli şart ve niteliklere bağlanmıştır. Belirtilen kadrolara atanma veya görevlendirme ancak şartların sağlanmasıyla mümkündür. ……….’in veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosundan sınava girmeden daha üstte yer alan hizmet grubundaki muhasebeci kadrosuna atanması mümkün değildir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmaktadır. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu görevlilerinin kusur sorumluluğundan bahsedilmektedir. Yani kamu zararının oluşabilmesi için kamu görevlisinin kast, kusur ve ihmallerinin olması gereklidir. Diğer bir deyişle idari işlem ve eylem arasında bir illiyet bağının var olması gereklidir.
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlemi 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda Muhasebeci kadrosuna atanma şartlarını taşımayan …….’in atamasını teklif eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ……. ile onaylayan Belediye Başkanı …….. hatalı yapılan atamadan dolayı sorumludurlar
Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri Kamu zararına sebebiyet veren ödeme emirlerini imzaladıkları için sorumludurlar. …….Belediyesinin çok büyük bir kurum olmaması dolayısıyla Harcama Yetkileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin bu atamalardan habersiz oldukları düşünülemez. Bu kişiler ödeme işlemini gerçekleştirirken, ödemenin mevzuata uygunluğunu gözetmek ve aksi durumda gerekli düzeltme işlemini yapmakla yükümlüdür. Mevzuata aykırı atanan kişiye ödeme yapılması anında gerekli incelemeyi yapmadıklarından ve şartları tutmadığına ilişkin olarak atama yapan Belediye Başkanını yazılı uyarmadıklarından dolayı sorumludurlar.
Kamu Zararının Hesabında ise; Muhasebeciliğe atanmak için gerekli şartları taşımayan ……..’in muhasebeci atandıktan önceki kadrosu veri hazırlama ve kontrol memuru olduğu için fazla ödemenin hesabında muhasebeci ile veri hazırlama ve kontrol memuru arasındaki farkın alındığı görülmüştür.
Sonuç olarak, Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin veri hazırlama ve kontrol memurluğundan muhasebeciliğe atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken sınav şartını taşımadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Söz konusu koşulların atama süresince de taşınması zorunlu olduğundan bu koşulun taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan muhasebeciliğe atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır. İdari yargı istikrarlı olarak koşulları taşımadığı halde yapılan atamaların açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.
Bu itibarla, ……… Belediyesinde muhasebeci olarak atanan ………’in, idari işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmelikteki şartları taşımaması sonucu oluşan ………. TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ve atamayı teklif eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü …….. Gerçekleştirme Görevlisi ………. ile atamayı onaylayan Belediye Başkanı ……..’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.