Atama
……….Belediyesinde Tekniker kadrosundan Peyzaj mimarı kadrosuna atanan ………’ın atamasının Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğine aykırı olarak sınavsız olmasından dolayı açık hata olduğu, yönetmeliğe aykırı atama dolayısı ile yapılan ödemeler suretiyle ……… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 128 inci maddesinde, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin, genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ve memurların nitelik, atanma, ödev, yetki, hak ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda da memurların hizmet şartları, nitelikleri, hak ve yükümlülükleri ile parasal ve özlük hakları objektif kurallara bağlanarak hukuki statüleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, Devlet personel rejimi ve bunun hukuki sujesi olan memurluk, statü hukukuna dayanmakta, kadroda bu hukukun ayrılmaz parçasını oluşturmaktadır. 657 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesi ile kanun koyucu, her kurumda çalıştırılacak personelin tamamı için görev yerlerinin belirtilerek kadro tespiti zorunluluğunu getirmiş, kadrosuz memur çalıştırılamayacağını kurala bağlamıştır. Yasada, hizmetin önemi, hizmet yerinin özellikleri ve yoğunluğu gibi kriterler esas alınmak suretiyle personel kadrolarının tespit edilmesi ve bu hizmetleri göreceklerin kendi sınıfları içindeki derece durumlarına uygun olmak kaydıyla o kadronun aylığını almaları amaçlanmıştır. Kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte, memurun yapacağı iş, onun kadrosu ile ilişkili bulunmaktadır.
Nitekim, 657 sayılı yasada devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiştir.
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğinin, "Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar" başlıklı 5 inci maddesinde,
(2) Unvan değişikliğine tabi kadrolar şunlardır:
a)..., peyzaj mimarı, …….
“ Unvan değişikliği sınavına tabi olan kadrolara atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 8'inci maddesinde,
….
b) Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak,
c) Yükseköğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak.
“Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde,
"…peyzaj mimarı ... kadrolarına atanabilmek için, Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak ile öğrenim durumu itibarıyla atanacağı kadro unvanını ihraz etmiş olmak," şartları sayılmıştır.
…….. ………… tarihinde ...... Üniversitesi ...... Meslek Yüksekokulu Peyzaj Uygulama ve Süs Bitkileri Öğretim Programını (önlisans), ………. tarihinde ...... Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümünü (lisans) bitirmiştir.
Yönetmeliğin 5’nci ve 8’inci maddeleri uyarınca, peyzaj mimarlığı kadrosunun unvan değişikliğine tabi olduğu, kişinin peyzaj mimarlığına atanabilmesi için unvan değişikliği sınavında başarılı olması gerekmektedir.
İdare/kamu hukukunda atama/görevlendirme belli şart ve niteliklere bağlanmıştır. Belirtilen kadrolara atanma veya görevlendirme ancak şartların sağlanmasıyla mümkündür. ……. unvan değişikliği sınavına girmeden teknikerlikten peyzaj mimarlığına atanmıştır. Yönetmelikte istenen sınav şartı yerine getirilmeden peyzaj mimarlığı kadrosuna atanabilme olanağı bulunmamaktadır
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmaktadır. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu görevlilerinin kusur sorumluluğundan bahsedilmektedir. Yani kamu zararının oluşabilmesi için kamu görevlisinin kast, kusur ve ihmallerinin olması gereklidir. Diğer bir deyişle idari işlem ve eylem arasında bir illiyet bağının var olması gereklidir.
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlemi 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda peyzaj mimarlığına atanma şartlarını taşımayan ………’ın atamasını teklif eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ……….. ile onaylayan Belediye Başkanı ……… hatalı yapılan atamadan dolayı sorumludurlar.
Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri Kamu zararına sebebiyet veren ödeme emirlerini imzaladıkları için sorumludurlar. ………Belediyesinin çok büyük bir kurum olmaması dolayısıyla Harcama Yetkileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin bu atamalardan habersiz oldukları düşünülemez. Bu kişiler ödeme işlemini gerçekleştirirken, ödemenin mevzuata uygunluğunu gözetmek ve aksi durumda gerekli düzeltme işlemini yapmakla yükümlüdür. Mevzuata aykırı atanan kişiye ödeme yapılması anında gerekli incelemeyi yapmadıklarından ve şartları tutmadığına ilişkin olarak atama yapan Belediye Başkanını yazılı uyarmadıklarından dolayı sorumludurlar.
Sorumlular tarafından atamanın hatalı olsa dahi tazminat ve zamlar konusunda kariyeri (mimarlık-mühendislik) karşılığı olan zam ve tazminatların ödenebileceği dolayısıyla bir kamu zararı oluşmadığı ifade edilmişse de, özel hizmet ve yan ödemeyi peyzaj mimarı olarak alabileceği değerlendirildiğinden kamu zararı hesabına dahil edilmediği, Kamu zararı hesabında peyzaj mimarlığına atanmak için gerekli şartları taşımayan ……..’ın peyzaj mimarlığına atandıktan önceki kadrosu tekniker olduğu için fazla ödemenin hesabında peyzaj mimarı ile tekniker arasındaki ek gösterge farkı ile ek ödeme farkının alındığı görülmüştür.
Sonuç olarak, Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin teknikerlikten peyzaj mimarlığına atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken ünvan değişikliği sınav şartını taşımadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Söz konusu koşulların atama süresince de taşınması zorunlu olduğundan bu koşulun taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan peyzaj mimarlığına atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır. İdari yargı istikrarlı olarak koşulları taşımadığı halde yapılan atamaların açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.
Bu itibarla, ………Belediyesinde peyzaj mimarı olarak atanan ………..’ın idari işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmelikteki şartları taşımaması sonucu oluşan …….. TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ve atamayı arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ……., Gerçekleştirme Görevlisi ……….. ile atamayı onaylayan Belediye Başkanı ………’a
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.